ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਜੇਕਰ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰੀ ਸੰਗਤਿ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ?" ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਵੀ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬਰਕਤ ਨਾਲ, ਜੋ ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਣ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਹੋਰ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਵੇਖ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟ ਗਏ ਹਨ।" ਫਿਰ ਰਾਜੇ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਸਵਰਗ ਲੈ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਉਥੇ ਨਰਕ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਨਰਕਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਤੈਨੂੰ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਦੱਸ, ਹੋਰ ਕੀ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਸੁਭਾਵ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਦੱਸ, ਹੁਣ ਇਸ ਨਿਯਮਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?" ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤਾਂ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਅਵਸਥਾ ਅਪਣਾਓ। ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁਵੈਤ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਓ। ਘੱਟ ਖਾਓ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਕਦੇ ਨਾ ਥੱਕਣ ਵਾਲੇ ਭਿਖਾਰੀ ਬਣੋ, ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੋਗੇ, ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਅਤੁੱਲ ਅਤੇ ਅਵਚਲ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।" ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਯੋਗ ਸਮਝਾ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਵਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਯੋਗ ਦੱਸ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਆਤਮਾ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੰਧਦੀ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ।" "ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਸੰਸਾਰਕ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੇ ਹਨ; ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਠੰਢੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸੀਚ। ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਕਾਲੇ ਸੱਪ ਦੀ ਡੰਗ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰ। ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਘਰ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਤਿਵਿਹੀਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਸੱਚੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗਿਆਨ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਮੁਕਤ ਕਰ।" ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਯੋਗ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਅਲਰਕ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।" ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਕਿਹੜਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਯੋਗ ਕਿਵੇਂ ਸਿਖਾਇਆ? ਤੇ ਇਹ ਅਲਰਕ ਕੌਣ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਯੋਗ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ?" ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕੋੜ੍ਹ ਦੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੀਮਾਰ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਾਂਗ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ—ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਦਬਾਏ, ਅੰਗ ਮਲਸ਼, ਨ੍ਹੋਇਆ, ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਾਏ ਤੇ ਖਾਣਾ ਖਵਾਇਆ।" "ਉਹ ਉਸਦੇ ਕਫ਼, ਪਿਸ਼ਾਬ, ਪਖਾਨਾ ਅਤੇ ਲਹੂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਦੀ, ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੀ। ਇੰਨੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਕੜ੍ਹੇ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪਤਨੀ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਦੀ।" "ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਤੁਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਚਲੋ।' 'ਜੋ ਵੈਸ਼ਿਆ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਤੇ ਵੇਖੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਕੋਲ ਲੈ ਚਲ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੀ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ! ਉਹ ਹੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।'" "'ਜੋ ਕੁੜੀ ਸਵੇਰੇ ਵੇਖੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਰਾਤ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।' 'ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੋਹਣੀ, ਭਰੇ ਨੀਤ ਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੈਨੂੰ ਗਲੇ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੀ, ਹੇ ਪਤਲੀ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਰਿਆ ਵੇਖੇਂਗੀ।' 'ਇੱਛਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਚਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਚਾਹਤ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣਾ, ਮੈਨੂੰ ਰਸਤਾ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।'" "ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਮ ਵਲ overwhelmed ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਤਿਵਰਤਾ ਇਸਤਰੀ, ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਵਧੂ ਪੈਸਾ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲ ਪਈ।" "ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਅਸਮਾਨ ਬਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੀ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਤੁਰ ਪਈ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਚੋਰ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚੋਰੀ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਸੀ, ਸੂਲੀ ਉੱਤੇ ਟੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਮਾਂਡਵਯਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਹੀ ਸੀ।" "ਪਤੀ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ; ਮਾਂਡਵਯਾ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਤ ਹੋ ਕੇ, ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ—ਉਹ ਪਾਪੀ, ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ—' 'ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਬੈਠੇਗਾ; ਸੂਰਜ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।'" "ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਾਪ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹੇਗਾ।' ਫਿਰ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਰਾਤ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ; ਕਈ ਦਿਨ ਤੱਕ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਗਏ।" "ਬਿਨਾ ਜਪ, ਹੋਮ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਾਏ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ?