ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ନିଯୋଜଯତି ମାମିଷ୍ଟଵିରୋଧାଚ୍ଚ ଵିଵର୍ଜନମ୍ । ଆକ୍ରୁଷ୍ଟୋଽନ୍ଯେନ ମନ୍ଯେତ ତାଡିତୋ ଵା ନିଯୋଜିକା॥୫୧.

ସେ ମୋତେ ନିଯୁକ୍ତ କରେ, ଚାହିଦା ବିରୋଧ କରିବାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ଦ୍ୱାରା; ଯଦି ଅନ୍ୟେ କୌଣସି ଅପମାନ କିମ୍ବା ଆଘାତ କରନ୍ତି, ତେବେ ନିଯୁକ୍ତିକାରୀ—

ନିଯୋଜଯତ୍ଯେନମିତି ନ ଗଚ୍ଛେତ୍ତଦ୍ଵଶଂ ବୁଧଃ । ପରଦାରାଦିସଂସର୍ଗେ ଚିତ୍ତମାତ୍ମାନମେଵ ଚ॥୫୧.

ସେ ତାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରେ—ଏହିପରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ତାଙ୍କର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେ ନ ପଡ଼ିବା ଉଚିତ୍; ପରସ୍ତ୍ରୀ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟରେ, ମନ ଓ ଆତ୍ମା—

ନିଯୋଜଯତ୍ଯତ୍ର ସା ମାମିତି ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵିଚିନ୍ତଯେତ୍ । ଵିରୋଧଂ କୁରୁତେ ଚାନ୍ଯା ଦମ୍ପତ୍ଯୋଃ ପ୍ରୀଯମାଣଯୋଃ॥୫୧.

ଏଠି ସେ ମୋତେ ନିଯୁକ୍ତ କରୁଛି—ଏହିପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମହିଳା ଦମ୍ପତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ସୃଷ୍ଟି କରେ—

ବନ୍ଧୂନାଂ ସୁହୃଦାଂ ପିତ୍ରୋଃ ପୁତ୍ରୈଃ ସାଵର୍ଣିକୈଶ୍ଚ ଯା । ଵିରୋଧିନୀ ସା ତଦ୍ରକ୍ଷାଂ କୁର୍ଵୋତ ବଲିକର୍ମଣା॥୫୧.

ଯିଏ ବନ୍ଧୁ, ସହଯୋଗୀ, ପିତାମାତା, ପୁଅ ଓ ସମାନ ଜାତିରେ ବିରୋଧ ସୃଷ୍ଟି କରେ—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବଳି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।

ତଥାତିଵାଦସହନାଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରାଚାରନିଷେଵଣାତ୍ । ଧାନ୍ଯଂ ଖଲାଦ୍ ଗୃହାଦ୍ ଗୋଭ୍ଯଃ ପଯଃ ସର୍ପିସ୍ତଥାପରା॥୫୧.

ଏହିପରି, କଠିନ କଥା ସହିବା, ଶାସ୍ତ୍ର ଆଚାର ଅନୁସରଣ କରିବା, ଖଳିଆଘର, ଘର, ଗାଈଠାରୁ ଧାନ୍ୟ, ଗାଈଠାରୁ ଦୁଧ, ଘିଅ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ—

ସମୃଦ୍ଧିମୃଦ୍ଧିମଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯାଦପହିନ୍ତି ଚ କନ୍ଯକା । ସା ସ୍ଵଯଂହାରିକେତ୍ଯୁକ୍ତା ସଦାନ୍ତର୍ଧାନତତ୍ପରା॥୫୧.

ସେ ଝିଅଟି ସମୃଦ୍ଧ ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ଧନ ନେଇଯାଏ; ସେ ନିଜେ ଚୋର ଭାବେ ପରିଚିତ, ସଦା ଲୁଚିବାରେ ଲାଗିଥାଏ।

ମହାନସାଦର୍ଧସିଦ୍ଧମନ୍ନାଗାରସ୍ଥିତଂ ତଥା । ପରିଵିଶ୍ଯମାଣଞ୍ଚ ସଦା ସାର୍ଧଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଚ ଭୁଞ୍ଜତା॥୫୧.

ରସୋଇଘରରୁ, ଅର୍ଧସିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟରୁ, ଗୋଦାମରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟରୁ, ଓ ଯେଉଁଠାରେ ଖାଇଯାଉଛି, ସେ ସଦା ଖାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଖାଏ।

ଉଚ୍ଛେଷଣଂ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ହରତ୍ଯନ୍ନଞ୍ଚ ଦୁର୍ହରା । କର୍ମାନ୍ତାଗାରଶାଲାଭ୍ଯଃ ସିଦ୍ଧର୍ଧି ହରତି ଦ୍ଵିଜ॥୫୧.

ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ଖାଦ୍ୟ ସେ ନେଇଯାଏ; କାମଘର ଓ ଗୋଦାମରୁ ସେ ସଫଳ ସମୃଦ୍ଧି ନେଇଯାଏ, ଦ୍ୱିଜ।

ଗୋସ୍ତ୍ରୀସ୍ତନେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପଯଃ କ୍ଷୀରହାରୀ ସଦୈଵ ସା । ଦଧ୍ନୋ ଘୃତଂ ତିଲାତ୍ତୈଲଂ ସୁରାଗାରାତ୍ତଥା ସୁରାମ୍॥୫୧.

ଗାଈ ଓ ମହିଳାଙ୍କ ଛାତିରୁ ଦୁଧ ସେ ସଦା ଚୋରାଏ; ଦହିରୁ ଘିଅ, ତିଳରୁ ତେଲ, ମଦଘରରୁ ମଦ ନେଇଯାଏ।

ରାଗଂ କୁସୁମ୍ଭକାଦୀନାଂ କାର୍ପାସାତ୍ ସୂତ୍ରମେଵ ଚ । ସା ସ୍ଵଯଂହାରିକା ନାମ ହରତ୍ଯଵିରତଂ ଦ୍ଵିଜ॥୫୧.

କୁସୁମ୍ଭ ଓ ଏହାଦି ରଙ୍ଗ, କପାସରୁ ସୂତା ସେ ନେଇଯାଏ; ସେ ନିଜେ ଚୋର ଭାବେ ପରିଚିତ, ଦ୍ୱିଜ, ଏବଂ ସେ ଅବିରତ ଚୋରାଏ।

କୁର୍ଯାଚ୍ଛିଖଣ୍ଡିନୋର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ କୁତ୍ରିମାଂ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍ । ରକ୍ଷାଶ୍ଚୈଵ ଗୃହେ ଲେଖ୍ଯା ଵର୍ଜ୍ଯାଚୋ ଚ୍ଛିଷ୍ଟତା ତଥା॥୫୧.

ମୟୂର ପାଇଁ ଯେପରି ଜୋଡ଼ି ମହିଳା ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ୍; ଘରରେ ସୁରକ୍ଷା ଲେଖିବା ଓ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟତା ଏଡ଼ାଇବା ମଧ୍ୟ ଦରକାର।

ହୋମାଗ୍ନିଦେଵତାଧୂପଭସ୍ମନା ଚ ପରିଷ୍କ୍ରିଯା । କାର୍ଯା କ୍ଷୀରାଦିଭାଣ୍ଡାନାମେଵଂ ତଦ୍ରକ୍ଷଣଂ ସ୍ମୃତମ୍॥୫୧.

ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିର ଭସ୍ମ, ଧୂପ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଦୁଧ ଓ ଏହା ପରି ଯେଉଁ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଉପାୟରେ ସେମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା କଥା କହାଯାଇଛି।

ଉଦ୍ଵେଗଂ ଜନଯତ୍ଯନ୍ଯା ଏକସ୍ଥାନନିଵାସିନଃ । ପୁରୁଷସ୍ଯ ତୁ ଯା ପ୍ରୋକ୍ତା ଭ୍ରାମଣୀ ସା ତୁ କନ୍ଯକା॥୫୧.

ଏକ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଏକାଠି ରହେ, ସେ ଅସ୍ଥିରତା ଓ ଚିନ୍ତା ଦେଇଥାଏ; ଯିଏ ପୁରୁଷଙ୍କ ମନକୁ ଭ୍ରମଣ କରାଏ, ସେଠାରେ ସେ କୁଁଆରିକୁ 'ଭ୍ରାମଣୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତସ୍ଯାଥ ରକ୍ଷାଂ କୁର୍ଵୋତ ଵିକ୍ଷିପ୍ତୈଃ ସିତସର୍ଷପୈଃ । ଆସନେ ଶଯନେ ଚୋର୍ଵ୍ଯାଂ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ସ ତୁ ମାନଵଃ॥୫୧.

ସେଠି ସେଇ ମହିଳା ପାଇଁ ରକ୍ଷା ନିମିତ୍ତେ ଧଳା ସରଷେ ଛିଟିଯାଉଛି, ଯେଉଁ ଆସନ, ଶଯ୍ୟା ଓ ଭୂମିରେ ସେ ଲୋକ ରହେ, ସେଠି ଏହା କରିବା ଉଚିତ।

ଚିନ୍ତଯେଚ୍ଚ ନରଃ ପାପା ମାମେଷା ଦୁଷ୍ଟଚେତନା । ଭ୍ରାମଯତ୍ଯସକୃଜ୍ଜପ୍ଯଂ ଭୁଵଃ ସୂକ୍ତଂ ସମାଧିନା॥୫୧.

ପୁରୁଷ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ—'ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନବଳିଆ ମୋତେ ଅନିଷ୍ଟ କରୁଛି'—ଏବଂ ଏହାର ଉପାୟରେ ଧ୍ୟାନ ସହିତ 'ଭୁଃ ସୂକ୍ତ' ପୁନିପୁନି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପୁଷ୍ପଂ ହରତ୍ଯନ୍ଯା ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ସା ତୁ କନ୍ଯକା । ତଥାପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ସା ଜ୍ଞେଯା ଦୌଃ ସହା ଋତହାରିକା॥୫୧.

ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କର ପୁଷ୍ପ ନେଇଯାଏ; ଯିଏ ଏହିପରି କରେ, ସେ ହେଉଛି ଋତୁ ଚକ୍ର ଚୁରାଇ ନେବା କୁଁଆରି, ଏହିପରି ଚଳିତା ହେଉଥିବାକୁ 'ଋତୁହାରିକା' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

କୁର୍ଵୋତ ତୀର୍ଥଦେଵୌକଶ୍ଚୈତ୍ଯପର୍ଵତସାନୁଷୁ । ନଦୀସଙ୍ଗମଖାତେଷୁ ସ୍ତ୍ରପନଂ ତତ୍ପ୍ରଶାନ୍ଯତେ॥୫୧.

ତୀର୍ଥ, ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହ, ଚୈତ୍ୟ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର, ନଦୀ ସଂଯୋଗ ଓ କୁଆଁରେ ଛିଟା ଦେବା ଉଚିତ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେଇ ମହିଳାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ କୃତତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ ପର୍ଵସୂଷସି ଚ ଦ୍ଵିଜ । ଚିକିତ୍ସାଜ୍ଞଶ୍ଚ ଵୈ ଵୈଦ୍ଯଃ ସଂପ୍ରଯୁକ୍ତୈର୍ଵରୌଷଧୈଃ॥୫୧.

ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିଥିବା, ଯଥାସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିମ୍ବା ଚିକିତ୍ସା ଜ୍ଞାନୀ ଚିକିତ୍ସକ, ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ଔଷଧ ଏକାସাথে ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ମୃତିଞ୍ଚାପହରତ୍ଯନ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସା ସ୍ମୃତିହାରିକା । ଵିଵିକ୍ତଦେଶସେଵିତ୍ଵାତ୍ତସ୍ଯାଶ୍ଚୋପଶମୋ ଭଵେତ୍॥୫୧.

ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କର ସ୍ମୃତି ନେଇଯାଏ; ସେ 'ସ୍ମୃତିହାରିକା' କୁଁଆରି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବସିଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ବୀଜାପହାରିଣୀ ଚାନ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋରତିଭୀଷଣା । ମେଧ୍ଯାନ୍ନଭୋଜନୈଃ ସ୍ନାନୈସ୍ତସ୍ଯାଶ୍ଚୋପଶମୋ ଭଵେତ॥୫୧.

ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମହିଳା ଶୁକ୍ର ଚୁରାଇ ନେଇଥାଏ, ସେ ନରୀ-ପୁରୁଷ ଦୁହିଁ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର। ପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଓ ସ୍ନାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ଅଷ୍ଟମୀ ଦ୍ଵେଷଣୀ ନାମ କନ୍ଯା ଲୋକଭଯାଵହା । ଯା କରୋତି ଜନଦ୍ଵିଷ୍ଟଂ ନରଂ ନାରୀମଥାପି ଵା॥୫୧.

ଅଷ୍ଟମୀ ହେଉଛି 'ଦ୍ୱେଷ ଆଣୁଥିବା' କୁଁଆରି, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀକୁ ଲୋକମାନେ ଘୃଣା କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ।

ମଧୁକ୍ଷୀରଘୃତାକ୍ତାଂସ୍ତୁ ଶାନ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ହୋମଯେତ୍ତିଲାନ୍ । କୁର୍ଵୋତ ମିତ୍ରଵିନ୍ଦାଞ୍ଚ ତଥେଷ୍ଟିନ୍ତତ୍ ପ୍ରଶାନ୍ଯତେ॥୫୧.

ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ମଧୁ, ଦୁଧ ଓ ଘିଅ ଲଗାଇଥିବା ତିଳ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ସହିତ ମିତ୍ରବିନ୍ଦାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

ଏତେଷାନ୍ତୁ କୁମାରାଣାଂ କନ୍ଯାନାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ଅଷ୍ଟତ୍ରିଂଶଦପତ୍ଯାନି ତେଷାଂ ନାମାନି ମେ ଶୃଣୁ॥୫୧.

ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି କୁଁଆରି ଓ କୁମାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଠତିନିଅଟି ସନ୍ତାନ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ନାମ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

ଦନ୍ତାକୃଷ୍ଟେରଭୂତ୍ କନ୍ଯା ଵିଜଲ୍ପା କଲହା ତଥା । ଅଵଜ୍ଞାନୃତଦୁଷ୍ଟୋକ୍ତିର୍ଵିଜଲ୍ପା ତତ୍ପ୍ରଶାନ୍ତଯେ॥୫୧.

ଦନ୍ତାକୃଷ୍ଟିଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ କୁଁଆରି ବିଜଲ୍ପା, ଏବଂ କଳହା; ଅବମାନ, ମିଥ୍ୟା କଥା ଓ ଦୁଷ୍ଟ ବାଣୀ—ଏହାର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବିଜଲ୍ପାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧିଷ୍ଟ କରାଯାଏ।

ତାମେଵ ଚିନ୍ତଯେତ୍ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଯତଶ୍ଚ ଗୃହୀ ଭଵେତ୍ । କଲହା କଲହଂ ଗେହେ କରୋତ୍ଯଵିରତଂ ନୃଣାମ୍॥୫୧.

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବେ ଏବଂ ଘରେ ସଚେତନ ରହିବେ; କଳହା ଲୋକମାନଙ୍କ ଘରେ ଅବିରତ କଳହ ଆଣିଥାଏ।

କୁଟୁମ୍ବନାଶହେତୁଃ ସା ତତ୍ପ୍ରଶାନ୍ତିଂ ନିଶାମଯ । ଦୂର୍ଵାଙ୍କୁରାନ୍ମଧୁଘୃତକ୍ଷୀରାକ୍ତାନ୍ ବଲିକର୍ମଣି॥୫୧.

ସେ କୁଟୁମ୍ବ ନାଶର କାରଣ; ଏହାର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଏବେ ଶୁଣ: ଦୂର୍ବା ତରକା, ମଧୁ, ଘିଅ ଓ ଦୁଧ ଲଗାଇ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ।

ଵିକ୍ଷିପେଜ୍ଜୁହୁଯାଚ୍ଚୈଵାନଲଂ ମିତ୍ରଞ୍ଚ କୀର୍ତଯେତ୍ । ଭୂତାନାଂ ମାତୃଭିଃ ସାର୍ଧଂ ବାଲକାନାନ୍ତୁ ଶାନ୍ତଯେ॥୫୧.

ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛିଟି ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, ମିତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ; ଭୂତମାତାମାନେ ସହିତ, ଏହା ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ଆଣେ।

ଵିଦ୍ଯାନାଂ ତପସାଞ୍ଚୈଵ ସଂଯମସ୍ଯ ଯମସ୍ଯ ଚ । କୃଷ୍ଯାଂ ଵାଣିଜ୍ଯଲାଭେ ଚ ଶାନ୍ତିଂ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ମେ ସଦା॥୫୧.

ବିଦ୍ୟା, ତପସ୍ୟା, ସଂଯମ, ନିୟମ ଏବଂ କୃଷି ଓ ବ୍ୟବସାୟରେ ସଫଳତା ପାଇଁ ସେମାନେ ସଦା ମୋତେ ଶାନ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।

ପୂଜିତାଶ୍ଚ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ତୁଷ୍ଟିଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ସର୍ଵଶଃ । କୁଷ୍ମାଣ୍ଡା ଯାତୁଧାନାଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଗଣସଂଜ୍ଞିତାଃ॥୫୧.

ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ପୂଜିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ଯାତୁଧାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଗଣ ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ।