ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ଜାତାସ୍ତେ ହ୍ଯୁ ପପଦ୍ଯନ୍ତେ ସତ୍ତ୍ଵୋଦ୍ରିକ୍ତାଃ ସ୍ଵତେଜସଃ । ସହସ୍ରମନ୍ଯଦ୍ଵକ୍ଷସ୍ତୋ ମିଥୁନାନାଂ ସସର୍ଜ ହ॥୪୯.

ଏହି ପ୍ରଥମ ଯୁଗଳମାନେ ସ୍ୱଭାବରେ ଶୁଭ ଓ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଥିଲେ। ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳରୁ ଆଉ ହଜାର ଯୁଗଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ତେ ସର୍ଵେ ରଜସୋଦ୍ରିକ୍ତାଃ ଶୁଷ୍ମିଣଶ୍ଚାପ୍ଯମର୍ଷିଣଃ । ସସର୍ଜାନ୍ଯତେ ସହସ୍ରନ୍ତୁ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାନାମୂରୁତଃ ପୁନଃ॥୪୯.

ଏହି ସମସ୍ତେ ରଜୋଗୁଣରେ ପ୍ରବଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁ ଥିଲେ। ପୁନି ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ଜଂଘାରୁ ଆଉ ହଜାର ଯୁଗଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ରଜସ୍ତମୋଭ୍ଯାମୁଦ୍ରିକ୍ତା ଈହାଶୀଲାସ୍ତୁ ତେ ସ୍ମୃତାଃ । ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ସହସ୍ରମନ୍ଯଚ୍ଚ ମିଥୁନାନାଂ ସସର୍ଜ ହ॥୪୯.

ଏହି ଯୁଗଳମାନେ ରଜୋ ଓ ତମୋ ଦୁଇଟି ଗୁଣରେ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାଶୀଳ ଭାବେ ପରିଚିତ। ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ପାଦରୁ ଆଉ ହଜାର ଯୁଗଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ଉଦ୍ରିକ୍ତାସ୍ତମସା ସର୍ଵେ ନିଃ ଶ୍ରୀକା ହ୍ଯଲ୍ପଚେତସଃ । ତତଃ ସଂହର୍ଷମାଣାସ୍ତେ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋତ୍ପନ୍ନାସ୍ତୁ ପ୍ରାଣିନଃ॥୪୯.

ଏହି ସମସ୍ତେ ତମୋଗୁଣରେ ପ୍ରବଳ, ଧନ-ଢେଉଁ ନଥିବା ଓ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିଲେ। ପରେ ସେମାନେ ଉତ୍ସାହିତ ହେବା ସହିତ, ଯୁଗଳ ଆକାରରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ଅନ୍ଯୋନ୍ଯହୃର୍ଚ୍ଛ୍ଯାଵିଷ୍ଟା ମୈଥୁନାଯୋପଚକ୍ରମୁଃ । ତତଃ ପ୍ରଭୃତି କଲ୍ପେଽସ୍ମିନ୍ ମିଥୁନାନାଂ ହି ସମ୍ଭଵଃ॥୪୯.

ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଇଚ୍ଛାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମିଶିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେଠାରୁ ଏହି କଳ୍ପରେ ଯୁଗଳ ଉତ୍ପତ୍ତିର ପ୍ରଥା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ମାସି ମାସ୍ଯାର୍ତଵଂ ଯତ୍ ତୁ ନ ତଦାସୀତ୍ତୁ ଯୋଷିତାମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ତଦା ନ ସୁଷୁଵୁଃ ସେଵିତୈରପି ମୈଥୁନୈଃ॥୪୯.

ସେ ସମୟରେ ନାରୀମାନେ ପ୍ରତିମାସ ଋତୁମତୀ ହେଉନଥିଲେ। ତେଣୁ ସେମାନେ ମିଶିଲେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ ହୁଏନଥିଲା।

ଆଯୁଷୋଽନ୍ତେ ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ମିଥୁନାନ୍ଯେଵ ତାଃ ସକୃତ୍ । ତତଃ ପ୍ରଭୃତି କଲ୍ପେଽସ୍ମିନ୍ ମିଥୁନାନାଂ ହି ସମ୍ଭଵଃ॥୪୯.

ସେମାନଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷରେ, ଏକଥରେ ଯୁଗଳ ରୂପେ ସନ୍ତାନ ଦେଉଥିଲେ। ଏହିପରି ଏହି କଳ୍ପରେ ଯୁଗଳ ଉତ୍ପତ୍ତି ଚାଲିଆସିଛି।

ଧ୍ଯାନେନ ମନସା ତାସାଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଜାଯତେ ସକୃତ୍ । ଶବ୍ଦାଦିର୍ଵିଷଯଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଣଃ॥୪୯.

ସେମାନେ ଧ୍ୟାନ ଓ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି ଏକଥରେ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସନ୍ତାନ ପଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଗୁଣରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।

ଇତ୍ଯେଷା ମାନୁଷୀ ସୃଷ୍ଟିର୍ଯା ପୂର୍ଵଂ ଵୈ ପ୍ରଜାପତେଃ । ତସ୍ଯାନ୍ଵଵାଯସମ୍ଭୂତା ଯୈରିଦଂ ପୂରିତଂ ଜଗତ୍॥୪୯.

ଏହିପରି ଥିଲା ପ୍ରାଚୀନ ସମୟର ମାନବ ସୃଷ୍ଟି। ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।

ସରିତ୍ସରଃ ସମୁଦ୍ରାଂଶ୍ଚ ସେଵନ୍ତେ ପର୍ଵତାନପି । ତାସ୍ତଦା ହ୍ଯଲ୍ପଶୀତୋଷ୍ଣା ଯୁଗେ ତସ୍ମିଂଶ୍ଚରନ୍ତି ଵୈ॥୪୯.

ସେମାନେ ନଦୀ, ଝିଲିକ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଯାଉଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏହି ଯୁଗରେ ସେମାନେ ଅତି କମ ଠଣ୍ଡା ଓ ଗରମ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।

ତୃପ୍ତିଂ ସ୍ଵାଭାଵିକୀଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଵିଷଯେଷୁ ମହାମତେ । ନ ତାସାଂ ପ୍ରତିଘାତୋଽସ୍ତି ନ ଦ୍ଵେଷୋ ନାପି ମତ୍ସରଃ॥୪୯.

ସେମାନେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ତୃପ୍ତି ପାଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିରୋଧ, ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା ଇର୍ଷ୍ୟା ଥିଲା ନାହିଁ।

ପର୍ଵତୋଦଧିସେଵିନ୍ଯୋ ହ୍ଯନିକେତାସ୍ତୁ ସର୍ଵଶଃ । ତା ଵୈ ନିଷ୍କାମଚାରିଣ୍ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ମୁଦିତମାନସାଃ॥୪୯.

ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ର ଉପକୂଳରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଏବଂ କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ଘର ନଥିଲା। ସେମାନେ କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ବିନା ଚର୍ଯ୍ୟା କରୁଥିଲେ ଓ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ରହୁଥିଲେ।

ପିଶାଚୋରଗରକ୍ଷାଂସି ତଥା ମତ୍ସରିଣୋ ଜନାଃ । ପଶଵଃ ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚୈଵ ନକ୍ରା ମତ୍ସ୍ଯାଃ ସରୀସୃପାଃ॥୪୯.

ତାପରେ ପିଶାଚ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ, ଇର୍ଷ୍ୟାଳୁ ଲୋକ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଘରିଆଳ, ମାଛ ଓ ସରିସୃପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ଅଵାରକା ହ୍ଯଣ୍ଡଜା ଵା ତେ ହ୍ଯଧର୍ମପ୍ରସୂତଯଃ । ନ ମୂଲଫଲପୁଷ୍ପାଣି ନାର୍ତଵା ଵତ୍ସରାଣି ଚ॥୪୯.

ସେମାନେ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମର ଥିଲେ କିମ୍ବା ଡିମ୍ବରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ମୂଳ, ଫଳ, କିମ୍ବା ଫୁଲ ଥିଲାନି, ଋତୁ ବା ବର୍ଷ ବି ନଥିଲା।

ସର୍ଵକାଲସୁଖଃ କାଲୋ ନାତ୍ଯର୍ଥଂ ଘର୍ମଶୀତତା । କାଲେନ ଗଚ୍ଛତା ତେଷାଂ ଚିତ୍ରା ସିଦ୍ଧିରଜାଯତ॥୪୯.

