ਇੰਦਰ ਨੇ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆ ਸੀ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਦਿਵ੍ਯ ਢੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਉੱਠਿਆ—ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਨਰਮ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਹਤਮੰਦ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸਾਫ਼। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ੀ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਗਲੇ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸੀ ਵੇਲੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਸਮੇਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ।" ਪਰ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਚੰਡਾਲ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਧਰਮ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁਦ ਤੈਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਤੇ ਉਹ ਅਸਥਿਰਤਾ ਤੈਨੂੰ ਦਿਖਾਈ।" ਇੰਦਰ ਫਿਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ, ਉੱਥੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ, ਜੋ ਥਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਲੋੜਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਥਾਂ ਜੋ ਧਰਮੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਫਿਰ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ! ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਿਆਂ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਨਮ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਕੋਸਲ ਦੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਜੇ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ—ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਛੱਡ ਕੇ ਸਵਰਗ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ?" "ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਧਿਆਪਕ, ਗਾਂ, ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ, ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਹਨ।" "ਇੱਕ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਭਗਤ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੇ ਆਸਾਨੀ ਲਿਆਵੇ, ਪਰ ਨਾ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਅੱਗਲੇ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਭਲਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੀ ਸਵਰਗ ਜਾਓ।" "ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਚੱਲਾਂਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵੀ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇੰਦਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਪੁੰਨ ਤੇ ਪਾਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਕਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ?" ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਯਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਉਪਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਮੈਂ ਕੀਤੇ ਹਨ—ਦਾਨ, ਯਗ, ਪਾਠ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਮ ਕੰਮ—ਉਹ ਸਭ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੋਣ।" "ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ, ਜੋ ਕਈ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇੱਕੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।" ਇੰਦਰ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਗਾਧੀਪੁਤ੍ਰ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤਾਂਜੀ ਹੋਵੇ!" ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸਵਰਗ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਉਡਦੀਆਂ ਰਥਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੁਸੀਂ ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹੋ।" ਇੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰੋਹਿਤਾਸ਼ਵ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪ੍ਰਿੰਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਤੇਲ ਚੁਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕ—ਖੁਸ਼, ਸੁਖੀ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਨੌਕਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ—ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਪੈਰ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਰਥ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰਥ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਵੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਅਤੁੱਲ ਧਨ-ਸਮਪੱਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਹਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ਼ਨਾਸ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਧਨਵੰਤ ਆਚਾਰਯ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ: "ਕਦੇ ਵੀ, ਨਾ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਰਾਜਾ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।" "ਜੋ ਸਵਰਗ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਪਾਏਗਾ; ਜੋ ਪੁੱਤ੍ਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤ੍ਰ ਪਾਏਗਾ; ਜੋ ਪਤਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਤਨੀ ਪਾਏਗਾ; ਜੋ ਰਾਜ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜ ਪਾਏਗਾ।" "ਧੀਰਜ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇਖੋ! ਦਾਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਫਲ ਨੂੰ ਦੇਖੋ! ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਇੰਦਰਪੁਰੀ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।" ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਂਮੁਨੀ, ਅੱਗੇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।" "ਰਾਜਸੂਯ ਯਗ ਦਾ ਫਲ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਆਡੀਬਕਾਂ ਦੀ ਮਹਾਂ ਜੰਗ—ਇਹ ਸਭ ਅਗਲੇ ਅੰਸ਼ ਹਨ।" ਜਦੋਂ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗਵਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਆਪਣੇ ਜਲ-ਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਸੁਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਦਾਨੀ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਚੰਡਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਚਮਕਦਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਮੇਰੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਮਾਰੇ, ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੇਰਾ ਕ੍ਰੋਧ ਅੱਜ ਜਿੰਨਾ ਤੀਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।" "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਰਾਜ ਗੁਆ ਲਿਆ ਗਿਆ," "ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੱਚਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ, ਨਿਰਪਾਪ, ਧਰਮੀ, ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸੀ..." ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀਰਜ, ਦਾਨ, ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਸਦਾ ਲਈ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਪਾਰ ਸੁਖ ਤੇ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।