ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

କୁର୍ଯାଚ୍ଛିଖଣ୍ଡିନୋର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ କୁତ୍ରିମାଂ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍ । ରକ୍ଷାଶ୍ଚୈଵ ଗୃହେ ଲେଖ୍ଯା ଵର୍ଜ୍ଯାଚୋ ଚ୍ଛିଷ୍ଟତା ତଥା॥୫୧.

ମୟୂର ପାଇଁ ଯେପରି ଜୋଡ଼ି ମହିଳା ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ୍; ଘରରେ ସୁରକ୍ଷା ଲେଖିବା ଓ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟତା ଏଡ଼ାଇବା ମଧ୍ୟ ଦରକାର।

ହୋମାଗ୍ନିଦେଵତାଧୂପଭସ୍ମନା ଚ ପରିଷ୍କ୍ରିଯା । କାର୍ଯା କ୍ଷୀରାଦିଭାଣ୍ଡାନାମେଵଂ ତଦ୍ରକ୍ଷଣଂ ସ୍ମୃତମ୍॥୫୧.

ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିର ଭସ୍ମ, ଧୂପ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଦୁଧ ଓ ଏହା ପରି ଯେଉଁ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଉପାୟରେ ସେମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା କଥା କହାଯାଇଛି।

ଉଦ୍ଵେଗଂ ଜନଯତ୍ଯନ୍ଯା ଏକସ୍ଥାନନିଵାସିନଃ । ପୁରୁଷସ୍ଯ ତୁ ଯା ପ୍ରୋକ୍ତା ଭ୍ରାମଣୀ ସା ତୁ କନ୍ଯକା॥୫୧.

ଏକ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଏକାଠି ରହେ, ସେ ଅସ୍ଥିରତା ଓ ଚିନ୍ତା ଦେଇଥାଏ; ଯିଏ ପୁରୁଷଙ୍କ ମନକୁ ଭ୍ରମଣ କରାଏ, ସେଠାରେ ସେ କୁଁଆରିକୁ 'ଭ୍ରାମଣୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତସ୍ଯାଥ ରକ୍ଷାଂ କୁର୍ଵୋତ ଵିକ୍ଷିପ୍ତୈଃ ସିତସର୍ଷପୈଃ । ଆସନେ ଶଯନେ ଚୋର୍ଵ୍ଯାଂ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ସ ତୁ ମାନଵଃ॥୫୧.

ସେଠି ସେଇ ମହିଳା ପାଇଁ ରକ୍ଷା ନିମିତ୍ତେ ଧଳା ସରଷେ ଛିଟିଯାଉଛି, ଯେଉଁ ଆସନ, ଶଯ୍ୟା ଓ ଭୂମିରେ ସେ ଲୋକ ରହେ, ସେଠି ଏହା କରିବା ଉଚିତ।

ଚିନ୍ତଯେଚ୍ଚ ନରଃ ପାପା ମାମେଷା ଦୁଷ୍ଟଚେତନା । ଭ୍ରାମଯତ୍ଯସକୃଜ୍ଜପ୍ଯଂ ଭୁଵଃ ସୂକ୍ତଂ ସମାଧିନା॥୫୧.

ପୁରୁଷ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ—'ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନବଳିଆ ମୋତେ ଅନିଷ୍ଟ କରୁଛି'—ଏବଂ ଏହାର ଉପାୟରେ ଧ୍ୟାନ ସହିତ 'ଭୁଃ ସୂକ୍ତ' ପୁନିପୁନି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପୁଷ୍ପଂ ହରତ୍ଯନ୍ଯା ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ସା ତୁ କନ୍ଯକା । ତଥାପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ସା ଜ୍ଞେଯା ଦୌଃ ସହା ଋତହାରିକା॥୫୧.

ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କର ପୁଷ୍ପ ନେଇଯାଏ; ଯିଏ ଏହିପରି କରେ, ସେ ହେଉଛି ଋତୁ ଚକ୍ର ଚୁରାଇ ନେବା କୁଁଆରି, ଏହିପରି ଚଳିତା ହେଉଥିବାକୁ 'ଋତୁହାରିକା' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

କୁର୍ଵୋତ ତୀର୍ଥଦେଵୌକଶ୍ଚୈତ୍ଯପର୍ଵତସାନୁଷୁ । ନଦୀସଙ୍ଗମଖାତେଷୁ ସ୍ତ୍ରପନଂ ତତ୍ପ୍ରଶାନ୍ଯତେ॥୫୧.