ସମସ୍ତ ସମୟରେ ସମୟ ଆନନ୍ଦମୟ ଥିଲା, ଅତି ତାପ ବା ଅତି ଶୀତ ନଥିଲା। ସମୟ ବିତିବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଅଦ୍ଭୁତ ସିଦ୍ଧି ଦେଖାଦେଲା।

ତତଶ୍ଚ ତେଷାଂ ପୂର୍ଵାହ୍ନେ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଚ ଵିତୃପ୍ତତା । ପୁନସ୍ତଥେଚ୍ଛତାଂ ତୃପ୍ତିରନାଯାସେନ ସାଭଵତ୍॥୪୯.

ସେମାନେ ପ୍ରଭାତ ଓ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ, ସହଜରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ମିଳୁଥିଲା।

ଇଚ୍ଛତାଞ୍ଚ ତଥାଯାସୋ ମନସଃ ସମଜାଯତ । ଅପାଂ ସୌକ୍ଷ୍ମ୍ଯଂ ତତସ୍ତାସାଂ ସିଦ୍ଧିର୍ନାନାରସୋଲ୍ଲସା॥୪୯.

ତଥାପି, ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରୟାସ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିଲା। ପରେ, ପାଣିର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ରସମୟ ସିଦ୍ଧି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

ସମଜାଯତ ଚୈଵାନ୍ଯା ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାଯିନୀ । ଅସଂସ୍କାର୍ଯୈଃ ଶରୀରୈଶ୍ଚ ପ୍ରଜାସ୍ତାଃ ସ୍ଥିରଯୌଵନାଃ॥୪୯.

ପୁଣି ଏକ ନୂତନ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ପବିତ୍ରତା ଆବଶ୍ୟକ ନଥିଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ସଦା ଯୁବା ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥିଲେ।

ତାସାଂ ଵିନା ତୁ ସଂକଲ୍ପଂ ଜାଯନ୍ତେ ମିଥୁନାଃ ପ୍ରଜାଃ । ସମଂ ଜନ୍ମ ଚ ରୂପଞ୍ଚ ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଚୈଵ ତାଃ ସମମ୍॥୪୯.

ସେମାନଙ୍କ ମନରେ କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ନଥିଲା, ତଥାପି ଦଳେ ଦଳେ ପିଲା ଜନ୍ମ ନେଉଥିଲେ। ସେମାନେ ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥିଲେ, ଏକେ ରୂପ ଥିଲା, ଏବଂ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଥିଲା।

ଅନିଚ୍ଛାଦ୍ଵେଷସଂଯୁକ୍ତା ଵର୍ତନ୍ତେ ତୁ ପରସ୍ପରମ୍ । ତୁଲ୍ଯରୂପାଯୁଷଃ ସର୍ଵା ଅଧମୋତ୍ତମତାଂ ଵିନା॥୪୯.

ସେମାନେ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ବା ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି ରହୁଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ରୂପ ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ ସମାନ ଥିଲା, କୌଣସି ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ବା ଅଧମତା ନଥିଲା।

ତତ୍ଵାରି ତୁ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ମାନୁଷାଣି ତୁ । ଆଯୁଃ ପ୍ରମାଣଂ ଜୀଵନ୍ତି ନ ଚ କ୍ଲେଶାଦ୍ଵିପତ୍ତଯଃ॥୪୯.

ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଣିଷମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଆୟୁଷ୍ୟ ନେଇ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ, ଏଉଁ ସମୟରେ କୌଣସି ଦୁଃଖ ବା ବିପଦ ନଥିଲା।

କ୍ଵଚିତ୍ କ୍ଵଚିତ୍ ପୁନଃ ସାଭୂତ୍ କ୍ଷିତିର୍ଭାଗ୍ଯେନ ସର୍ଵଶଃ । କାଲେନ ଗଚ୍ଛତା ନାଶମୁପଯାନ୍ତି ଯଥା ପ୍ରଜାଃ॥୪୯.

କେତେବେଳେ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଭୂମି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏପରି ହୋଇଯାଉଥିଲା। ସମୟ ବିତିବା ସହିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ନଶ୍ୱର ହେଉଥିଲେ।

ତଥା ତାଃ କ୍ରମଶୋ ନାଶଂ ଜଗ୍ମୁଃ ସର୍ଵତ୍ର ସିଦ୍ଧଯଃ । ତାସୁ ସର୍ଵାସୁ ନଷ୍ଟାସୁ ନଭସଃ ପ୍ରଚ୍ଯୁତା ନରାଃ॥୪୯.

ଏଭଳି ଭାବେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଶେ ଦେଶେ ଦୀରେ ଦୀରେ ନଶିଯାଇଥିଲା। ସମସ୍ତ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ପରେ, ଲୋକମାନେ ଆକାଶରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଯାଇଥିଲେ।

ପ୍ରାଯଶଃ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷାସ୍ତେ ସଂଭୂତା ଗୃହସଂଜ୍ଞିତାଃ । ସର୍ଵେ ପ୍ରତ୍ଯୁପଭୋଗାଶ୍ଚ ତାସଂ ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଜାଯତେ॥୪୯.

ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃକ୍ଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହାକୁ 'ଘର ବୃକ୍ଷ' ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଏହି ବୃକ୍ଷମାନରୁ ମିଳୁଥିଲା।

ଵର୍ତଯନ୍ତି ସ୍ମ ତେଭ୍ଯସ୍ତାସ୍ତ୍ରେତାଯୁଗମୁଖେ ତଦା । ତତଃ କାଲେନ ଵୈ ରାଗସ୍ତାସାମାକସ୍ମିକୋଽଭଵତ୍॥୪୯.

ସେମାନେ ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ସେହି ବୃକ୍ଷମାନେ ଉପରେ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ। ପରେ, ସମୟ ବିତିବା ସହିତ, ହଠାତ୍ ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ରାଗ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

ମାସି ମାସ୍ଯାର୍ତଵୋତ୍ପତ୍ତ୍ଯା ଗର୍ଭୋତ୍ପତ୍ତିଃ ପୁନଃ ପୁନଃ । ରାଗୋତ୍ପତ୍ତ୍ଯା ତତସ୍ତାସାଂ ଵୃକ୍ଷାସ୍ତେ ଗୃହସଂଜ୍ଞିତାଃ॥୪୯.

ମାସ ପ୍ରତିମାସ ଋତୁ ଆସିଲେ ଗର୍ଭ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିଲା। ରାଗ ଉପସ୍ଥିତ ହେବା ସହିତ, ସେମାନଙ୍କ 'ଘର ବୃକ୍ଷ' ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଘଟିଥିଲା।

ବ୍ରହ୍ମନ୍ନନ୍ଵପରେଷାନ୍ତୁ ପେତୁଃ ଶାଖା ମହୀରୁହାମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଚ ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ଫଲେଷ୍ଵାଭରଣାନି ଚ॥୪୯.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ବଡ଼ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ଶାଖା ଖସିଯାଉଥିଲା। ଫଳ ଭିତରେ ପୋଷାକ ଓ ଆଭୂଷଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିଲା।

ତେଷ୍ଵେଵ ଜାଯତେ ତେଷାଂ ଗନ୍ଧଵର୍ଣରସାନ୍ଵିତମ୍ । ଅମାକ୍ଷିକଂ ମାହଵୀର୍ଯଂ ପୁଟକେ ପୁଟକେ ମଧୁ॥୪୯.

ସେହି ବୃକ୍ଷମାନେ ଉପରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ ଓ ରସ ଥିବା ମଧୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିଲା, ଯାହା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅମୂଳା ଥିଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୁହାରେ ମିଳୁଥିଲା।

ତେନ ଵା ଵର୍ତଯନ୍ତି ସ୍ମ ମୁଖେ ତ୍ରେଯାଯୁଗସ୍ଯ ଵୈ । ତତଃ କାଲାନ୍ତରେଣୈଵ ପୁନର୍ଲୋଭାନ୍ଵିତାସ୍ତୁ ତାଃ॥୪୯.

ସେହି ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ। ପରେ, ସମୟ ବିତିବା ସହିତ, ସେମାନେ ପୁଣି ଲୋଭରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।