ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ପୌରଜାନପଦୈର୍ଯତ୍ର ପ୍ରାକ୍ପ୍ରସିଦ୍ଧମହୋତ୍ସଵାଃ । କ୍ରିଯନ୍ତେ ପୂର୍ଵଵଦ୍ ଗେହେ ନ ତ୍ଵଂ ତତ୍ର ଗୃହେ ଚର॥୫୦.

ଯେଉଁଘରରେ ସହର ଓ ଗାଁର ଲୋକମାନେ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଉତ୍ସବ ଘରେ ପୂର୍ବବତ୍ ହେଉଛି—ସେଠି ତୁମେ ରୁହନି।

ଶୂର୍ପଵାତଘଟାମ୍ଭୋଭିଃ ସ୍ତ୍ରାନଂ ଵସ୍ତ୍ରାମ୍ବୁଵିପ୍ରୁଷୈଃ । ନଖାଗ୍ରସଲିଲୈଶ୍ଚୈଵ ତାନ୍ ଯାହି ହତଲକ୍ଷଣାନ୍॥୫୦.

ଯେଉଁଘରରେ ମହିଳାମାନେ ଝାଲ ଝାଡ଼ି, ଘଡ଼ାର ପାଣି, କିମ୍ବା କପଡ଼ ଓ ନଖର ଟିପର ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି—ସେ ଅପଶକୁନି ଲୋକଙ୍କଠାରେ ଯାଅ।

ଦେଶାଚାରାନ୍ ସମଯାନ୍ ଜ୍ଞାତିଧର୍ମଂ ଜପଂ ହୋପଂ ମଙ୍ଗଲଂ ଦେଵତେଷ୍ଟିମ୍ । ସମ୍ଯକ୍ଶୌଚଂ ଵିଧିଵଲ୍ଲୋକଵାଦାନ୍ ପୁଂସସ୍ତ୍ଵଯା କୁର୍ଵତୋ ମାସ୍ତୁ ସଙ୍ଗଃ॥୫୦.

ଯେଉଁଘରରେ ଲୋକମାନେ ଦେଶର ଚଳିତ, ସମ୍ମତି, ଜନ୍ମର ଧର୍ମ, ଜପ, ହୋମ, ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ, ଦେବତା ପୂଜା, ନିୟମିତ ପବିତ୍ରତା, ବିଧିଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଲୋକର ଆଚରଣ ଠିକ୍ ଭାବେ ପାଳନ କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମର ସଙ୍ଗ ନ ହେଉ।

ମାର୍କଣ୍ଡେଯ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦୁଃ ସହଂ ବ୍ରହ୍ମା ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ । ଚକାର ଶାସନଂ ସୋଽପି ତଥା ପଙ୍କଜଜନ୍ମନଃ॥୫୦.

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଏପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ସେଠିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ସେ (ଯକ୍ଷ) ମଧ୍ୟ ତାହା କରିଲେ।

ଏକପଞ୍ଚାଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ- ୫୧ ମାର୍କଣ୍ଡେଯ ଉଵାଚ ଦୁଃ ସହସ୍ଯାଭଵଦ୍ଭାର୍ଯା ନିର୍ମାଷ୍ଟିର୍ନାମ ନାମତଃ । ଜାତା କଲେସ୍ତୁ ଭାର୍ଯାଯାମୃତୌ ଚାଣ୍ଡାଲଦର୍ଶନାତ୍॥୫୧.

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଦୁଃସହଙ୍କ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ନିର୍ମାଷ୍ଟି। କଳିଯୁଗରେ ସେ ତାଙ୍କର ଘରଣୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଚଣ୍ଡାଳ ମହିଳାକୁ ଦେଖିଥିବାରୁ।

ତଯୋରପତ୍ଯାନ୍ଯଭଵନେ ଜଗଦ୍ଵ୍ଯାପୀନି ଷୋଡଶ । ଅଷ୍ଟୌ କୁମାରାଃ କନ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥାଷ୍ଟାଵତିଭୀଷଣାଃ॥୫୧.

ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କରୁ ଏହି ସଂସାରକୁ ଭରି ରହିଥିବା ଛଉଦିଏ ଶିଶୁ ଜନ୍ମିଲେ—ଆଠିଜଣ ପୁଅ ଏବଂ ସେପରି ଆଠିଜଣ ଝିଅ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅତି ଭୟଙ୍କର।

ତନ୍ତାକୃଷ୍ଟିସ୍ତଥୋକ୍ତିଶ୍ଚ ପରିଵର୍ତସ୍ତଥାପରଃ । ଅଙ୍ଗଧ୍ରୁକ୍ ଶକୁନିଶ୍ଚୈଵ ଗଣ୍ଡପ୍ରାନ୍ତରତିସ୍ତଥା॥୫୧.

ପୁଅମାନଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି—ଦନ୍ତାକୃଷ୍ଟି, ଉକ୍ତି, ପରିବର୍ତ୍ତ, ଅଙ୍ଗଧ୍ରୁକ୍, ଶକୁନି ଏବଂ ଗଣ୍ଡପ୍ରାନ୍ତରତି।

ଗର୍ଭହା ସସ୍ଯହା ଚାନ୍ଯଃ କୁମାରାସ୍ତନଯାସ୍ତଯୋଃ । କନ୍ଯାଶ୍ଚାନ୍ଯାସ୍ତଥୈଵାଷ୍ଟୌ ତାସାଂ ନାମାନି ମେ ଶୃଣୁ॥୫୧.

ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଗର୍ଭହା ଏବଂ ସସ୍ୟହା—ଏହିମାନେ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ପୁଅ। ଏହାସହିତ ଆଠିଜଣ ଝିଅ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ନାମ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

ନିଯୋଜିକା ଵୈ ପ୍ରଥମା ତଥୈଵାନ୍ଯା ଵିରୋଧିନୀ । ସ୍ଵଯଂହାରକରୀ ଚୈଵ ଭ୍ରାମଣୀ ଋତୁହାରିକା॥୫୧.

ଝିଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ହେଉଛି ନିଯୋଜିକା, ତାପରେ ଅଛନ୍ତି ବିରୋଧିନୀ, ସ୍ୱୟଂହାରକରୀ, ଭ୍ରାମଣୀ ଏବଂ ଋତୁହାରିକା।

ସ୍ମୃତିବୀଜହରେ ଚାନ୍ଯେ ତଯୋଃ କନ୍ଯେଽତିଦାରୁଣେ । ଵିଦ୍ଵେଷଣ୍ଯଷ୍ଟମୀ ନାମ କନ୍ଯା ଲୋକଭଯାଵହା॥୫୧.

ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଝିଅ ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ମୃତିବୀଜହରା ଏବଂ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅଷ୍ଟମୀ ନାମକ ବିଦ୍ୱେଷଣୀ, ଯିଏ ଲୋକମାନେ ଭୟ ପାଆନ୍ତି।

ଏତାସାଂ କର୍ମ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦୋଷପ୍ରଶମନଞ୍ଚ ଯତ୍ । ଅଷ୍ଟାନାଞ୍ଚ କୁମାରାଣାଂ ଶ୍ରୁଯତାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ॥୫୧.

ଏମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ତାହାର ଦୋଷ ଶାନ୍ତି କରିବା ଉପାୟ, ସହିତ ଆଠି ପୁଅଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଣ।

ଦନ୍ତାକୃଷ୍ଟିଃ ପ୍ରସୁପ୍ତାନାଂ ବାଲାନାଂ ଦଶନସ୍ଥିତଃ । କରୋତି ଦନ୍ତସଂଘର୍ଷଂ ଚିକୀର୍ଷୁର୍ଦୁଃ ସହାଗମମ୍॥୫୧.

ଦନ୍ତାକୃଷ୍ଟି ଶିଶୁମାନେ ଘୁମେଇଲେ ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତରେ ବସିଥାଏ, ଦାନ୍ତ ଘସିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ, ଏହା ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଆଣେ।

ତସ୍ଯୋପଶମନଂ କାର୍ଯଂ ସୁପ୍ତସ୍ଯ ସିତସର୍ଷପୈଃ । ଶଯନସ୍ଯୋପରି କ୍ଷିପ୍ତୈର୍ମାନୁଷୈର୍ଦଶନୋପରି॥୫୧.

ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଘୁମୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଶଯ୍ୟା ଓ ଦାନ୍ତ ଉପରେ ସାଧା ଶୋରିଷ ଛିଟିବା ଉଚିତ।

ସୁଵାର୍ଚ୍ଚଲୌଷଧୀସ୍ନାନାତ୍ତଥା ସଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରକୀର୍ତନାତ୍ । ଉଷ୍ଟ୍ରକଣ୍ଟକଖଡ୍ଗାସ୍ଥି-କ୍ଷୌମଵସ୍ତ୍ରଵିଧାରଣାତ୍॥୫୧.

ଶୁଭ ଔଷଧିରେ ସ୍ନାନ, ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ, ଉଷ୍ଟ୍ରକଣ୍ଟକ, ଖଡ୍ଗ ବା ଖଡ୍ଗମାଛର ହାଡ଼ ଲଗା ଖଦ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ମଧ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ତିଷ୍ଠତ୍ଯନ୍ଯକୁମାରସ୍ତୁ ତଥାସ୍ତ୍ତ୍ଵିତ୍ଯସକୃଦ୍ ବ୍ରୁଵନ୍ । ଶୁଭାଶୁଭେ ନୃଣାଂ ଯୁଙ୍କ୍ତେ ତଥୋକ୍ତିସ୍ତଚ୍ଚ ନାନ୍ଯଥା॥୫୧.

ଅନ୍ୟ ପୁଅ ଉକ୍ତି, ବାରମ୍ବାର 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି ରହେ, ଏବଂ ଲୋକଙ୍କୁ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଏହିପରି ତାଙ୍କ ନାମ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

ତସ୍ମାଦଦୁଷ୍ଟଂ ମଙ୍ଗଲ୍ଯଂ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ପଣ୍ଡିତୈଃ ସଦା । ଦୁଷ୍ଟେ ଶ୍ରୁତେ ତଥୈଵୋକ୍ତେ କୀର୍ତନୀଯୋ ଜନାର୍ଦନଃ॥୫୧.

ସେଠାରୁ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ସଦା ଶୁଭ ଓ ପବିତ୍ର କଥା କହିବା ଉଚିତ; ଯଦି ଅଶୁଭ କିଛି ଶୁଣାଯାଏ କିମ୍ବା କୁହାଯାଏ, ତେବେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଚରାଚରଗୁରୁର୍ବ୍ରହ୍ମା ଯା ଯସ୍ଯ କୁଲଦେଵତା । ଅନ୍ଯଗର୍ଭେ ପରାନ୍ ଗର୍ଭାନ୍ ସଦୈଵ ପରିଵର୍ତଯନ୍॥୫୧.

ଚଳାଚଳ ସମସ୍ତଙ୍କ ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର କୁଳଦେବତା, ସେ ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟ ଗର୍ଭକୁ ଅନ୍ୟ ଗର୍ଭରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି।

ରତିମାପ୍ନୋତି ଵାକ୍ଯଞ୍ଚ ଵିଵକ୍ଷୋରନ୍ଯଦେଵ ଯତ୍ । ପରିଵର୍ତକସଂଜ୍ଞୋଽଯଂ ତସ୍ଯାପି ସିତସର୍ଷପୈଃ॥୫୧.

ସେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ଯାହା କହିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ତାହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ କଥା କହନ୍ତି; ଏହିଁକୁ ପରିବର୍ତ୍ତକ ବୋଲାଯାଏ, ଏହା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସାଧା ଶୋରିଷ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

ରକ୍ଷୋଘ୍ନମନ୍ତ୍ରଜପ୍ଯୈଶ୍ଚ ରକ୍ଷାଂ କୁର୍ଵୋତ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍ । ଅନ୍ଯଶ୍ଚାନିଲଵନ୍ନୃଣାମଙ୍ଗେଷୁ ସ୍ଫୁରଣୋଦିତମ୍॥୫୧.

ଯିଏ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ରକ୍ଷାକାରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପବନ ଭଳି ଲୋକଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ଫଡ଼ିବା ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।

ଶୁଭାଶୁଭଂ ସମାଚଷ୍ଟେ କୁଶୈସ୍ତସ୍ଯାଙ୍ଗତାଡନମ୍ । କାକାଦିପକ୍ଷିସଂସ୍ଥୋଽନ୍ଯଃ ଶ୍ଵାଦେରଙ୍ଗଗତୋଽପି ଵା॥୫୧.

ସେ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କଥା କହନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ କୁଶ ଘାସରେ ଛୁଆଇବା ଉପଦେଶ ଅଛି। ଅନ୍ୟ ଜଣେ କାଉଁ ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ବା କୁକୁର ଓ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ବସନ୍ତି।

ଶୁଭାଶୁଭଞ୍ଚ ଶକୁନିଃ କୁମାରୋଽନ୍ଯୋ ବ୍ରଵୀତି ଵୈ । ତତ୍ରାପି ଦୁଷ୍ଟେ ଵ୍ଯାକ୍ଷେପଃ ପ୍ରାରମ୍ଭତ୍ଯାଗ ଏଵ ଚ॥୫୧.

ଶକୁନି ନାମକ ଅନ୍ୟ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ କହିଥାଏ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଦି ଅଶୁଭ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ କାମ ଆରମ୍ଭରେ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।

ଶୁଭେ ଦ୍ରୁତତରଂ କାର୍ଯମିତି ପ୍ରାହ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଗଣ୍ଡାନ୍ତେଷୁ ସ୍ଥିତଶ୍ଚାନ୍ଯୋ ମୁହୂର୍ତାର୍ଧଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ॥୫୧.

