ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਹ ਰਾਜਾ, ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਿਰ ਚੁੱਕਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੁਰਦਰਾ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਅਚੰਭੇਜਨਕ ਦਰਸ਼ਨ ਵੇਖਿਆ। ਭਾਗ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਸਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਗਤ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਹਕ਼ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਪੀੜਾ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦੀ ਔਰਤ ਦੀ ਕੋਖ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਉਥੇ ਹੋਣ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, "ਜਦ ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਦਾਨ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ।" ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਜੰਮਿਆ, ਉਹ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਤੇ ਅੰਤਿ-ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਦ ਉਹਦੀ ਉਮਰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਦੋ ਵਾਰ ਜੰਮਿਆ ਮਨੁੱਖ (ਦਵਿਜ) ਦੀ ਮੌਤ ਸਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਤੇ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਗਰੀਬ ਪਰ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਮੁੰਡਾ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਕੇ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰ, ਹੇ ਬੁਰੇ ਮਨੁੱਖ! ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।" "ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਖੋਹਣ ਕਾਰਨ, ਇੰਝ ਬਣਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।" "ਹੁਣ ਤੂੰ ਭੀ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰੇ ਮਨੁੱਖ!" ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਦੇ ਹੀ, ਰਾਜਾ ਇਕ ਸੁਪਨੇ ਵਰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਯਮ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚੀਕ ਮਾਰ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, "ਹਾਏ ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਓ, ਅੱਜ!" ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਬਲਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਕੜਾਹੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਰੇ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਛੁਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ। ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤੜਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਪੀਵ ਤੇ ਖ਼ੂਨ ਖਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਰਦਾ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਵਾਂਗ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ; ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਉਬਲਦਾ। ਕਦੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੜਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ; ਕਦੇ ਉਚਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਸੜਾਇਆ ਗਿਆ ਜਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇੰਝ, ਉਹ ਸੌ ਸਾਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ, ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਤੜਪਦਾ ਰਿਹਾ; ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਨਰਕ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀੜਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗੰਦ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਕੁੱਤਾ ਬਣਿਆ; ਉਲਟੀ ਖਾਂਦਾ, ਠੰਢ ਨਾਲ ਸੜਦਾ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਦੇ ਗਧਾ, ਹਾਥੀ, ਬਾਂਦਰ, ਜਾਨਵਰ, ਬੱਕਰੀ, ਬਿੱਲੀ, ਬਗਲਾ, ਗਾਂ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਕੀੜਾ ਬਣਿਆ ਵੇਖਿਆ। ਮੱਛੀ, ਕਛੂਆ, ਸੂਅਰ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕੁੱਤਾ, ਮੁਰਗਾ, ਤੋਤਾ, ਮੈਨਾ, ਅਚਲ ਜੀਵ, ਸੱਪ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਸਰੀਰ ਧਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਜੰਮਦਾ ਵੇਖਦਾ; ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਤੜਪਦਾ, ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਇਹ ਸਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰੇ ਸੌ ਸਾਲ ਉਹ ਨੀਚ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਬੈਠਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵੇਖਿਆ। ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਈ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਲੈ ਲਏ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਅਕੇਲਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਾਲ ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ ਦੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਵੀ ਖਾਧਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਾਸਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪੁਕਾਰਿਆ, "ਹੇ ਸ਼ੈਵਿਆ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ?" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਚੀਕੀ, "ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ! ਜੂਏ ਨੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਸੱਜਣਾ?" "ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ੈਵਿਆ ਸਮੇਤ, ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਨੇ;" ਪਰ ਉਹ ਮੁੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ, ਚਾਹੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਅੱਧੀ ਨੰਗੀ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਘਸੀਟੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦੀ, "ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ!" ਫਿਰ, ਧਰਮ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, "ਇੱਥੇ ਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ! ਯਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਫਾਂਸੀਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਘਸੀਟਿਆ ਗਿਆ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਵਰਣ ਸ਼ਰੱਧਦੇਵ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਸੀ। ਉਥੇ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਕਾਰਤ ਹਾਲਤ, ਜੋ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਏ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਅਨੁਭਵੀਆਂ; ਤੇ ਜਦ ਬਾਰਵਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਘਸੀਟ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਯਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਯਮ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, "ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਕੋਪ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।" "ਉਹ ਕਉਸ਼ਿਕ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਕਰਵਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਬਾਕੀ ਪੀੜਾ ਭੋਗ; ਜਦ ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇਂਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ।" ਜਦ ਬਾਰਵਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਯਮ ਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਜਾਗਿਆ; ਸੋਚਿਆ, "ਹਾਏ, ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ!" ਤੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਉੱਤੇ ਖਾਰ ਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਤੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਮੈਂ ਕੀ ਵੇਖਿਆ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ? ਕੀ ਸਚਮੁੱਚ ਮੇਰੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ?" ਉਹ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਚੰਡਾਲਾਂ ਨੂੰ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਦਾ, "ਕੀ ਇਹ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ?" ਕੁਝ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਹੀਂ," ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹਾਂ, ਲੰਘ ਗਿਆ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ: "ਦੇਵਤਿਆਂ ਮੇਰਾ ਤੇ ਸ਼ੈਵਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ।" "ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਉੱਚੇ-ਹੇਠਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।