ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ତସ୍ମିଂସ୍ତୃପ୍ତେ ନୃଯଜ୍ଞୋତ୍ଥାଦୃଣାନ୍ମୁଚ୍ଯେଦ୍ଗୃହାଶ୍ରମୀ । ତସ୍ମାଦଦତ୍ତ୍ଵା ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସ୍ଵଯଂ କିଲ୍ଵିଷଭୁଙ୍ନରଃ ॥ ୨୯.

ଯେତେବେଳେ ଅତିଥି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଗୃହସ୍ଥ ମାନବ ଯଜ୍ଞର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଲୋକ ଦେଇନାହିଁ ଖାଏ, ସେ ନିଜେ ପାପ ଭୋଗ କରେ।

ସ ପାପଂ କେଵଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ପୁରୀଷଞ୍ଚାନ୍ଯଜନ୍ମନି । ଅତିଥିର୍ଯସ୍ଯ ଭଗ୍ନାଶୋ ଗୃହାତ୍ପ୍ରତିନିଵର୍ତତେ ॥ ୨୯.

ଯଦି ଅତିଥି ଆଶା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଘରୁ ଫେରିଯାନ୍ତି, ତେବେ ଗୃହସ୍ଥ ପାପ ଭୋଗ କରେ, ପରଜନ୍ମରେ ମଳ ଭୋଗ କରିବ।

ସ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦୁଷ୍କୃତଂ ତସ୍ମୈ ପୁଣ୍ଯମାଦାଯ ଗଚ୍ଛତି । ଅପ୍ଯମ୍ବୁଶାକଦାନେନ ଯଦ୍ଵାପ୍ଯଶ୍ନାତି ସ ସ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨୯.

ଅତିଥିକୁ ଜଳ ବା ଶାକ ଦେଲେ, ଯେତେ ନିଷ୍ଠାରେ ଦିଏ, ସେ ପୁଣ୍ୟ ଅତିଥି ନେଇଯାଏ, ଗୃହସ୍ଥ ପାଖରେ ପାପ ରହିଯାଏ।

ପୂଜଯେତ୍ତୁ ନରଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ତେନୈଵାତିଥିମାଦରାତ୍ । କୁର୍ଯାଚ୍ଚାହରହଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧମନ୍ନାଦ୍ଯେନୋଦକେନ ଚ ॥ ୨୯.

ସେଉଁଠି ଯେତେପରି ଶକ୍ତି ଥାଏ, ମନୁଷ୍ୟ ଅତିଥିକୁ ଆଦର ସହିତ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଭାବେ ଦିନେ ଦିନେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ଦେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ପିତୄନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚ ଭୋଜଯେଦ୍ଵିପ୍ରମେଵ ଵା । ଅନ୍ନସ୍ଯାଗ୍ରଂ ତଦୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯୋପପାଦଯେତ୍ ॥ ୨୯.

ପିତୃମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଅତିକମରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମଧ୍ୟ। ଖାଦ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଂଶ ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଭିକ୍ଷାଞ୍ଚ ଯାଚତାଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ପରିଵ୍ରାଡ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାମ୍ । ଗ୍ରାସପ୍ରମାଣା ଭିକ୍ଷା ସ୍ଯାଦଗ୍ରଂ ଗ୍ରାସଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ॥ ୨୯.

ଯେଉଁମାନେ ଭିକ୍ଷା ମାଗନ୍ତି, ପରିବ୍ରାଜକ ବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ସେମାନେ ପାଇଁ ଭିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ। ଭିକ୍ଷାର ମାପ ହେଉଛି ଚାରି ମୁଠି, ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଦେବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ରଂ ଚତୁର୍ଗୁଣଂ ପ୍ରାହୁର୍ହନ୍ତକାରଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଭୋଜନଂ ହନ୍ତକାରଂ ଵା ଅଗ୍ରଂ ଭିକ୍ଷାମଥାପି ଵା ॥ ୨୯.

ଦ୍ୱିଜମାନେ କହନ୍ତି, ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଚାରିଗୁଣା ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଯେଉଁଠି ଭୋଜନ ବା ଭିକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ, ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଅଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ନ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଯଥାଵିଭଵମାତ୍ମନଃ । ପୂଜଯିତ୍ଵାତିଥୀନିଷ୍ଟାନ୍ ଜ୍ଞାତୀନ୍ ବନ୍ଧୂଂସ୍ତଥାର୍ଥିନଃ ॥ ୨୯.

