ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ଅନସୂଯୋଵାଚ ଯଦି ଵା ରୋଚତେ ଭଦ୍ରେ ! ତତସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵଚନାଦହମ୍ । କରୋମି ପୂର୍ଵଵଦ୍ଦେହଂ ଭର୍ତାରଞ୍ଚ ନଵଂ ତଵ॥୧୬.

ଅନସୂୟା କହିଲେ— ଯଦି ତୁମେ ଚାହୁଁଛ, ଭଦ୍ରେ, ତେବେ ତୁମ ଅନୁରୋଧରେ ମୁଁ ପୂର୍ବବତ୍ ଦେହ ଫେରାଇଦେବି, ଏବଂ ତୁମକୁ ନୂତନ ପତି ଦେବି ।

ମଯା ହି ସର୍ଵଥା ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵରଵର୍ଣିନି । ପତିଵ୍ରତାନାମାରାଧ୍ଯମିତି ସଂମାନଯାମି ତେ॥୧୬.

ମୁଁ ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କ ମହିମାକୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ବିଶେଷକରି ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ଭକ୍ତିକୁ ।

ପୁତ୍ର ଉଵାଚ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତେ ତଯା ସୂର୍ଯମାଜୁହାଵ ତପସ୍ଵିନୀ । ଅନସୂଯାର୍ଘ୍ଯମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଦଶରାତ୍ରେ ତଦା ନିଶି॥୧୬.

ପୁତ୍ର କହିଲେ— ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ଦେବା ପରେ, ତପସ୍ୱିନୀ ଅନସୂୟା ଦଶମ ଦିନ ରାତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଆହ୍ୱାନ କଲେ ।

ତତୋ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ ଭଗଵାନ୍ ଫୁଲ୍ଲପଦ୍ମାରୁଣାକୃତିଃ । ଶୈଲରାଜାନମୁଦଯମାରୁରୋହୋରୁମଣ୍ଡଲଃ॥୧୬.

ତାପରେ, ଭଗବାନ ବିବସ୍ବାନ, ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ଲାଲ ଆକାରରେ, ପାହାଡ଼ରାଜା ଉପରେ ବଡ଼ ଚକ୍ର ନେଇ ଉଦୟ କଲେ ।

ସମନନ୍ତରମେଵାସ୍ଯା ଭର୍ତା ପ୍ରାଣୈର୍ଵ୍ଯଯୁଜ୍ଯତ । ପପାତ ଚ ମହୀପୃଷ୍ଠେ ପତନ୍ତଂ ଜଗୃହେ ଚ ସା॥୧୬.

ସେହି ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ପତି ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଲେ । ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ ।

ଅନସୂଯୋଵାଚ ନ ଵିଷାଦସ୍ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରେ ! କର୍ତଵ୍ଯଃ ପଶ୍ଯ ମେ ବଲମ୍ । ପତିଶୁଶ୍ରୂଷଯାଵାପ୍ତଂ ତପସଃ କିଂ ଚିରେଣ ତେ॥୧୬.

ଅନସୂୟା କହିଲେ— ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ । ମୋ ଶକ୍ତି ଦେଖ । ପତିକୁ ସେବା କରି, ତୁମେ କେଉଁ ଫଳ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ତାହା ଲାଭ କରିନଥିଲେ ?

ଯଥା ଭର୍ତୃସମଂ ନାନ୍ଯମପଶ୍ଯଂ ପୁରୁଷଂ କ୍ଵଚିତ୍ । ରୂପତଃ ଶୀଲତୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵାଙ୍ମାଧୁର୍ଂଯ୍ଯାଦିଭୂଷଣୈଃ॥୧୬.

ମୁଁ କେବେ ମୋ ପତି ପରି ରୂପ, ଚରିତ୍ର, ବୁଦ୍ଧି, ଓ ମିଠା କଥାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିନି ।

ତେନ ସତ୍ଯେନ ଵିପ୍ରୋଽଯଂ ଵ୍ଯାଧିମୁକ୍ତଃ ପୁନର୍ଯୁଵା । ପ୍ରାପ୍ନୋତୁ ଜୀଵିତଂ ଭାର୍ଯାସହାଯଃ ଶରଦାଂ ଶତମ୍॥୧୬.

ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୋଗମୁକ୍ତ ହେଉ, ପୁନଃ ଯୁବା ହେଉ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନ ଲାଭ କରୁ ।

ଯଥା ଭର୍ତୃସମଂ ନାନ୍ଯମହଂ ପଶ୍ଯାମି ଦୈଵତମ୍ । ତେନ ସତ୍ଯେନ ଵିପ୍ରୋଽଯଂ ପୁନର୍ଜୋଵତ୍ଵନାମଯଃ॥୧୬.

ମୁଁ କେବେ ମୋ ପତି ପରି କୌଣସି ଦେବତାକୁ ଦେଖିନି । ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁନଃ ଯୁବା ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ହେଉ ।

କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ଭର୍ତୁରାରାଧନଂ ପ୍ରତି । ଯଥା ମମୋଦ୍ଯମୋ ନିତ୍ଯଂ ତଥାଯଂ ଜୀଵତାଂ ଦ୍ଵିଜଃ॥୧୬.

ମୋ ଦିନ ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟ, ଚିନ୍ତା ଓ କଥାରେ ପତିକୁ ସେବା କରିବା ପାଇଁ ଯେପରି ଉଦ୍ୟମ ରହିଛି, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏଭଳି ଜୀବନ ଲାଭ କରୁ ।

ପୁତ୍ର ଉଵାଚ ତତୋ ଵିପ୍ରଃ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ଵ୍ଯାଧିମୁକ୍ତଃ ପୁନର୍ଯୁଵା । ସ୍ଵଭାଭିର୍ଭାସଯନ୍ ଵେଶ୍ମ ଵୃନ୍ଦାରକ ଇଵାଜରଃ॥୧୬.

ପୁତ୍ର କହିଲେ— ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପୁନଃ ଯୁବା ହେଇ, ନିଜ ଚମକରେ ଘରକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମର ଶିଶୁ ପରି ।

ତତୋଽପତତ୍ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିର୍ଦେଵଵାଦ୍ଯାଦିନିସ୍ଵନଃ । ଲେଭିରେ ଚ ମୁଦଂ ଦେଵା ଅନସୂଯାମଥାବ୍ରୁଵନ୍॥୧୬.

ତାପରେ ଫୁଲର ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା, ଦେବତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା, ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହେଲେ । ସେମାନେ ଅନସୂୟାଙ୍କୁ କହିଲେ ।

ଦେଵା ଊଚୁଃ ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ କଲ୍ଯାଣି ଦେଵକାର୍ଯଂ ମହତ୍ କୃତମ୍ । ତ୍ଵଯା ଯସ୍ମାତ୍ ତତୋ ଦେଵା ଵରଦାସ୍ତେ ତପସ୍ଵିନି॥୧୬.

ଦେବତାମାନେ କହିଲେ— ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଏକ ଭଲ ଦାନ ଚୟନ କର । ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ । ତେଣୁ ତପସ୍ୱିନୀ, ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ଦାନ ଦେବେ ।

ଅନସୂଯୋଵାଚ ଯଦି ଦେଵାଃ ପ୍ରସନ୍ନା ମେ ପିତାମହପୁରୋଗମାଃ । ଵରଦା ଵରଯୋଗ୍ଯା ଚ ଯଦ୍ଯହଂ ଭଵତାଂ ମତା॥୧୬.

ଅନସୂୟା କହିଲେ: ଯଦି ପିତାମହଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ ଦେବତାମାନେ ମୋପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଏବଂ ଯଦି ମୁଁ ତାଙ୍କର ଦୟା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ତୁମେମାନେ ମୋତେ ଭଲଭାବରେ ଦେଖ,

ତଦ୍ଯାନ୍ତୁ ମମ ପୁତ୍ରତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମ-ଵିଷ୍ଣୁ-ମହେଶ୍ଵରାଃ । ଯୋଗଞ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଂ ଭର୍ତୃସହିତା କ୍ଲେଶମୁକ୍ତଯେ॥୧୬.

ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ମୋ ପୁଅ ହେଉନ୍ତୁ, ଏବଂ ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗ ଲାଭ କରି, ସମସ୍ତ କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଁ।

ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତାଂ ଦେଵା ବ୍ରହ୍ମ-ଵିଷ୍ଣୁ-ଶିଵାଦଯଃ । ପ୍ରୋକ୍ତ୍ଵା ଜଗ୍ମୁର୍ଯଥାନ୍ଯାଯମନୁମାନ୍ଯ ତପସ୍ଵିନୀମ୍॥୧୬.

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ 'ତେଣୁ ହେଉ' ବୋଲି କହି, ସେ ତପସ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଚାଲିଗଲେ।

ତ୍ରଯୋଵିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ ପୁତ୍ରାଵୂଚତୁଃ ସ ରାଜପୁତ୍ରଃ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଵେଗାଦାତ୍ମପୁରଂ ତତଃ । ପିତ୍ରୋର୍ଵଵନ୍ଦିଷୁଃ ପାଦୌ ଦିଦୃକ୍ଷୁଶ୍ଚ ମଦାଲସାମ୍ ॥ ୨୩.

ସେ ରାଜପୁତ୍ର ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବେ ନିଜ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଦକୁ ଶିର ନମାଇଲେ, ଏବଂ ମଦାଲସାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହ କଲେ।

ଦଦର୍ଶ ଜନମୁଦ୍ଵିଗ୍ନମପ୍ରହୃଷ୍ଟମୁଖଂ ପୁରଃ । ପୁନଶ୍ଚ ଵିସ୍ମିତାକାରଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନଂ ତତଃ ॥ ୨୩.

ସେ ଦେଖିଲେ, ଲୋକମାନେ ଚିନ୍ତିତ, ମୁହଁ ଅନନ୍ଦହୀନ; ପୁଣି ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଥିବା ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦ ଫୁଟିଉଠିଛି।

ଅନ୍ଯମୁତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନଂ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦିଷ୍ଟ୍ଯେତିଵାଦିନମ୍ । ପରିଷ୍ଵଜନ୍ତମନ୍ଯୋନ୍ଯମତିକୌତୂହଲାନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୨୩.

ସେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଚକ୍ଷୁ ଖୁସିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, 'ଭାଗ୍ୟରେ! ଭାଗ୍ୟରେ!' ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅତି ଉତ୍ସାହରେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଛନ୍ତି।

ଚିରଂ ଜୀଵୋରୁକଲ୍ଯାଣ ! ହତାସ୍ତେ ପରିପନ୍ଥିନଃ । ପିତ୍ରୋଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦଯ ମନସ୍ତଥାସ୍ମାକମକଣ୍ଟକମ୍ ॥ ୨୩.

'ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ! ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି। ତୁମେ ତୁମ ପିତାମାତାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଖୁସି କର, ଏବଂ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କର।'

ପୁତ୍ରାଵୂଚତୁଃ ଇତ୍ଯେଵଂ ଵାଦିଭିଃ ପୌରୈଃ ପୁରଃ ପୃଷ୍ଠେ ଚ ସଂଵୃତଃ । ତତ୍କ୍ଷଣପ୍ରଭଵାନନ୍ଦଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ପିତୁର୍ଗୃହମ୍ ॥ ୨୩.

ଏଭଳି କଥା କହୁଥିବା ସହରବାସୀମାନେ ସାମ୍ନା ଓ ପଛରୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ତକ୍ଷଣାତ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ପିତା ଚ ତଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ମାତା ଚାନ୍ଯେ ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ । ଚିରଂ ଜୀଵେତି କଲ୍ଯାଣୀର୍ଦଦୁସ୍ତସ୍ମୈ ତଦାଶିଷଃ ॥ ୨୩.

ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ମାତା ଓ ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।

ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତତଃ ସୋଽଥ କିମେତଦିତି ଵିସ୍ମିତଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ପିତରଂ ତାତ ! ସୋଽସ୍ମୈ ସମ୍ଯକ୍ତଦୁକ୍ତଵାନ୍ ॥ ୨୩.

ତାପରେ ସେ ଶିର ନମାଇ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, 'ଏହା କଣ?' ବୋଲି ପିତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ। ପିତା ସବୁ କଥା ଠିକ୍ ଭାବେ କହିଦେଲେ।

ସ ଭାର୍ଯାଂ ତାଂ ମୃତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହୃଦଯେଷ୍ଟାଂ ମଦାଲସାମ୍ । ପିତରୌ ଚ ପୁରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲଜ୍ଜାଶୋକାବ୍ଧିମଧ୍ଯଗଃ ॥ ୨୩.

ସେ ଶୁଣିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ମଦାଲସା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି, ଲଜ୍ଜା ଓ ଶୋକର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଗଲେ।

ଚିନ୍ତଯାମାସ ସା ବାଲା ମାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଧନଂ ଗତମ୍ । ତତ୍ଯାଜ ଜୀଵିତଂ ସାଧ୍ଵୀ ଧିଙ୍ମାଂ ନିଷ୍ଠୁରମାନସମ୍ ॥ ୨୩.

ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ସେ ଜଣେ ଯୁବତୀ, ମୋ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ—ଧନ୍ୟ ସେ ନାରୀ! ମୋ ନିଷ୍ଠୁର ହୃଦୟ ପାଇଁ ଲଜ୍ଜା।'

ନୃଶଂସୋଽହମନାର୍ଯୋଽହଂ ଵିନା ତାଂ ମୃଗଲୋଚନାମ୍ । ମତ୍କୃତେ ନିଧନଂ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ଯଜ୍ଜୀଵାମ୍ଯତିନିର୍ଘୃଣଃ ॥ ୨୩.

'ମୁଁ ନିଷ୍ଠୁର, ମୁଁ ଅନାର୍ଯ୍ୟ, ମୃଗନୟନା ଛାଡ଼ି ମୁଁ ବଞ୍ଚି ରହିଛି, ଯିଏ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ—ମୋ ଭିତରେ କେତେ ନିର୍ଦୟତା!'

ପୁନଃ ସ ଚିନ୍ତଯାମାସ ପରିସଂସ୍ତଭ୍ଯ ମାନସମ୍ । ମୋହୋଦ୍ଗମମପାସ୍ଯାଶୁ ନିଃ ଶ୍ଵସ୍ଯୋଚ୍ଛଵସ୍ଯ ଚାତରଃ ॥ ୨୩.

ପୁଣି ସେ ମନକୁ ସ୍ଥିର କରି, ମୂଢତାକୁ ଛାଡ଼ି, ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ମୃତେତି ସା ମନ୍ନିମିତ୍ତଂ ତ୍ଯଜାମି ଯଦି ଜୀଵିତମ୍ । କିଂ ମଯୋପକୃତଂ ତସ୍ଯାଃ ଶ୍ଲାଘ୍ଯମେତତ୍ତୁ ଯୋଷିତାମ୍ ॥ ୨୩.

'ଯଦି ସେ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ଉତ୍ତମ କାମ କରିଛି? ଏହି କଥା ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ।'

ଯଦି ରୋଦିମି ଵା ଦୀନୋ ହା ପ୍ରିଯେତି ! ଵଦନ୍ମୁହୁଃ । ତଥାପ୍ଯଶ୍ଲାଘ୍ଯମେତନ୍ନୋ ଵଯଂ ହି ପୁରୁଷାଃ କିଲ ॥ ୨୩.

'ଯଦି ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ବାରମ୍ବାର 'ହା, ପ୍ରିୟା!' ବୋଲି କାନ୍ଦିବି, ତଥାପି ଏହା ଗୌରବ ନୁହେଁ, କାରଣ ଆମେ ପୁରୁଷ।'