ଯଦି ଶୁଭ ହୁଏ, ପ୍ରଜାପତି କହନ୍ତି—କାମ ଶୀଘ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟ ପୁଅ ଗଣ୍ଡର ସୀମାରେ ଅର୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସିଥାଏ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।

ସର୍ଵାରମ୍ଭାନ୍ କୁମାରୋଽତ୍ତି ଶସ୍ତାତାଞ୍ଚାନସୂଯତାମ୍ । ଵିପ୍ରୋକ୍ତ୍ଯା ଦେଵତାସ୍ତୁତ୍ଯା ମୂଲୋତ୍ଖାତେନ ଚ ଦ୍ଵିଜ॥୫୧.

ଏହି ପୁଅ ସମସ୍ତ କାମକୁ ଭକ୍ଷଣ କରେ ଏବଂ ତାହାର ନାଶ ଆଣେ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଠ, ଦେବତାଙ୍କ ନିର୍ମାଳ୍ୟ ଗାନ କିମ୍ବା ମୂଳରୁ ଉପଡ଼ିଦେବା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଶାନ୍ତ କରାଯାଏ।

ଗୋମୂତ୍ରସର୍ଷପସ୍ତ୍ରାନୈସ୍ତଦୃକ୍ଷଗ୍ରହପୂଜନୈଃ । ପୁନଶ୍ଚ ଧର୍ମୋପନିଷତ୍କରଣୈଃ ଶାସ୍ତ୍ରଦର୍ଶନୈଃ॥୫୧.

ଗାଈର ମୁତ୍ର, ସରଷପ ଓ ଦୁର୍ବା ଘାସ ଦ୍ୱାରା, ସେହିପରି ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ପୂଜା କରି, ପୁନି ଧର୍ମ ଉପନିଷଦ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ କରି—

ଅନଜ୍ଞଯା ଜନ୍ମନଶ୍ଚ ପ୍ରଶମଂ ଯାତି ଗଣ୍ଡଵାନ୍ । ଗର୍ଭେ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ତଥାନ୍ଯସ୍ତୁ ଫଲନାଶୀ ସୁଦାରୁଣଃ॥୫୧.

ଯେଉଁମାନେ ଗଣ୍ଡ ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ସେମାନେ ତାହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଅଜ୍ଞାନରେ ରହିଲେ ଶାନ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏହିପରି, ଜନନୀର ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରୋଗ ଫଳକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।

ତସ୍ଯ ରକ୍ଷା ସଦା କାର୍ଯା ନିତ୍ଯଂ ଶୌଚନିଷେଵଣାତ୍ । ପ୍ରସିଦ୍ଧମନ୍ତ୍ରଲିଖନାଚ୍ଛସ୍ତମାଲ୍ଯାଦିଧାରଣାତ୍॥୫୧.

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ସୁରକ୍ଷା ଦରକାର, ନିତ୍ୟ ଶୌଚ ପାଳନ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ଲେଖିବା ଓ ଶୁଭ ମାଳା ଓ ଏହାଦିକ ଧାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା।

ଵିଶୁଦ୍ଧଗେହାଵସଥାଦନାଯାସାଚ୍ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜ । ତଥୈଵ ସସ୍ଯହା ଚାନ୍ଯଃ ସସ୍ଯର୍ଧିମୁପହନ୍ତି ଯଃ॥୫୧.

ଶୁଦ୍ଧ ଘରରେ ରହିବା, କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ଏଡ଼ାଇବା, ଓ ଦ୍ୱିଜ, ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଅଛି, ଯାହା ଫସଲକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ଓ ଉତ୍ପାଦନ କମାଇ ଦିଏ।

ତସ୍ଯାପି ରକ୍ଷାଂ କୁର୍ଵୋତ ଜୀର୍ଣୋପାନଦ୍ଵିଧାରଣାତ୍ । ତଥାପସଵ୍ଯଗମନାଚ୍ଛାଣ୍ଡାଲସ୍ଯ ପ୍ରଵେଶନାତ୍॥୫୧.

ସେଥିପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍—ପୁରୁଣା ଚପ୍ପଲ ପିନ୍ଧିବା, ବାମଦିଗରେ ଚଲିବା, ଓ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାରା।

ବହିର୍ବଲିପ୍ରଦାନାଚ୍ଚ ସୋମାମ୍ବୁପରିକୀର୍ତନାତ୍ । ପରଦାରପହଦ୍ରଵ୍ଯହରଣାଦିଷୁ ମାନଵାନ୍॥୫୧.

ଘର ବାହାରେ ବଳି ଦେବା, ସୋମ ଓ ପାଣିର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା, ଓ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ବା ସମ୍ପତ୍ତି ହରଣ ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ—