ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ 'ਚ ਵੱਡੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਮਚੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਕੁਝ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੰਬਣ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਡਰ, ਮੌਤ ਤੇ ਉਲਝਣ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉਲਟ ਗਈ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ: "ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਲਾਲ! ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ! ਬੱਚਿਆ ਭੱਜ ਜਾ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਹਾਂ! ਹਾਏ ਪ੍ਰੀਤਮ! ਇਹ ਪਹਾੜ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਤੁਰ ਜਲਦੀ!" ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਅਤੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਦ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ, ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਸਨ, ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਲੜਾਈ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕੇ।" ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਜੋ ਅਵ੍ਯਕਤ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ—ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ—ਲੜਾਈ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਏ। ਉਹ ਲੜਦੇ ਹੀ ਰਹੇ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੈਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇਵ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਵਸੀ਷ਠ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੋ। ਵਸੀ਷ਠ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਓ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ—ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਇੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਚਾਹੀ। ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੀ ਲੜਾਈ ਧਰਤੀ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗਤਿ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਗਏ ਹੋ; ਇਹ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਬੜੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਰਮੀਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰਕੇ ਗਲੇ ਮਿਲ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਸੀ਷ਠ ਜੀ ਆਪਣੇ ਆਸਥਾਨ ਤੇ ਲੌਟ ਗਏ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਜੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਦਿਬਕਾਂ ਦੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਦੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਯਮ-ਕਿੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜੇ ਕੋਈ ਦਵਿਜ (ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ) ਪਤਿਤ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਕੁਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਧੇ ਵਾਂਗ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਪਤਿਤ ਯਜਮਾਨ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੀੜੀ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦਵਿਜ ਆਪਣੇ ਅਚਾਰਯ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੁੱਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਅਚਾਰਯ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਸੰਪਤੀ ਵੱਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲਾਲਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਉਪਹਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਧਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨਾ ਪੰਛੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਉਪਹਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਬੂਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਸਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਛੂਆ ਬਣਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਮਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਂਦਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀ ਚੀਜ਼ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਕੀੜੀ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਈਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਦੈਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਛੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਫਸਲ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੜ-ਚੇਤਨ ਜੀਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਚੂਹਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਰੰਗਤ ਪੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਲਾਲਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਭੇੜੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅਪਵਿੱਤਰ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕੁੱਤਾ, ਗਿੱਦੜ, ਸਾਰਸ, ਗਿਦ, ਸੱਪ ਜਾਂ ਬਗਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੋਸਤ, ਅਚਾਰਯ ਜਾਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਰਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਕੋਕਿਲ ਪੰਛੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਵਿਲਾਸ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਯਜ੍ਯ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੀੜੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁੜੀ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕੀੜੀ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੇਵ, ਪਿਤਰ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਨਾ ਕਰਕੇ ਆਪ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਕਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਜਾਂ ਪਿਤਾ-ਸਮਾਨ ਭਰਾ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਤਿੱਖੀ ਚੋਚ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੀੜੀਆਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਕੀੜੀ, ਸੂਰ, ਕੀੜੀ, ਜਲ-ਪੰਛੀ ਜਾਂ ਚੰਡਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਅਤੇ ਮੂਰਖ ਹੈ, ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਕੀੜੀ, ਕੀਟ, ਤਿਤਲੀ ਜਾਂ ਬਿਛੂ ਬਣਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਮੱਛੀ, ਕਾਂ ਜਾਂ ਕਛੂਆ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੁੱਟਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਧਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਔਰਤ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੀੜੀ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਭੋਜਨ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਖੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।" "ਭੋਜਨ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਅਵਸਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਪੱਕਾ ਚੌਲ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿੱਲੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੂਹਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਘਿਉ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੇਵਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਜਲ-ਪੰਛੀ ਦਾ ਮਾਸ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ।" "ਕਾਂ ਜੋ ਮੱਛੀ ਜਾਂ ਮਾਸ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸਪ੍ਰੇ ਜੋ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਮਾਸ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਦਾਨੀ ਪੰਛੀ ਜੋ ਲੂਣ ਜਾਂ ਦਹੀਂ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੀੜੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਦੁੱਧ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਸ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਤੇਲ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ਹਿਦ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਡੰਕ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਕੀਟ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਮਿੱਠੇ ਪਕਵਾਨ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚਿਟੀ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਦਾਲ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘਰ ਦੀ ਛਿਪਕਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਮ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।