ତୀର୍ଥ, ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହ, ଚୈତ୍ୟ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର, ନଦୀ ସଂଯୋଗ ଓ କୁଆଁରେ ଛିଟା ଦେବା ଉଚିତ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେଇ ମହିଳାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ କୃତତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ ପର୍ଵସୂଷସି ଚ ଦ୍ଵିଜ । ଚିକିତ୍ସାଜ୍ଞଶ୍ଚ ଵୈ ଵୈଦ୍ଯଃ ସଂପ୍ରଯୁକ୍ତୈର୍ଵରୌଷଧୈଃ॥୫୧.

ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିଥିବା, ଯଥାସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିମ୍ବା ଚିକିତ୍ସା ଜ୍ଞାନୀ ଚିକିତ୍ସକ, ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ଔଷଧ ଏକାସাথে ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ମୃତିଞ୍ଚାପହରତ୍ଯନ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସା ସ୍ମୃତିହାରିକା । ଵିଵିକ୍ତଦେଶସେଵିତ୍ଵାତ୍ତସ୍ଯାଶ୍ଚୋପଶମୋ ଭଵେତ୍॥୫୧.

ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କର ସ୍ମୃତି ନେଇଯାଏ; ସେ 'ସ୍ମୃତିହାରିକା' କୁଁଆରି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବସିଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ବୀଜାପହାରିଣୀ ଚାନ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋରତିଭୀଷଣା । ମେଧ୍ଯାନ୍ନଭୋଜନୈଃ ସ୍ନାନୈସ୍ତସ୍ଯାଶ୍ଚୋପଶମୋ ଭଵେତ॥୫୧.

ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମହିଳା ଶୁକ୍ର ଚୁରାଇ ନେଇଥାଏ, ସେ ନରୀ-ପୁରୁଷ ଦୁହିଁ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର। ପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଓ ସ୍ନାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ଅଷ୍ଟମୀ ଦ୍ଵେଷଣୀ ନାମ କନ୍ଯା ଲୋକଭଯାଵହା । ଯା କରୋତି ଜନଦ୍ଵିଷ୍ଟଂ ନରଂ ନାରୀମଥାପି ଵା॥୫୧.

ଅଷ୍ଟମୀ ହେଉଛି 'ଦ୍ୱେଷ ଆଣୁଥିବା' କୁଁଆରି, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀକୁ ଲୋକମାନେ ଘୃଣା କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ।

ମଧୁକ୍ଷୀରଘୃତାକ୍ତାଂସ୍ତୁ ଶାନ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ହୋମଯେତ୍ତିଲାନ୍ । କୁର୍ଵୋତ ମିତ୍ରଵିନ୍ଦାଞ୍ଚ ତଥେଷ୍ଟିନ୍ତତ୍ ପ୍ରଶାନ୍ଯତେ॥୫୧.

ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ମଧୁ, ଦୁଧ ଓ ଘିଅ ଲଗାଇଥିବା ତିଳ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ସହିତ ମିତ୍ରବିନ୍ଦାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ଏତେଷାନ୍ତୁ କୁମାରାଣାଂ କନ୍ଯାନାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ଅଷ୍ଟତ୍ରିଂଶଦପତ୍ଯାନି ତେଷାଂ ନାମାନି ମେ ଶୃଣୁ॥୫୧.

ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି କୁଁଆରି ଓ କୁମାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଠତିନିଅଟି ସନ୍ତାନ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ନାମ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

ଦନ୍ତାକୃଷ୍ଟେରଭୂତ୍ କନ୍ଯା ଵିଜଲ୍ପା କଲହା ତଥା । ଅଵଜ୍ଞାନୃତଦୁଷ୍ଟୋକ୍ତିର୍ଵିଜଲ୍ପା ତତ୍ପ୍ରଶାନ୍ତଯେ॥୫୧.

