ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੰਦ੍ਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਗਾਧੀ ਪੁਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ” ਕਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਇਹ ਸਭ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ: “ਤੁਸੀਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੋ।” ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਰੋਹਿਤਾਸ਼ਵ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਸੁੰਦਰ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰੋਹਿਤਾਸ਼ਵ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ—ਜੋ ਖੁਸ਼, ਤੰਦਰੁਸਤ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਨੌਕਰਾਂ, ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ—ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਹਰ ਪੜਾਅ ਤੇ, ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸੀ। ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਦੁੱਤੀ ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਘਰ ਬਣਾਏ, ਜੋ ਕਿਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਇਸ繁荣 ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ਼ਨਾਸ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਧਨਵੰਤ ਆਚਾਰਯ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਕਦੇ ਵੀ, ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਨਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੋ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੇਗਾ, ਆਪਣੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਵੇਗਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਪਾਵੇਗਾ; ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇਗਾ; ਪਤਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਪਤਨੀ ਮਿਲੇਗੀ; ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਰਾਜ ਮਿਲੇਗਾ। ਹੇ, ਧੈਰਜ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ! ਹੇ, ਦਾਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫਲ! ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।” ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਏ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਸੁਣੋ। ਰਾਜਸੂਯ ਯਗ ਦਾ ਫਲ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਆਡਿਬਕਾਂ ਦੀ ਮਹਾ-ਯੁਧ—ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਨ।” ਜਦੋਂ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗੁਆ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਜਾਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਜੋ ਬਾਰਹ ਸਾਲ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤਬ ਸੁਣੇ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ, ਦਾਨੀ ਰਾਜਾ, ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਚਮਕਦਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੇਰੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਮਾਰੇ, ਪਰ ਅੱਜ ਜਿਹੜਾ ਗੁੱਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੱਚਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਿਰਵੈਰ, ਨਿਰਪਾਪ, ਧਰਮਵਾਨ, ਜਾਗਰੂਕ, ਅਤੇ ਸਵ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਸੀ।” “ਇਸ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਨੌਕਰਾਂ, ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਿਮਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਾਪੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿੰਦਿਆ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਬਗਲਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।” ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਕੂਸ਼ਾ ਵੰਸ਼ੀ ਸੀ, ਨੇ ਵੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: ‘ਤੂੰ ਵੀ ਬਗਲਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ—ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ—ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਪਸ਼ੂ-ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।” ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਦੂਜੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਦੋਵੇਂ ਅਤਿ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ, ਭਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਬਗਲਾ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਤੇ ਕ੍ਰਾਂ (ਸਾਰਸ) ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਨਵੇਂ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਡਰ ਗਏ। ਕ੍ਰਾਂ ਨੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਪੰਖ ਹਲਾਈ; ਬਗਲੇ ਨੇ, ਆਪਣੀ گردن ਉੱਚੀ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੰਬਣ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਠੀਆਂ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਇਕ ਪਾਸੇ ਝੁਕ ਕੇ, ਪਾਤਾਲ ਵੱਲ ਡੁਬਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਕੁਝ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਕੁਝ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੰਬਣ ਨਾਲ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਡਰ, ਮਰਨ, ਤੇ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ; ਸੰਸਾਰ ਚੋੜ-ਬੋਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੋਲ ਉਲਟ ਗਿਆ। “ਹਾਏ, ਪੁੱਤਰ! ਹਾਏ, ਪ੍ਰੀਤਮ! ਹੇ ਬੱਚਾ, ਭੱਜੋ, ਮੈਂ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ! ਹਾਏ, ਪਿਆਰੇ! ਇਹ ਪਹਾੜ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ—ਤੁਰ ਕੇ ਬਚੋ!” ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਐਸਾ ਕਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕੁਲ ਤੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਏ। ਉਹ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੋਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਯੁੱਧ ਰੋਕੋ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਣ ਦਿਓ।” ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਰੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਲੜਾਈ ਰੋਕੀ ਨਹੀਂ, ਯੁੱਧ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਵੈਰ-ਭਾਵਨਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਲ-ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਤੁਸੀਂ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਹੋ। ਰੋਕੋ, ਪਿਆਰੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਉੱਤਮ ਕੌਸ਼ਿਕ; ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜੰਗ ਚੁਣੀ।” “ਇਹ ਝਗੜਾ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੀ ਲੜਾਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ।