ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ରାଜୋଵାଚ ନ ସ୍ଵର୍ଗେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଵା ତତ୍ସୁଖଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ନରୈଃ । ଯଦାର୍ତଜନ୍ତୁନିର୍ଵାଣଦାନୋତ୍ଥମିତି ମେ ମତିଃ ॥ ୧୫.

ରାଜା କହିଲେ: "ଯେଉଁ ସୁଖ ଦୁଃଖିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ ମିଳେ, ସେ ସୁଖ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ—ମୋର ଏହି ଧାରଣା।"

ଯଦି ମତ୍ସନ୍ନିଧାଵେତାନ୍ ଯାତନା ନ ପ୍ରବାଧତେ । ତତୋ ଭଦ୍ରମୁଖାତ୍ରାହଂ ସ୍ଥାସ୍ଯେ ସ୍ଥାଣୁରିଵାଚଲଃ ॥ ୧୫.

"ଯଦି ମୋ ସାନିଧ୍ୟରେ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ସେମାନେ ଭୋଗୁନାହାନ୍ତି, ତେବେ ହେ ଶୁଭମୁଖୀ, ମୁଁ ଏଠାରେ ପାହାଡ଼ ପରି ଅଚଳ ରହିବି।"

ଯମପୁରୁଷ ଉଵାଚ ଏହି ରାଜନ୍ ପ୍ରଗଚ୍ଛାମୋ ନିଜପୁଣ୍ଯସମର୍ଜିତାନ୍ । ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନପାସ୍ଯେହ ଯାତନାଃ ପାପକର୍ମଣାମ୍ ॥ ୧୫.

ଯମର ସେବକ କହିଲେ: "ଚଳନ୍ତୁ ରାଜନ୍, ଆମେ ଚଳିବା। ତୁମେ ନିଜ ପୁଣ୍ୟରେ ଅର୍ଜିତ ସୁଖ ଭୋଗ କର। ଏଠାରେ ପାପୀମାନେ ଯେଉଁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଉଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁମ ପାଇଁ ନୁହେଁ।"

ରାଜୋଵାଚ ତସ୍ମାନ୍ନ ତାଵଦ୍ଯାସ୍ଯାମି ଯାଵଦେତେ ସୁଦୁଃ ଖିତାଃ । ମତ୍ସନ୍ନିଧାନାତ୍ସୁଖିନୋ ଭଵନ୍ତି ନରକୌକସଃ ॥ ୧୫.

ରାଜା କହିଲେ: "ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ନରକବାସୀମାନେ ମୋ ସାନିଧ୍ୟରେ ସୁଖୀ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ, ମୁଁ ଏଠାରୁ ଯିବିନାହିଁ।"

ଧିକ୍ତସ୍ଯ ଜୀଵନଂ ପୁଂସଃ ଶରଣାର୍ଥିନମାତୁରମ୍ । ଯୋ ନାର୍ତମନୁଗୃହ୍ଣାତି ଵୈରିପକ୍ଷମପି ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୧୫.

"ଯିଏ ଦୁଃଖିତ ଓ ଶରଣାଗତ ଲୋକଙ୍କୁ, ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ଶତ୍ରୁ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୟା କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ନିର୍ଥକ।"

ଯଜ୍ଞଦାନତପାଂସୀହ ପରତ୍ର ଚ ନ ଭୂତଯେ । ଭଵନ୍ତି ତସ୍ଯ ଯସ୍ଯାର୍ତପରିତ୍ରାଣେ ନ ମାନସମ୍ ॥ ୧୫.

ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ, ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ମନ ଦୁଃଖିତମାନେଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଦୟାଳୁ ନୁହେଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା କେବେ ଉପକାରୀ ହୁଏ ନାହିଁ।

ନରସ୍ଯ ଯସ୍ଯ କଠିନଂ ମନୋ ବାଲାତୁରାଦିଷୁ । ଵୃଦ୍ଧେଷୁ ଚ ନ ତଂ ମନ୍ଯେ ମାନୁଷଂ ରାକ୍ଷସୋ ହି ସଃ ॥ ୧୫.

ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ହୃଦୟ ଶିଶୁ, ରୋଗୀ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରତି କଠୋର, ସେମାନେକୁ ମୁଁ ମଣିଷ ଭାବେ ମାନେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଦାନବ।

ଏତେଷାଂ ସନ୍ନିକର୍ଷାତ୍ତୁ ଯଦ୍ଯଗ୍ନିପରିତାପଜମ୍ । ତଥୋଗ୍ରଗନ୍ଧଜଂ ଵାପି ଦୁଃ ଖଂ ନରକସମ୍ଭଵମ୍ ॥ ୧୫.