ଅତିଥି, ଗୃହଦେବତା, ଜଣା-ଅଜଣା, ବନ୍ଧୁ ବା ମାଗୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ଦେଇନାହିଁ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦେଇନାହିଁ, ତେବେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଵିକଲାନ୍ ବାଲଵୃଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ଭୋଜଯେଚ୍ଚାତୁରାଂସ୍ତଥା । ଵାଞ୍ଛତେ କ୍ଷୁତ୍ପରୀତାତ୍ମା ଯଚ୍ଚାନ୍ଯୋଽନ୍ନମକିଞ୍ଚନଃ ॥ ୨୯.

ଅସହାୟ, ପିଲା, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଚତୁର୍ ଲୋକମାନେ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଭୋକରେ ଅତିଷ୍ଠିତ ଏବଂ କିଛି ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାହିଲେ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ।

କୁଟୁମ୍ବିନା ଭୋଜନୀଯଃ ସମର୍ଥେ ଵିଭଵେ ସତି । ଶ୍ରୀମନ୍ତଂ ଜ୍ଞାତିମାସାଦ୍ଯ ଯୋ ଜ୍ଞାତିରଵସୀଦତି ॥ ୨୯.

ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ସମର୍ଥ ଓ ଧନୀ, ସେ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ। ଧନୀ ବନ୍ଧୁ ଯଦି ଅନ୍ୟ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଦେଖେ, ତେବେ ସେ ତାଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିବା ଉଚିତ।

ସୀଦତା ଯଦ୍କୃତଂ ତେନ ତତ୍ପାପଂ ସ ସମଶ୍ନୁତେ । ସାଯଂ ଚୈଵ ଵିଧିଃ କାର୍ଯଃ ସୂର୍ଯୋଢଂ ତତ୍ର ଚାତିଥିମ୍ ॥ ୨୯.

ଯେଉଁ ବନ୍ଧୁ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର କୃତ ପାପ ଧନୀ ବନ୍ଧୁ ସମାନଭାବେ ଭୋଗ କରେ। ସାଂଜରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅତିଥିକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯୀତ ଯଥାଶକ୍ତି ଶଯନାସନଭୋଜନୈଃ । ଏଵମୁଦ୍ଦଵହତସ୍ତାତ ! ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଂ ଭାରମାହିତମ୍ ॥ ୨୯.

ଯେପରି ଶକ୍ତି ଥାଏ, ଶୟନ, ଆସନ ଓ ଭୋଜନ ଦେଇ ଅତିଥିକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଭାବେ, ପ୍ରିୟ, ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଭାର ସଠିକ୍ ଭାବେ ବହନ କରାଯାଏ।

ସ୍କନ୍ଧେ ଵିଧାତା ଦେଵାଶ୍ଚ ପିତରଶ୍ଚ ମହର୍ଷଯଃ । ଶ୍ରେଯୋଽଭିଵର୍ଷିଣଃ ସର୍ଵେ ତଥୈଵାତିଥିବାନ୍ଧଵାଃ ॥ ୨୯.

ତାଙ୍କର କାନ୍ଧ ଉପରେ ବିଧାତା, ଦେବତା, ପିତୃମାନେ, ମହାଋଷିମାନେ, ଏବଂ ଅତିଥି ବନ୍ଧୁମାନେ—ସମସ୍ତେ ଭଲ ଦେଇଥିବା ଲୋକ—ଭରସା କରନ୍ତି।

ପଶୁପକ୍ଷିଗଣାସ୍ତୃପ୍ତା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ସୂକ୍ଷ୍ମକୀଟକାଃ । ଗାଥାଶ୍ଚାତ୍ର ମହାଭାଗ ! ସ୍ଵଯମତ୍ରିରଗାଯତ ॥ ୨୯.

ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଛୋଟ କୀଟପତଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠାରେ, ମହାଭାଗ, ଅତ୍ରି ଋଷି ନିଜେ ଗୀତିକା ରଚନା କରିଥିଲେ।

ତା ଶୃଣୁଷ୍ଵ ମହାଭାଗ ! ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମସଂସ୍ଥିତାଃ । ଦେଵାନ୍ ପିତୄଂଶ୍ଚାତିଥୀଂଶ୍ଚ ତଦ୍ଵତ୍ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ବାନ୍ଧଵାନ୍ ॥ ୨୯.

ସେଇ ଗୀତିକାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ, ମହାଭାଗ! ଯେଉଁମାନେ ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତା, ପିତୃ, ଅତିଥି ଓ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କରି—

ଜାମଯଶ୍ଚ ଗୁରୁଞ୍ଚୈଵ ଗୃହସ୍ଥୋ ଵିଭଵେ ସତି । ଶ୍ଵଭ୍ଯଶ୍ଚ ଶ୍ଵପଚେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵଯୋଭ୍ଯଶ୍ଚାଵପେଦ୍ଭୁଵି ॥ ୨୯.

ଯଦି ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଖରେ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥାଏ, ସେ ନିଜ ଘରେ ଥିବା ଜଣେ ଗୁରୁ, ଜଣେ ଜାନୀ, ଜଣେ ପତ୍ନୀ, କୁକୁର, ଚୁତିଆ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ପାଇଁ ଭୂମିରେ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ଵୈଶ୍ଵଦେଵଂ ହି ନାମୈତତ୍କୁର୍ଯାତ୍ସାଯଂ ତଥା ଦିନେ । ମାଂସମନ୍ନଂ ତଥା ଶାକଂ ଗୃହେ ଯଚ୍ଚୋପସାଧିତମ୍ । ନ ଚ ତତ୍ସ୍ଵଯମଶ୍ନୀଯାଦ୍ଵିଧିଵଦ୍ଯନ୍ନ ନିର୍ଵପେତ୍ ॥ ୨୯.

ସେ ପ୍ରତିଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଦିନେ ଯାହାକୁ 'ୱୈଶ୍ଵଦେବ' ବୋଲାଯାଏ, ସେହି କ୍ରମରେ ମାଂସ, ଭାତ, ଶାଗ ଓ ଘରେ ଯେଉଁଠି ତିଆରି ହୋଇଛି ସେସବୁ ଦେବା ଉଚିତ। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ନିବେଦନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ନିଜେ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

; କ୍ରୌଷ୍ଟୁକିରୁଵାଚ ଅର୍ଵାକ୍ସ୍ତ୍ରୋତସ୍ତୁ କଥିତୋ ଭଵତା ଯସ୍ତୁ ମାନୁଷଃ । ବ୍ରହ୍ମନ୍ ! ଵିସ୍ତରତୋ ବ୍ରୂହି ବ୍ରହ୍ମା ସମସୃଜଦ୍ଯଥା॥୪୯.

କୌଷ୍ଠୁକି କହିଲେ: ଆପଣ ଯେଉଁ ମାନବ ସୃଷ୍ଟିର କଥା ପରେ କହିଥିଲେ, ଏବେ ମୋତେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହନ୍ତୁ, ବ୍ରହ୍ମା କିପରି ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ଯଥା ଚ ଵର୍ଣାନସୃଜଦ୍ଯଦ୍ ଗୁଣାଶ୍ଚ ମହାମତେ । ଯଚ୍ଚ ଯେଷାଂ ସ୍ମୃତଂ କର୍ମ ଵିପ୍ରାଦୀନାଂ ଵଦସ୍ଵ ତତ୍॥୪୯.

ସେ ବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଜାତିମାନେ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣ କ'ଣ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ଏହି ସବୁ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

; ମାର୍କଣ୍ଡେଯ ଉଵାଚ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୃଜତଃ ପୂର୍ଵଂ ସତ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯିନସ୍ତଥା । ମିଥୁନାନାଂ ସହସ୍ରନ୍ତୁ ମୁଖାତ୍ ସୋଽଥାସୃଜନ୍ମୁନେ॥୪୯.

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଯେତେବେଳେ ସତ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରି ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ମୁଁହୁଁରୁ ହଜାର ଯୁଗଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ଜାତାସ୍ତେ ହ୍ଯୁ ପପଦ୍ଯନ୍ତେ ସତ୍ତ୍ଵୋଦ୍ରିକ୍ତାଃ ସ୍ଵତେଜସଃ । ସହସ୍ରମନ୍ଯଦ୍ଵକ୍ଷସ୍ତୋ ମିଥୁନାନାଂ ସସର୍ଜ ହ॥୪୯.

ଏହି ପ୍ରଥମ ଯୁଗଳମାନେ ସ୍ୱଭାବରେ ଶୁଭ ଓ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଥିଲେ। ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳରୁ ଆଉ ହଜାର ଯୁଗଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ତେ ସର୍ଵେ ରଜସୋଦ୍ରିକ୍ତାଃ ଶୁଷ୍ମିଣଶ୍ଚାପ୍ଯମର୍ଷିଣଃ । ସସର୍ଜାନ୍ଯତେ ସହସ୍ରନ୍ତୁ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାନାମୂରୁତଃ ପୁନଃ॥୪୯.

ଏହି ସମସ୍ତେ ରଜୋଗୁଣରେ ପ୍ରବଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁ ଥିଲେ। ପୁନି ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ଜଂଘାରୁ ଆଉ ହଜାର ଯୁଗଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ରଜସ୍ତମୋଭ୍ଯାମୁଦ୍ରିକ୍ତା ଈହାଶୀଲାସ୍ତୁ ତେ ସ୍ମୃତାଃ । ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ସହସ୍ରମନ୍ଯଚ୍ଚ ମିଥୁନାନାଂ ସସର୍ଜ ହ॥୪୯.

ଏହି ଯୁଗଳମାନେ ରଜୋ ଓ ତମୋ ଦୁଇଟି ଗୁଣରେ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାଶୀଳ ଭାବେ ପରିଚିତ। ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ପାଦରୁ ଆଉ ହଜାର ଯୁଗଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ଉଦ୍ରିକ୍ତାସ୍ତମସା ସର୍ଵେ ନିଃ ଶ୍ରୀକା ହ୍ଯଲ୍ପଚେତସଃ । ତତଃ ସଂହର୍ଷମାଣାସ୍ତେ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋତ୍ପନ୍ନାସ୍ତୁ ପ୍ରାଣିନଃ॥୪୯.

ଏହି ସମସ୍ତେ ତମୋଗୁଣରେ ପ୍ରବଳ, ଧନ-ଢେଉଁ ନଥିବା ଓ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିଲେ। ପରେ ସେମାନେ ଉତ୍ସାହିତ ହେବା ସହିତ, ଯୁଗଳ ଆକାରରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ଅନ୍ଯୋନ୍ଯହୃର୍ଚ୍ଛ୍ଯାଵିଷ୍ଟା ମୈଥୁନାଯୋପଚକ୍ରମୁଃ । ତତଃ ପ୍ରଭୃତି କଲ୍ପେଽସ୍ମିନ୍ ମିଥୁନାନାଂ ହି ସମ୍ଭଵଃ॥୪୯.

ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଇଚ୍ଛାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମିଶିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେଠାରୁ ଏହି କଳ୍ପରେ ଯୁଗଳ ଉତ୍ପତ୍ତିର ପ୍ରଥା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ମାସି ମାସ୍ଯାର୍ତଵଂ ଯତ୍ ତୁ ନ ତଦାସୀତ୍ତୁ ଯୋଷିତାମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ତଦା ନ ସୁଷୁଵୁଃ ସେଵିତୈରପି ମୈଥୁନୈଃ॥୪୯.

ସେ ସମୟରେ ନାରୀମାନେ ପ୍ରତିମାସ ଋତୁମତୀ ହେଉନଥିଲେ। ତେଣୁ ସେମାନେ ମିଶିଲେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ ହୁଏନଥିଲା।

ଆଯୁଷୋଽନ୍ତେ ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ମିଥୁନାନ୍ଯେଵ ତାଃ ସକୃତ୍ । ତତଃ ପ୍ରଭୃତି କଲ୍ପେଽସ୍ମିନ୍ ମିଥୁନାନାଂ ହି ସମ୍ଭଵଃ॥୪୯.

ସେମାନଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷରେ, ଏକଥରେ ଯୁଗଳ ରୂପେ ସନ୍ତାନ ଦେଉଥିଲେ। ଏହିପରି ଏହି କଳ୍ପରେ ଯୁଗଳ ଉତ୍ପତ୍ତି ଚାଲିଆସିଛି।

ଧ୍ଯାନେନ ମନସା ତାସାଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଜାଯତେ ସକୃତ୍ । ଶବ୍ଦାଦିର୍ଵିଷଯଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଣଃ॥୪୯.

ସେମାନେ ଧ୍ୟାନ ଓ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି ଏକଥରେ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସନ୍ତାନ ପଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଗୁଣରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।

ଇତ୍ଯେଷା ମାନୁଷୀ ସୃଷ୍ଟିର୍ଯା ପୂର୍ଵଂ ଵୈ ପ୍ରଜାପତେଃ । ତସ୍ଯାନ୍ଵଵାଯସମ୍ଭୂତା ଯୈରିଦଂ ପୂରିତଂ ଜଗତ୍॥୪୯.

ଏହିପରି ଥିଲା ପ୍ରାଚୀନ ସମୟର ମାନବ ସୃଷ୍ଟି। ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।