ਜਦੋਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਖਜਾਨੇ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਰੋਸ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਚੰਡਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੇਨੂੰ ਪੂਰੀ ਯਜਮਾਨੀ ਫੀਸ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ?" ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨੇ ਨਵਾਜ਼ਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਮਾਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਕਿਵੇਂ ਚੰਡਾਲ ਦਾ ਨੌਕਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇ ਤੂੰ ਚੰਡਾਲ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵੇਚ ਕੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਧਨ ਸਮੇਂ 'ਚ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ, ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, "ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੁਹਾਡਾ ਭਗਤ ਹਾਂ। ਮਿਹਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਇਹ ਚੰਡਾਲ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਿਲਾਪ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਕੁਝ ਧਨ ਬਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਨੌਕਰ ਬਣ ਕੇ ਰਹਾਂਗਾ, ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਨੌਕਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਾਪਰਿਆਂ ਤੋਂ ਸੌ ਕਰੋੜ ਧਨ ਲੈ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਚੰਡਾਲ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਚੰਡਾਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਧਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਆਪਣਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨ ਸੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਬੜੀ ਤਰਲ ਹੋਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਚੰਡਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸਵੇਰੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਉਹ ਇਹ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ: "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੁਖੀ ਮੁੰਡੇ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਰਾਜਾ ਸਾਨੂੰ ਛੁਡਾਏਗਾ।" "ਮੈਂ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਮ੍ਰਿਗ-ਨੇਤ੍ਰੀ (ਪਤਨੀ) ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਜੋ ਮੈਂ ਕੀਤਾ।" "ਰਾਜ ਗੁਆ ਲਿਆ, ਦੋਸਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ, ਹੁਣ ਇਹ ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਹਾਲਤ—ਹਾਏ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਦੁੱਖ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਲਾਡਲੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਰਗੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਗੁਆ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ 'ਚ ਮੁਰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਕਫਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਚੰਡਾਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ, "ਮੁਰਦੇ ਤੋਂ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਮੇਰੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਤੇਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ।" ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਉਹ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਸਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਡਰਾਵਣੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਸੈਂਕੜੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਗੰਦੀ ਬੂ, ਅਤੇ ਘਣੇ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਥੇ ਪਿਸਾਚ, ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਡਾਕਿਨੀਆਂ, ਯਕਸ਼, ਗਿੱਧ, ਗਿਦੜ, ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ। ਅੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਭਿਆਨਕ ਬੂ, ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ। "ਹਾਏ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ! ਦੋਸਤ! ਸਾਕ! ਭਰਾ! ਪਿਆਰੇ! ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ! ਭੈਣ! ਮਾਂ! ਚਾਚਾ! ਦਾਦਾ!"—ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉਥੇ ਵਿੱਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ। "ਦਾਦਾ! ਪਿਤਾ! ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ? ਆਓ, ਸਾਕੋ!"—ਇਹ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਥੇ ਰੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ। ਉਥੇ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਮਾਸ, ਚਰਬੀ, ਮੱਜਾ, ਅਤੇ ਅਧ-ਸੜੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਢੇਰ ਭਰੇ ਹੋਏ। ਅੱਧ-ਸੜੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ, ਕਾਲੀਆਂ, ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਹੱਸਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ—ਇਹੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੈ। ਅੱਗ ਦੀ ਚਿਟਕਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ, ਚੰਡਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ। ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਪਿਸਾਚਾਂ, ਡੈਮਨਸ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹੋਣ, ਉਥੇ ਵੱਜਦੀਆਂ। ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਗੋਬਰ ਦੇ ਢੇਰ, ਰਾਖ ਦੇ ਟਿੱਲੇ, ਹੱਡੀਆਂ ਉੱਪਰ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ, ਵਿਖਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੀਆਂ, ਕਾਂਵਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਚੁੰਝਦੀਆਂ, ਉਹ ਸਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਨਰਕ ਵਰਗਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਅਸੁਭ ਭੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਖਾਂ, ਗਿਦੜਾਂ ਦੀਆਂ ਹੌਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਰੋਣੀਆਂ, ਉਸ ਸਮਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਡਰ ਦਾ ਵੀ ਡਰਾਉਣਾ ਥਾਂ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਪੁੱਜਿਆ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਵਿਅਕਤ, ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, "ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਨੌਕਰੋ, ਮੰਤਰੀਓ, ਪੁਰੋਹਿਤੋ—ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਹਾਏ, ਸ਼ੈਵਿਆ! ਹਾਏ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ! ਹਾਏ, ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ! ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਗਏ, ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਦਕਿਸਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਡਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਗੰਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਰੁੱਖੇ, ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਗੰਦੀ ਬੂ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਲਾਠੀ ਲੈ ਕੇ। ਉਹ ਲਾਠੀ ਲੈ ਕੇ, ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੌੜਦਾ, ਕਹਿੰਦਾ, "ਇਸ ਲਾਸ਼ ਲਈ ਮੇਨੂੰ ਇਹ ਮੁੱਲ ਮਿਲਿਆ, ਹੋਰ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ।" "ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਰਾਜੇ ਦਾ, ਇਹ ਮੁਖ ਚੰਡਾਲਕਾ ਦਾ," ਕਹਿੰਦਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੌੜਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋਣ। ਉਹ ਚਿੱਥੜੀ ਚਾਦਰ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਕਈ ਗੰਢਾਂ ਬਣੀਆਂ, ਮੂੰਹ, ਬਾਂਹਾਂ, ਪੇਟ, رانਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਸਮਸ਼ਾਨ ਦੀ ਰਾਖ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਲਗੀ ਹੋਈ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਸ, ਚਰਬੀ, ਮੱਜੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀਆਂ, ਉਹ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ, ਅਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਹਾਰ ਪਾਉਂਦਾ, ਨਾ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ, ਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਸਦਾ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਗਏ, ਜੋ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਲਈ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲੰਮੇ ਜਾਪੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਕੇ, ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ, ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਸਮਸ਼ਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ।