ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ତୁଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵଂ ନିରସ୍ଯନ୍ତୁ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଦୁରନୁଷ୍ଠିତମ୍ । ମହାପତାକଜଂ ସର୍ଵଂ ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦ୍ଵିଘ୍ନକାରଣମ୍॥୫୧.

ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମ, ଭୁଲ କାର୍ଯ୍ୟ, ମହାପାପ ଓ ଯେଉଁଠି ବାଧା ହୁଏ, ସେସବୁକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ।

ତେଷାମେଵ ପ୍ରସାଦେନ ଵିଘ୍ନା ନଶ୍ଯନ୍ତୁ ସର୍ଵଶଃ । ଉଦ୍ଵାହେଷୁ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ଵୃଦ୍ଧିକର୍ମଂସୁ ଚୈଵ ହି॥୫୧.

ସେମାନଙ୍କର କୃପାରେ, ବିବାହ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଉନ୍ନତି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବାଧା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହେଉ।

ପୁଣ୍ଯାନୁଷ୍ଠାନଯୋଗେଷୁ ଗୁରୁଦେଵାର୍ଚନେଷୁ ଚ । ଜପଯଜ୍ଞଵିଧାନେଷୁ ଯାତ୍ରାସୁ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ॥୫୧.

ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଗୁରୁ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା, ଜପ ଓ ଯଜ୍ଞ କ୍ରମ, ଏବଂ ଚଉଦ ଧରଣର ଯାତ୍ରାରେ—

ଶରୀରାରୋଗ୍ଯଭୋଗ୍ଯେଷୁ ସୁଖଦାନଧନେଷୁ ଚ । ଵୃଦ୍ଧବାଲାତୁରେଷ୍ଵେଵ ଶାନ୍ତିଂ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ମେ ସଦା॥୫୧.

ଶରୀରର ସୁସ୍ଥତା ଓ ଭୋଗ, ସୁଖ ଓ ଧନ ଦେବାରେ, ବୃଦ୍ଧ, ଶିଶୁ ଓ ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—ସେମାନେ ସଦା ମୋତେ ଶାନ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।

ସୋମାମ୍ବୁପୌ ତଥାମ୍ଭୋଧିଃ ସଵିତା ଚାନିଲାନଲୌ । ତଥୋକ୍ତେଃ କାଲଜିହ୍ଵୋଽଭୂତ୍ ପୁତ୍ରସ୍ତାଲନିକେତନଃ॥୫୧.

ସୋମ, ଜଳ, ସମୁଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପବନ ଓ ଅଗ୍ନି—ଏଭଳି କୁହାଯାଏ—କାଳଜିହ୍ୱା ତାଳ ଗ୍ରାମରେ ବସୁଥିବା ପୁଅ ହେଲେ।

ସ ଯେଷାଂ ରସନାସଂସ୍ଥାସ୍ତାନସାଧୂନ୍ ଵିବାଧତେ । ପରିଵର୍ତସୁତୌ ଦ୍ଵୌ ତୁ ଵିରୂପଵିକୃତୌ ଦ୍ଵିଜ॥୫୧.

ସେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଶୁଦ୍ଧ, ସେମାନଙ୍କ ଜିଭରେ ବସି, ସେମାନଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଇଥାଏ; ଏବଂ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତ, ଦୁହେଁ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ବିକୃତ।

ତୌ ତୁ ଵୃକ୍ଷାଗ୍ରପରିଖାପ୍ରାକାରାମ୍ଭୋଧିସଂଶ୍ରଯୌ । ଗୁର୍ଵିଣ୍ଯାଃ ପରିଵର୍ତନ୍ତୌ କୁରୁତଃ ପାଦପାଣିଷୁ॥୫୧.

ସେମାନେ ଗଛର ଶିଖର, ଖାଲି, ପ୍ରାଚୀର ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ବସନ୍ତି; ଗୁର୍ବିଣୀଙ୍କ ଗଛର ଡାଳିରେ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲନ୍ତି।

କ୍ରୌଷ୍ଟୁକେ ପରିଵର୍ତଃସ୍ଯାତ୍ ଗର୍ଭସ୍ଯାନ୍ଯୋଦରାତ୍ତତଃ । ନ ଵୃକ୍ଷଂ ଚୈଵ ନୈଵାଦ୍ରିଂ ନ ପ୍ରାକାରଂ ମହୋଦଧିମ୍॥୫୧.

ପରିବର୍ତ୍ତ କ୍ରୌଷ୍ଟୁକ ପକ୍ଷୀରେ ମିଳେ, ଆଉ ଗର୍ଭ ଅନ୍ୟ ଗର୍ଭରୁ ଆସେ; କୌଣସି ଗଛ, ପାହାଡ଼, ପ୍ରାଚୀର କିମ୍ବା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର—

ପରିଖାଂ ଵା ସମାକ୍ରାମେଦବଲା ଗର୍ଭଧାରିଣୀ । ଅଙ୍ଗଧ୍ରୁକ୍ ତନଯଂ ଲେଭେ ପିଶୁନଂ ନାମ ନାମତଃ॥୫୧.

କିମ୍ବା ଖାଲି ଦ୍ୱାରା ଏକ ଦୁର୍ବଳ ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯିଏ ଅଙ୍ଗକୁ ଧରିଥିବା ପିଶୁନ ନାମର ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ।

ସୋଽସ୍ଥିମଜ୍ଜାଗତଃ ପୁଂସାଂ ବଲମତ୍ତ୍ଯଜିତାତ୍ମନାମ୍ । ଶ୍ଯେନ-କାକ-କପୋତାଂଶ୍ଚ ଗୃଧ୍ରୋଲୂକୈଶ୍ଚ ଵୈ ସୁତାନ୍॥୫୧.

ସେ, ହାଡ଼ ଓ ମଜ୍ଜାରେ ଘୁସି, ନିଜକୁ ସଂଯମ କରିନଥିବା ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଖାଇଯାଏ, ଏବଂ ଶ୍ୟେନ, କାଉ, ପରା, ଗୃଧ୍ର ଓ ଉଲୁକ ପକ୍ଷୀର ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।

ଅଵାପ ଶକୁନିଃ ପଞ୍ଚ ଜଗୃହୁସ୍ତାନ୍ ସୁରାସୁରାଃ । ଶ୍ଯେନଂ ଜଗ୍ରାହ ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚ କାକଂ କାଲୋ ଗୃହୀତଵାନ୍॥୫୧.

ପଞ୍ଚଟିକୁ ଏକ ପକ୍ଷୀ ଧରିଲା; ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସେମାନେକୁ ନେଲେ: ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ୟେନକୁ ନେଲେ, କାଳ କାଉକୁ ଧରିଲେ,

ଉଲୂକଂ ନିରୃତିଶ୍ଚୈଵ ଜଗ୍ରାହାତିଭଯାଵହମ୍ । ଗୃଧ୍ରଂ ଵ୍ଯାଧିସ୍ତଦୀଶୋଽଥ କପୋତଂ ଚ ସ୍ଵଯଂ ଯମଃ॥୫୧.

ଉଲୁକୁ ନିରୃତି ଧରିଲେ, ଯିଏ ଭୟ ଆଣେ; ରୋଗ, ଯିଏ ଦୁଃଖର ମାଲିକ, ସେ ଗୃଧ୍ରକୁ ନେଲେ, ଏବଂ ଯମ ନିଜେ ପରାକୁ ନେଲେ।

ଏତେଷାମେଵ ଚୈଵୋକ୍ତା ଭୂତାଃ ପାପୋପପାଦନେ । ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ଯେନାଦଯୋ ଯସ୍ଯ ନିଲୀଯେଯୁଃ ଶିରସ୍ଯଥ॥୫୧.

ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବ ଅପରାଧର କାରଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତେଣୁ ଯଦି ଶ୍ୟେନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କାହାର ମୁଣ୍ଡରେ ବସନ୍ତି—

ତେନାତ୍ମରକ୍ଷଣାଯାଲଂ ଶାନ୍ତିଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଗେହେ ପ୍ରସୂତିରେତେଷାଂ ତଦ୍ଵନ୍ନୀଡନିଵେଶନମ୍॥୫୧.

ସେଥିପାଇଁ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ପକ୍ଷୀମାନେ ଘରେ ନିଡ଼ କରିଲେ କିମ୍ବା ଜନ୍ମ ନେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।

ନରସ୍ତଂ ଵର୍ଜଯେଦ୍ ଗେହଂ କପୋତାକ୍ରାନ୍ତମସ୍ତକମ୍ । ଶ୍ଯେନଃ କପୋତୋ ଗୃଧ୍ରଶ୍ଚ କାକୋଲୂକୌ ଗୃହେ ଦ୍ଵିଜ॥୫୧.

ଯେଉଁ ଘରର ଉପରେ ପରା ବସିଯାଏ, ସେଉଁଠି ଲୋକେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଦି ଶ୍ୟେନ, ପରା, ଗୃଧ୍ର, କାଉ କିମ୍ବା ଉଲୁକ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ—

ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ କଥଯେଦନ୍ତଂ ଵସତାଂ ତତ୍ର ଵେଶ୍ମନି । ଈଦୃକ୍ ପରିତ୍ଯଜେଦ୍ ଗେହଂ ଶାନ୍ତିଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଚ ପଣ୍ଡିତଃ॥୫୧.

ଘରରେ ଯେଉଁମାନେ ବସନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ଘଟଣା କହିଦେବା ଉଚିତ୍; ଏପରି ଘରକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ଵପ୍ନେଽପି ହି କପୋତସ୍ଯ ଦର୍ଶନଂ ନ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ । ଷଡପତ୍ଯାନି କଥ୍ଯନ୍ତେ ଗଣ୍ଡପ୍ରାନ୍ତରତେସ୍ତଥା॥୫୧.

ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ପରାକୁ ଦେଖିବା ଶୁଭ ନୁହେଁ; ଛଅଟି ସନ୍ତାନ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଗାଳର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ମାନେ।

ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ରଜସ୍ଯଵସ୍ଥାନଂ ତେଷାଂ କାଲାଂଶ୍ଚ ମେ ଶୃଣୁ । ଚତ୍ଵାର୍ଯହାନି ପୂର୍ଵାଣି ତଥୈଵାନ୍ଯତ୍ ତ୍ରଯୋଦଶ॥୫୧.

ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯେତେବେଳେ ରଜସ୍ୱଳା ହୁଅନ୍ତି, ସେଥିର ଅବଧି ବିଷୟରେ ମୋ ଦେଖ, ପ୍ରଥମ ଚାରି ଦିନ ଏବଂ ପରେ ତେର ଦିନ ଅଛି ।

ଏକାଦଶ ତଥୈଵାନ୍ଯଦପତ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଵୈ ଦିନେ । ଅନ୍ଯଦ୍ଦିନାଭିଗମନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନେ ତଥାପରେ॥୫୧.

ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ ଆଉ ଏଗାର ଦିନ ଗଣାଯାଏ; ଅନ୍ୟ ଦିନରେ ସମ୍ମିଳନ ପାଇଁ, ଆଉ ଏକ ଦିନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ପାଇଁ ହୁଏ ।

ପର୍ଵସ୍ଵଥାନ୍ଯତ୍ ତସ୍ମାତ୍ତୁ ଵର୍ଜ୍ଯାନ୍ଯେତାନି ପଣ୍ଡିତୈଃ । ଗର୍ଭହନ୍ତୁଃ ସୁତୋ ନିଘ୍ନୋ ମୋହନୀ ଚାପି କନ୍ଯକା॥୫୧.

ପର୍ବ ଦିନରେ ଆଉ ଏକ ଅବଧି ରହିଛି; ଏହି ସମୟଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏଡ଼ି ଚାଲନ୍ତି । ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଜଣଙ୍କର ପୁଅ ମରିଯାଏ, ଏବଂ କୌମାରୀ ମଣିଷୀ ମୂଢ଼ ହୁଏ ।

ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଗର୍ଭମତ୍ତ୍ଯେକୋ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମୋହଯତେଽପରା । ଜାଯନ୍ତେ ମୋହନାତ୍ତସ୍ଯାଃ ସର୍ପମଣ୍ଡୂକକଚ୍ଛପାଃ॥୫୧.

ଏଠି ଜଣେ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ତାହାକୁ ଖାଇଯାଏ; ଆଉ ଜଣେ ଖାଇବା ପରେ ମନକୁ ଭ୍ରମିତ କରେ । ଏହି ଭ୍ରମଣରୁ ସେଠାରୁ ସାପ, ବାଉଲି, କୁମ୍ଭୀର ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି ।

ସରୀସୃପାଣି ଚାନ୍ଯାନି ପୁରୀଷମଥଵା ପୁନଃ । ଷଣ୍ମାସାନ୍ ଗୁର୍ଵିଣୀଂ ମାଂସମଶ୍ନୁଵାନାମସଂଯତାମ୍॥୫୧.

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସରିସୃପ ଓ ପଶୁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ମଳରୁ ମଧ୍ୟ ହୁଏ । ଛଅ ମାସ ଯାଏଁ ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଯଦି ଅଯଥା ମାଂସ ଖାଏ—

ଵୃକ୍ଷଚ୍ଛାଯାଶ୍ରଯାଂ ରାତ୍ରାଵଥଵା ତ୍ରିଚତୁଷ୍ପଥେ । ଶ୍ମଶାନକଟଭୂମିଷ୍ଠାମୁତ୍ତରୀଯଵିଵର୍ଜିତାମ୍॥୫୧.

—ରାତିରେ ଗଛର ଛାୟା ତଳେ, କିମ୍ବା ତିନି-ଚାରି ରାସ୍ତା ମିଳିଥିବା ସ୍ଥାନରେ, କିମ୍ବା ଶ୍ମଶାନ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥି ଥିବା ଭୂମିରେ, କିମ୍ବା ଉପର ଜାମା ବିନା ରହେ—

ରୁଦମାନାଂ ନିଶୀଥେଽଥ ଆଵିଶେତ୍ତାମସୌ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍ । ଶସ୍ଯହନ୍ତୁସ୍ତଥୈଵୈକଃ କ୍ଷୁଦ୍ରକୋ ନାମ ନାମତଃ॥୫୧.

—କିମ୍ବା ମଧ୍ୟରାତିରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ମହିଳାଙ୍କୁ ଏକ ଅନ୍ଧକାର ଆତ୍ମା ପ୍ରବେଶ କରେ । ଏଭଳି ଏକ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଶସ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ରକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଶସ୍ଯର୍ଧିଂ ସ ସଦା ହନ୍ତି ଲବ୍ଧ୍ଵା ରନ୍ଧ୍ରଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତତ୍ । ଅମଙ୍ଗଲ୍ଯଦିନାରମ୍ଭେ ଅତୃପ୍ତୋ ଵପତେ ଚ ଯଃ॥୫୧.

ସେ ସବୁବେଳେ ଫସଲ ନଷ୍ଟ କରେ, ଯେଉଁଠି ଦୁର୍ବଳତା ମିଳିଥାଏ; ଏହି କଥା ଶୁଣ । ଅଶୁଭ ଦିନରେ ଯେଉଁଠି ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ, ଅତୃପ୍ତ ହେଲେ ଫସଲ ହାରାଯାଏ ।

କ୍ଷେତ୍ରେଷ୍ଵନୁପ୍ରଵେଶଂ ଵୈ କରୋତ୍ଯନ୍ତୋପସଙ୍ଗିଷୁ । ତସ୍ମାତ୍ କଲ୍ପଃ ସୁପ୍ରଶସ୍ତେ ଦିନେଽଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ନିଶାକରମ୍॥୫୧.

ଋତୁ ଶେଷରେ ସେ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ । ତେଣୁ ଶୁଭ ଦିନରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ପୂଜି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ।

କୁର୍ଯାଦାରମ୍ଭମୁପ୍ତିଞ୍ଚ ହୃଷ୍ଟସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ସହାଯଵାନ୍ । ନିଯୋଜିକେତି ଯା କନ୍ଯା ଦୁଃ ସହସ୍ଯ ମଯୋଦିତା॥୫୧.

ହସିଖୁସି ଓ ସହଯୋଗୀ ସହିତ କାମ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ । ନିୟୋଜିକା ନାମକ ଏକ କୌମାରୀ ମୁଁ କହିଛି, ଯାହାକୁ ସହିବା ଅତି କଷ୍ଟକର ।

ଜାତଂ ପ୍ରଚୋଦିକାସଂଜ୍ଞଂ ତସ୍ଯାଃ କନ୍ଯାଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ । ମତ୍ତୋନ୍ମତ୍ତପ୍ରମତ୍ତାସ୍ତୁ ନରାନ୍ ନାରୀସ୍ତୁ ତାଃ ସଦା॥୫୧.

ତାଙ୍କର ଚାରିଜଣୀ ଝିଅ ପ୍ରଚୋଦିକା ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା । ମଦମତ, ପାଗଳ ଓ ଅସାବଧାନ, ଏହି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସବୁବେଳେ ପୁରୁଷମାନେକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରନ୍ତି ।

ସମାଵିଶନ୍ତି ନାଶାଯ ଚୋଦଯନ୍ତୀହ ଦାରୁଣମ୍ । ଅଧର୍ମଂ ଧର୍ମରୂପେଣ କାମଞ୍ଚାକାମରୂପିଣମ୍॥୫୧.

ସେମାନେ ପ୍ରବେଶ କରି, ନାଶ ପାଇଁ ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରିବାକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରନ୍ତି; ଅଧର୍ମକୁ ଧର୍ମ ଭାବେ, ଆସକ୍ତିକୁ ନିରାସକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାନ୍ତି ।