ଦନ୍ତାକୃଷ୍ଟିଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ କୁଁଆରି ବିଜଲ୍ପା, ଏବଂ କଳହା; ଅବମାନ, ମିଥ୍ୟା କଥା ଓ ଦୁଷ୍ଟ ବାଣୀ—ଏହାର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବିଜଲ୍ପାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧିଷ୍ଟ କରାଯାଏ।

ତାମେଵ ଚିନ୍ତଯେତ୍ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଯତଶ୍ଚ ଗୃହୀ ଭଵେତ୍ । କଲହା କଲହଂ ଗେହେ କରୋତ୍ଯଵିରତଂ ନୃଣାମ୍॥୫୧.

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବେ ଏବଂ ଘରେ ସଚେତନ ରହିବେ; କଳହା ଲୋକମାନଙ୍କ ଘରେ ଅବିରତ କଳହ ଆଣିଥାଏ।

କୁଟୁମ୍ବନାଶହେତୁଃ ସା ତତ୍ପ୍ରଶାନ୍ତିଂ ନିଶାମଯ । ଦୂର୍ଵାଙ୍କୁରାନ୍ମଧୁଘୃତକ୍ଷୀରାକ୍ତାନ୍ ବଲିକର୍ମଣି॥୫୧.

ସେ କୁଟୁମ୍ବ ନାଶର କାରଣ; ଏହାର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଏବେ ଶୁଣ: ଦୂର୍ବା ତରକା, ମଧୁ, ଘିଅ ଓ ଦୁଧ ଲଗାଇ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ।

ଵିକ୍ଷିପେଜ୍ଜୁହୁଯାଚ୍ଚୈଵାନଲଂ ମିତ୍ରଞ୍ଚ କୀର୍ତଯେତ୍ । ଭୂତାନାଂ ମାତୃଭିଃ ସାର୍ଧଂ ବାଲକାନାନ୍ତୁ ଶାନ୍ତଯେ॥୫୧.

ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛିଟି ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, ମିତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ; ଭୂତମାତାମାନେ ସହିତ, ଏହା ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ଆଣେ।

ଵିଦ୍ଯାନାଂ ତପସାଞ୍ଚୈଵ ସଂଯମସ୍ଯ ଯମସ୍ଯ ଚ । କୃଷ୍ଯାଂ ଵାଣିଜ୍ଯଲାଭେ ଚ ଶାନ୍ତିଂ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ମେ ସଦା॥୫୧.

ବିଦ୍ୟା, ତପସ୍ୟା, ସଂଯମ, ନିୟମ ଏବଂ କୃଷି ଓ ବ୍ୟବସାୟରେ ସଫଳତା ପାଇଁ ସେମାନେ ସଦା ମୋତେ ଶାନ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।

ପୂଜିତାଶ୍ଚ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ତୁଷ୍ଟିଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ସର୍ଵଶଃ । କୁଷ୍ମାଣ୍ଡା ଯାତୁଧାନାଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଗଣସଂଜ୍ଞିତାଃ॥୫୧.

ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ପୂଜିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ଯାତୁଧାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଗଣ ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ।

ମହାଦେଵପ୍ରସାଦେନ ମହେଶ୍ଵରମତେନ ଚ । ସର୍ଵ ଏତେ ନୃଣାଂ ନିତ୍ଯଂ ତୁଷ୍ଟିମାଶୁ ଵ୍ରଜନ୍ତୁ ତେ॥୫୧.

ମହାଦେବଙ୍କର କୃପା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ସନ୍ତୋଷ ଦେଉ।

ତୁଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵଂ ନିରସ୍ଯନ୍ତୁ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଦୁରନୁଷ୍ଠିତମ୍ । ମହାପତାକଜଂ ସର୍ଵଂ ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦ୍ଵିଘ୍ନକାରଣମ୍॥୫୧.

ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମ, ଭୁଲ କାର୍ଯ୍ୟ, ମହାପାପ ଓ ଯେଉଁଠି ବାଧା ହୁଏ, ସେସବୁକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ।

ତେଷାମେଵ ପ୍ରସାଦେନ ଵିଘ୍ନା ନଶ୍ଯନ୍ତୁ ସର୍ଵଶଃ । ଉଦ୍ଵାହେଷୁ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ଵୃଦ୍ଧିକର୍ମଂସୁ ଚୈଵ ହି॥୫୧.

ସେମାନଙ୍କର କୃପାରେ, ବିବାହ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଉନ୍ନତି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବାଧା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହେଉ।

ପୁଣ୍ଯାନୁଷ୍ଠାନଯୋଗେଷୁ ଗୁରୁଦେଵାର୍ଚନେଷୁ ଚ । ଜପଯଜ୍ଞଵିଧାନେଷୁ ଯାତ୍ରାସୁ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ॥୫୧.

ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଗୁରୁ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା, ଜପ ଓ ଯଜ୍ଞ କ୍ରମ, ଏବଂ ଚଉଦ ଧରଣର ଯାତ୍ରାରେ—

ଶରୀରାରୋଗ୍ଯଭୋଗ୍ଯେଷୁ ସୁଖଦାନଧନେଷୁ ଚ । ଵୃଦ୍ଧବାଲାତୁରେଷ୍ଵେଵ ଶାନ୍ତିଂ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ମେ ସଦା॥୫୧.

ଶରୀରର ସୁସ୍ଥତା ଓ ଭୋଗ, ସୁଖ ଓ ଧନ ଦେବାରେ, ବୃଦ୍ଧ, ଶିଶୁ ଓ ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—ସେମାନେ ସଦା ମୋତେ ଶାନ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।

ସୋମାମ୍ବୁପୌ ତଥାମ୍ଭୋଧିଃ ସଵିତା ଚାନିଲାନଲୌ । ତଥୋକ୍ତେଃ କାଲଜିହ୍ଵୋଽଭୂତ୍ ପୁତ୍ରସ୍ତାଲନିକେତନଃ॥୫୧.

ସୋମ, ଜଳ, ସମୁଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପବନ ଓ ଅଗ୍ନି—ଏଭଳି କୁହାଯାଏ—କାଳଜିହ୍ୱା ତାଳ ଗ୍ରାମରେ ବସୁଥିବା ପୁଅ ହେଲେ।

ସ ଯେଷାଂ ରସନାସଂସ୍ଥାସ୍ତାନସାଧୂନ୍ ଵିବାଧତେ । ପରିଵର୍ତସୁତୌ ଦ୍ଵୌ ତୁ ଵିରୂପଵିକୃତୌ ଦ୍ଵିଜ॥୫୧.

ସେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଶୁଦ୍ଧ, ସେମାନଙ୍କ ଜିଭରେ ବସି, ସେମାନଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଇଥାଏ; ଏବଂ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତ, ଦୁହେଁ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ବିକୃତ।

ତୌ ତୁ ଵୃକ୍ଷାଗ୍ରପରିଖାପ୍ରାକାରାମ୍ଭୋଧିସଂଶ୍ରଯୌ । ଗୁର୍ଵିଣ୍ଯାଃ ପରିଵର୍ତନ୍ତୌ କୁରୁତଃ ପାଦପାଣିଷୁ॥୫୧.

ସେମାନେ ଗଛର ଶିଖର, ଖାଲି, ପ୍ରାଚୀର ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ବସନ୍ତି; ଗୁର୍ବିଣୀଙ୍କ ଗଛର ଡାଳିରେ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲନ୍ତି।

କ୍ରୌଷ୍ଟୁକେ ପରିଵର୍ତଃସ୍ଯାତ୍ ଗର୍ଭସ୍ଯାନ୍ଯୋଦରାତ୍ତତଃ । ନ ଵୃକ୍ଷଂ ଚୈଵ ନୈଵାଦ୍ରିଂ ନ ପ୍ରାକାରଂ ମହୋଦଧିମ୍॥୫୧.

ପରିବର୍ତ୍ତ କ୍ରୌଷ୍ଟୁକ ପକ୍ଷୀରେ ମିଳେ, ଆଉ ଗର୍ଭ ଅନ୍ୟ ଗର୍ଭରୁ ଆସେ; କୌଣସି ଗଛ, ପାହାଡ଼, ପ୍ରାଚୀର କିମ୍ବା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର—

ପରିଖାଂ ଵା ସମାକ୍ରାମେଦବଲା ଗର୍ଭଧାରିଣୀ । ଅଙ୍ଗଧ୍ରୁକ୍ ତନଯଂ ଲେଭେ ପିଶୁନଂ ନାମ ନାମତଃ॥୫୧.

କିମ୍ବା ଖାଲି ଦ୍ୱାରା ଏକ ଦୁର୍ବଳ ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯିଏ ଅଙ୍ଗକୁ ଧରିଥିବା ପିଶୁନ ନାମର ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ।