ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ଧନ୍ଯାସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତାସ୍ମି ଦେଵୈଶ୍ଚାପ୍ଯଵଲୋକିତା । ଯନ୍ମେ ପ୍ରକୃତିକଲ୍ଯାଣି ! ଶ୍ରଦ୍ଧାଂ ଵର୍ଧଯସେ ପୁନଃ॥୧୬.

ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ କୃପାପ୍ରାପ୍ତ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଦୟା ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଛନ୍ତି। ହେ ସ୍ୱଭାବରେ ଶୁଭେ! ତୁମେ ପୁଣିଥରେ ମୋର ଶ୍ରଦ୍ଧା ବଢ଼ାଇଦେଲା।

ଜାନାମ୍ଯେତନ୍ନ ନାରୀଣାଂ କାଚିତ୍ ପତିସମା ଗତିଃ । ତତ୍ପ୍ରୀତିଶ୍ଚୋପକାରାଯ ଇହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ॥୧୬.

ମୁଁ ଜାଣେ— ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀ ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଗତି ନାହିଁ। ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ସ୍ନେହ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଉପକାର କରେ।

ପତିପ୍ରସାଦାଦିହ ଚ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚୈଵ ଯଶସ୍ଵିନି । ନାରୀ ସୁଖମଵାପ୍ନୋତି ନାର୍ଯା ଭର୍ତା ହି ଦେଵତା॥୧୬.

ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୟାରୁ, ଏଠାରେ ଓ ପରେ, ନାରୀ ସୁଖ ପାଉଛି। ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବତା।

ସା ତ୍ଵଂ ବ୍ରୂହି ମହାଭାଗେ ! ପ୍ରାପ୍ତାଯା ମମ ମନ୍ଦିରମ୍ । ଆର୍ଯାଯା ଯନ୍ମଯା କାର୍ଯଂ ତଥାର୍ଯେଣାପି ଵା ଶୁଭେ॥୧୬.

ତେଣୁ, ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ! ତୁମେ ମୋ ଘରକୁ ଆସିଛ, ଏବେ କହ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିବି, କିମ୍ବା ତୁମେ ମୋତେ କଣ କରାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ।

ଅନସୂଯୋଵାଚ ଏତେ ଦେଵାଃ ସହେନ୍ଦ୍ରେଣ ମାମୁପାଗମ୍ଯ ଦୁଃ ଖିତାଃ । ତ୍ଵଦ୍ଵାଖ୍ଯାପାସ୍ତସତ୍କର୍ମଦିନନକ୍ତନିରୂପଣାଃ॥୧୬.

ଅନସୂୟା କହିଲେ— ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ତୁମ କଥାରେ ଦିନ ରାତି ସତ୍କର୍ମ ହରାଇ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ।

ଯାଚନ୍ତେଽହର୍ନିଶାସଂସ୍ଥାଂ ଯଥାଵଦଵିଖଣ୍ଡିତାମ୍ । ଅହଂ ତଦର୍ଥମାଯାତା ଶୃଣୁ ଚୈତଦ୍ଵଚୋ ମମ॥୧୬.

ସେମାନେ ଦିନ ଓ ରାତିର ଅବିରତ ଚଳାଚଳ ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ଅନୁରୋଧ କରୁଛନ୍ତି । ମୁଁ ଏହି କାରଣରେ ଆସିଛି । ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣ ।

ଦିନାଭାଵାତ୍ ସମସ୍ତାନାମଭାଵୋ ଯାଗକର୍ମଣାମ୍ । ତଦଭାଵାତ୍ ସୁରାଃ ପୁଷ୍ଟିଂ ନୋପଯାନ୍ତି ତପସ୍ଵିନି॥୧୬.

ଦିନ ନଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ କର୍ମ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି । ଏହି କର୍ମ ନଥିବାରୁ ଦେବତାମାନେ ପୂଷ୍ଟି ମିଳୁନାହିଁ ।

ଅହ୍ନଶ୍ଚୈଵ ସମୁଚ୍ଛେଦାଦୁଚ୍ଛେଦଃ ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍ । ତଦୁଚ୍ଛେଦାଦନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ଜଗଦୁଚ୍ଛେଦମେଷ୍ଯତି॥୧୬.

ଦିନ ଅନ୍ତ ହେଇଯିବାରୁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି । ଏହାର ଫଳରେ ଭୂମିରେ ବର୍ଷା ହେଉନାହିଁ, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ ନଶ୍ଟ ହେବ ।

ତତ୍ ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି ଚେଦେତତ୍ ଜଗଦୁଦ୍ଧର୍ତୁମାପଦଃ । ପ୍ରସୀଦ ସାଧ୍ଵି ! ଲୋକାନାଂ ପୂର୍ଵଵଦ୍ଧର୍ତତାଂ ରଵିଃ॥୧୬.

ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଆପଦରୁ ଜଗତକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଦୟା କର । ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍ ଚଳାଚଳ କରୁ ।

ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯୁଵାଚ ମାଣ୍ଡଵ୍ଯେନ ମହାଭାଗେ ! ଶପ୍ତୋ ଭର୍ତା ମମେଶ୍ଵରଃ । ସୂର୍ଯୋଦଯେ ଵିନାଶଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସୀତ୍ଯତିମନ୍ଯୁନା॥୧୬.

ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କହିଲେ— ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କ ଶାପରେ, ମୋ ପତି, ମୋର ଈଶ୍ୱର, ଦୁଃଖରେ ଏହି ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିଛନ୍ତି— 'ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ନ ହେଲେ, ତୁମର ନଶ୍ୱରତା ଆସିବ' ।

ଅନସୂଯୋଵାଚ ଯଦି ଵା ରୋଚତେ ଭଦ୍ରେ ! ତତସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵଚନାଦହମ୍ । କରୋମି ପୂର୍ଵଵଦ୍ଦେହଂ ଭର୍ତାରଞ୍ଚ ନଵଂ ତଵ॥୧୬.

ଅନସୂୟା କହିଲେ— ଯଦି ତୁମେ ଚାହୁଁଛ, ଭଦ୍ରେ, ତେବେ ତୁମ ଅନୁରୋଧରେ ମୁଁ ପୂର୍ବବତ୍ ଦେହ ଫେରାଇଦେବି, ଏବଂ ତୁମକୁ ନୂତନ ପତି ଦେବି ।

ମଯା ହି ସର୍ଵଥା ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵରଵର୍ଣିନି । ପତିଵ୍ରତାନାମାରାଧ୍ଯମିତି ସଂମାନଯାମି ତେ॥୧୬.

ମୁଁ ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କ ମହିମାକୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ବିଶେଷକରି ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ଭକ୍ତିକୁ ।

ପୁତ୍ର ଉଵାଚ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତେ ତଯା ସୂର୍ଯମାଜୁହାଵ ତପସ୍ଵିନୀ । ଅନସୂଯାର୍ଘ୍ଯମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଦଶରାତ୍ରେ ତଦା ନିଶି॥୧୬.

ପୁତ୍ର କହିଲେ— ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ଦେବା ପରେ, ତପସ୍ୱିନୀ ଅନସୂୟା ଦଶମ ଦିନ ରାତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଆହ୍ୱାନ କଲେ ।

ତତୋ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ ଭଗଵାନ୍ ଫୁଲ୍ଲପଦ୍ମାରୁଣାକୃତିଃ । ଶୈଲରାଜାନମୁଦଯମାରୁରୋହୋରୁମଣ୍ଡଲଃ॥୧୬.

ତାପରେ, ଭଗବାନ ବିବସ୍ବାନ, ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ଲାଲ ଆକାରରେ, ପାହାଡ଼ରାଜା ଉପରେ ବଡ଼ ଚକ୍ର ନେଇ ଉଦୟ କଲେ ।

ସମନନ୍ତରମେଵାସ୍ଯା ଭର୍ତା ପ୍ରାଣୈର୍ଵ୍ଯଯୁଜ୍ଯତ । ପପାତ ଚ ମହୀପୃଷ୍ଠେ ପତନ୍ତଂ ଜଗୃହେ ଚ ସା॥୧୬.

ସେହି ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ପତି ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଲେ । ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ ।

ଅନସୂଯୋଵାଚ ନ ଵିଷାଦସ୍ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରେ ! କର୍ତଵ୍ଯଃ ପଶ୍ଯ ମେ ବଲମ୍ । ପତିଶୁଶ୍ରୂଷଯାଵାପ୍ତଂ ତପସଃ କିଂ ଚିରେଣ ତେ॥୧୬.

ଅନସୂୟା କହିଲେ— ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ । ମୋ ଶକ୍ତି ଦେଖ । ପତିକୁ ସେବା କରି, ତୁମେ କେଉଁ ଫଳ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ତାହା ଲାଭ କରିନଥିଲେ ?

ଯଥା ଭର୍ତୃସମଂ ନାନ୍ଯମପଶ୍ଯଂ ପୁରୁଷଂ କ୍ଵଚିତ୍ । ରୂପତଃ ଶୀଲତୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵାଙ୍ମାଧୁର୍ଂଯ୍ଯାଦିଭୂଷଣୈଃ॥୧୬.

ମୁଁ କେବେ ମୋ ପତି ପରି ରୂପ, ଚରିତ୍ର, ବୁଦ୍ଧି, ଓ ମିଠା କଥାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିନି ।

ତେନ ସତ୍ଯେନ ଵିପ୍ରୋଽଯଂ ଵ୍ଯାଧିମୁକ୍ତଃ ପୁନର୍ଯୁଵା । ପ୍ରାପ୍ନୋତୁ ଜୀଵିତଂ ଭାର୍ଯାସହାଯଃ ଶରଦାଂ ଶତମ୍॥୧୬.

ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୋଗମୁକ୍ତ ହେଉ, ପୁନଃ ଯୁବା ହେଉ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନ ଲାଭ କରୁ ।

ଯଥା ଭର୍ତୃସମଂ ନାନ୍ଯମହଂ ପଶ୍ଯାମି ଦୈଵତମ୍ । ତେନ ସତ୍ଯେନ ଵିପ୍ରୋଽଯଂ ପୁନର୍ଜୋଵତ୍ଵନାମଯଃ॥୧୬.

ମୁଁ କେବେ ମୋ ପତି ପରି କୌଣସି ଦେବତାକୁ ଦେଖିନି । ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁନଃ ଯୁବା ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ହେଉ ।

କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ଭର୍ତୁରାରାଧନଂ ପ୍ରତି । ଯଥା ମମୋଦ୍ଯମୋ ନିତ୍ଯଂ ତଥାଯଂ ଜୀଵତାଂ ଦ୍ଵିଜଃ॥୧୬.

ମୋ ଦିନ ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟ, ଚିନ୍ତା ଓ କଥାରେ ପତିକୁ ସେବା କରିବା ପାଇଁ ଯେପରି ଉଦ୍ୟମ ରହିଛି, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏଭଳି ଜୀବନ ଲାଭ କରୁ ।

ପୁତ୍ର ଉଵାଚ ତତୋ ଵିପ୍ରଃ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ଵ୍ଯାଧିମୁକ୍ତଃ ପୁନର୍ଯୁଵା । ସ୍ଵଭାଭିର୍ଭାସଯନ୍ ଵେଶ୍ମ ଵୃନ୍ଦାରକ ଇଵାଜରଃ॥୧୬.

ପୁତ୍ର କହିଲେ— ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପୁନଃ ଯୁବା ହେଇ, ନିଜ ଚମକରେ ଘରକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମର ଶିଶୁ ପରି ।

ତତୋଽପତତ୍ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିର୍ଦେଵଵାଦ୍ଯାଦିନିସ୍ଵନଃ । ଲେଭିରେ ଚ ମୁଦଂ ଦେଵା ଅନସୂଯାମଥାବ୍ରୁଵନ୍॥୧୬.

ତାପରେ ଫୁଲର ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା, ଦେବତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା, ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହେଲେ । ସେମାନେ ଅନସୂୟାଙ୍କୁ କହିଲେ ।

ଦେଵା ଊଚୁଃ ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ କଲ୍ଯାଣି ଦେଵକାର୍ଯଂ ମହତ୍ କୃତମ୍ । ତ୍ଵଯା ଯସ୍ମାତ୍ ତତୋ ଦେଵା ଵରଦାସ୍ତେ ତପସ୍ଵିନି॥୧୬.

ଦେବତାମାନେ କହିଲେ— ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଏକ ଭଲ ଦାନ ଚୟନ କର । ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ । ତେଣୁ ତପସ୍ୱିନୀ, ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ଦାନ ଦେବେ ।

ଅନସୂଯୋଵାଚ ଯଦି ଦେଵାଃ ପ୍ରସନ୍ନା ମେ ପିତାମହପୁରୋଗମାଃ । ଵରଦା ଵରଯୋଗ୍ଯା ଚ ଯଦ୍ଯହଂ ଭଵତାଂ ମତା॥୧୬.

ଅନସୂୟା କହିଲେ: ଯଦି ପିତାମହଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ ଦେବତାମାନେ ମୋପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଏବଂ ଯଦି ମୁଁ ତାଙ୍କର ଦୟା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ତୁମେମାନେ ମୋତେ ଭଲଭାବରେ ଦେଖ,

ତଦ୍ଯାନ୍ତୁ ମମ ପୁତ୍ରତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମ-ଵିଷ୍ଣୁ-ମହେଶ୍ଵରାଃ । ଯୋଗଞ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଂ ଭର୍ତୃସହିତା କ୍ଲେଶମୁକ୍ତଯେ॥୧୬.

ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ମୋ ପୁଅ ହେଉନ୍ତୁ, ଏବଂ ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗ ଲାଭ କରି, ସମସ୍ତ କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଁ।

ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତାଂ ଦେଵା ବ୍ରହ୍ମ-ଵିଷ୍ଣୁ-ଶିଵାଦଯଃ । ପ୍ରୋକ୍ତ୍ଵା ଜଗ୍ମୁର୍ଯଥାନ୍ଯାଯମନୁମାନ୍ଯ ତପସ୍ଵିନୀମ୍॥୧୬.

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ 'ତେଣୁ ହେଉ' ବୋଲି କହି, ସେ ତପସ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଚାଲିଗଲେ।

ତ୍ରଯୋଵିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ ପୁତ୍ରାଵୂଚତୁଃ ସ ରାଜପୁତ୍ରଃ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଵେଗାଦାତ୍ମପୁରଂ ତତଃ । ପିତ୍ରୋର୍ଵଵନ୍ଦିଷୁଃ ପାଦୌ ଦିଦୃକ୍ଷୁଶ୍ଚ ମଦାଲସାମ୍ ॥ ୨୩.

ସେ ରାଜପୁତ୍ର ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବେ ନିଜ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଦକୁ ଶିର ନମାଇଲେ, ଏବଂ ମଦାଲସାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହ କଲେ।

ଦଦର୍ଶ ଜନମୁଦ୍ଵିଗ୍ନମପ୍ରହୃଷ୍ଟମୁଖଂ ପୁରଃ । ପୁନଶ୍ଚ ଵିସ୍ମିତାକାରଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନଂ ତତଃ ॥ ୨୩.

ସେ ଦେଖିଲେ, ଲୋକମାନେ ଚିନ୍ତିତ, ମୁହଁ ଅନନ୍ଦହୀନ; ପୁଣି ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଥିବା ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦ ଫୁଟିଉଠିଛି।

ଅନ୍ଯମୁତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନଂ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦିଷ୍ଟ୍ଯେତିଵାଦିନମ୍ । ପରିଷ୍ଵଜନ୍ତମନ୍ଯୋନ୍ଯମତିକୌତୂହଲାନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୨୩.

ସେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଚକ୍ଷୁ ଖୁସିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, 'ଭାଗ୍ୟରେ! ଭାଗ୍ୟରେ!' ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅତି ଉତ୍ସାହରେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଛନ୍ତି।