ଏମାନଙ୍କ ସମ୍ନିଧିରେ ରହିଲେ ଯଦି ଅଗ୍ନିର ଦାହ, ତୀବ୍ର ଗନ୍ଧ କିମ୍ବା ନରକର ଯନ୍ତ୍ରଣା ପରି ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ ହୁଏ—

କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଭଵଂ ଦୁଃ ଖଂ ଯଚ୍ଚ ମୂର୍ଚ୍ଛାପ୍ରଦଂ ମହତ୍ । ଏତେଷାଂ ତ୍ରାଣଦାନନ୍ତୁ ମନ୍ଯେ ସ୍ଵର୍ଗସୁଖାତ୍ପରମ୍ ॥ ୧୫.

—କିମ୍ବା ଭୋକ ଓ ତିଆସରୁ ଦୁଃଖ, କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଯାହାରେ ଅଚେତନ ହେବାକୁ ହୁଏ—ତଥାପି ଏମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ।

ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯନ୍ତ୍ଯାର୍ତା ଯଦି ସୁଖଂ ବହଵୋ ଦୁଃ ଖିତେ ମଯି । କିନ୍ନୁ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମଯା ନ ସ୍ଯାତ୍ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଵ୍ରଜ ମାଚିରମ୍ ॥ ୧୫.

ଯଦି ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନେକ ଦୁଃଖିତ ଲୋକ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସୁଖ ପାଇପାରିବେ, ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ତ କ'ଣ ରହିଲା? ଏହିଠାରୁ, ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ—ଏବେ ଯାଆନ୍ତୁ।

ଯମପୁରୁଷ ଉଵାଚ ଏଷ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଶକ୍ରଶ୍ଚ ତ୍ଵାଂ ନେତୁଂ ସମୁପାଗତୌ । ଅଵଶ୍ଯମସ୍ମାଦ୍ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ତସ୍ମାତ୍ପାର୍ଥିଵ ! ଗମ୍ଯତାମ୍ ॥ ୧୫.

ଯମର ଦୂତ କହିଲେ: ଏଠାରେ ଧର୍ମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ରାଜନ୍, ଆମ ସହିତ ଯିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଏହିଠାରୁ ଏବେ ଯାଆନ୍ତୁ।

ଧର୍ମ ଉଵାଚ ନଯାମି ତ୍ଵାମହଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ତ୍ଵଯା ସମ୍ଯଗୁପାସିତଃ । ଵିମାନମେତଦାରୁହ୍ଯ ମା ଵିଲମ୍ବସ୍ଵ ଗମ୍ଯତାମ୍ ॥ ୧୫.

ଧର୍ମ କହିଲେ: ତୁମେ ମୋତେ ଭଲଭାବେ ପୂଜିଛ, ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯିବି; ଏହି ଦେବ ରଥରେ ଚଢ଼, ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଯାଆନ୍ତୁ।

ରାଜୋଵାଚ ନରକେ ମାନଵା ଧର୍ମ ପୀଡ୍ଯନ୍ତେଽତ୍ର ସହସ୍ରଶଃ । ତ୍ରାହୀତି ଚାର୍ତାଃ କ୍ରନ୍ଦନ୍ତି ମାମତୋ ନ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୧୫.

ରାଜା କହିଲେ: ଧର୍ମ, ନରକରେ ହଜାର-ହଜାର ଲୋକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଉଛନ୍ତି; ଦୁଃଖିତମାନେ 'ଆମକୁ ବଞ୍ଚାଅ' ବୋଲି କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି—ଏହିଠାରୁ, ମୁଁ ଯିବି ନାହିଁ।

ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ କର୍ମଣା ନରକପ୍ରାପ୍ତିରେତେଷାଂ ପାପକର୍ମିଣାମ୍ । ସ୍ଵର୍ଗସ୍ତ୍ଵଯାପି ଗନ୍ତଵ୍ଯୋ ନୃପ ! ପୁଣ୍ଯେନ କର୍ମଣା ॥ ୧୫.

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ଏମାନେ ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ନରକକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ରାଜନ୍, ତୁମେ ନିଜ ଶୁଭ କର୍ମରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

ରାଜୋଵାଚ ଯଦି ଜାନାସି ଧର୍ମ ! ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ଵା ଶକ୍ର ! ଶଚୀପତେ । ମମ ଯାଵତ୍ପ୍ରମାଣନ୍ତୁ ଶୁଭଂ ତଦ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହଥଃ ॥ ୧୫.

ରାଜା କହିଲେ: ଧର୍ମ, ତୁମେ ଜାଣିଥିଲେ କିମ୍ବା ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର, ମୋର ଯେତେ ଶୁଭ କର୍ମ ଅଛି, ତାହା ମୋତେ ଖୋଲି କହ।

ଧର୍ମ ଉଵାଚ ଅବ୍ବିନ୍ଦଵୋ ଯଥାମ୍ଭୋଧୌ ଯଥା ଵା ଦିଵି ତାରକାଃ । ଯଥା ଵା ଵର୍ଷତା ଧାରା ଗଡ୍ଗାଯାଂ ସିକତା ଯଥା ॥ ୧୫.

ଧର୍ମ କହିଲେ: ଯେପରି ଉପସାଗରରେ ଅନେକ ଜଳବିନ୍ଦୁ, ଆକାଶରେ ତାରା, ବର୍ଷାରେ ଧାରା, ଗଙ୍ଗାରେ ବାଲିକଣା ଅସଂଖ୍ୟ—

ଅସଂଖ୍ଯେଯା ମହାରାଜ ଯଥା ବିନ୍ଦ୍ଵାଦଯୋ ହ୍ଯପାମ୍ । ତଥା ତଵାପି ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ସଂଖ୍ଯା ନୈଵୋପପଦ୍ଯତେ ॥ ୧୫.

ସେପରି, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମର ଶୁଭ କର୍ମର ଗଣନା କେବେ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏହା ଅସଂଖ୍ୟ।

ଅନୁକମ୍ପାମିମାମଦ୍ଯ ନାରକେଷ୍ଵିହ କୁର୍ଵତଃ । ତଦେଵ ଶତସାହସ୍ତ୍ରଂ ସଂଖ୍ଯାମୁପଗତଂ ତଵ ॥ ୧୫.

ଆଜି ତୁମେ ନରକରେ ଥିବା ଏମାନଙ୍କୁ ଦୟା କରିଛ, ଏଥିରେ ତୁମର ପୁଣ୍ୟ ଶତ-ହଜାର ଗୁଣି ବଢ଼ିଗଲା।

ତଦ୍ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଦ୍ଭାକ୍ତୁମମରାଲଯମ୍ । ଏତେଽପି ପାପଂ ନରକେ କ୍ଷପଯନ୍ତୁ ସ୍ଵକର୍ମଜମ୍ ॥ ୧୫.

ଏହିଠାରୁ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଅ, ଏଠାରେ ଫଳ ଭୋଗ କର; ଏହି ପାପୀମାନେ ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରି ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।

ରାଜୋଵାଚ କଥଂ ସ୍ପୃହାଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ମତ୍ସମ୍ପର୍କେଷୁ ମାନଵାଃ । ଯଦି ସତ୍ସନ୍ନିଧାଵେଷାମୁକତ୍କର୍ଷୋ ନୋପଜାଯତେ ॥ ୧୫.

ରାଜା କହିଲେ: ଯଦି ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସମ୍ନିଧିରେ ଏମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ମୋ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ପାଇଁ କିପରି ଆଗ୍ରହ ହେବ?

ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ସୁକୃତଂ କିଞ୍ଚିନ୍ମମାସ୍ତି ତ୍ରିଦଶାଧିପ । ତେନ ମୁଚ୍ଯନ୍ତୁ ନରକାତ୍ପାପିନୋ ଯାତନାଂ ଗତାଃ ॥ ୧୫.

ଏହିଠାରୁ, ଦେବମାନ୍ୟ, ମୋର ଯେତେ ଶୁଭ କର୍ମ ଅଛି, ତାହାର ଫଳରେ ଏହି ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିବା ପାପୀମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।

ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ଏଵମୂର୍ଧ୍ଵତରଂ ସ୍ଥାନଂ ତ୍ଵଯାଵାପ୍ତଂ ମହୀପତେ । ଏତାଂଶ୍ଚ ନରକାତ୍ପଶ୍ଯ ଵିମୁକ୍ତାନ୍ ପାପକାରିଣଃ ॥ ୧୫.

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଏଉଁଠାରୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ପାଇଛ; ଏହି ପାପୀମାନେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି, ଦେଖ।

ପୁତ୍ର ଉଵାଚ ତତୋଽପତତ୍ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିସ୍ତସ୍ଯୋପରି ମହୀପତେଃ । ଵିମାନଞ୍ଚାଧିରୋପ୍ଯୈନଂ ସ୍ଵର୍ଲୋକମନଯଦ୍ଧରିଃ ॥ ୧୫.

ପୁଅ କହିଲେ: ତାପରେ ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା, ଏବଂ ଦେବ ରଥରେ ବସାଇ ହରି ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଗଲେ।

ଅହଞ୍ଚାନ୍ଯେ ଚ ଯେ ତତ୍ର ଯାତନାଭ୍ଯଃ ପରିଚ୍ଯୁତାଃ । ସ୍ଵକର୍ମଫଲନିର୍ଦିଷ୍ଟଂ ତତୋ ଜାତ୍ଯନ୍ତରଂ ଗତାଃ ॥ ୧୫.

ମୁଁ ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସେହି ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲୁ, ଆମେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ଆଉ ଏକ ଜନ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲୁ।

ଏଵମେତେ ସମାଖ୍ଯାତା ନରକା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ଯେନ ଯେନ ଚ ପାପେନ ଯାଂ ଯାଂ ଯୋନିମୁପୈତି ଵୈ ॥ ୧୫.

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସେହି ସମସ୍ତ ନରକ ଓ କେଉଁ ପାପ ଦ୍ୱାରା କେଉଁ ଜନ୍ମ ମିଳେ, ସେ ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କହିଦେଲି।

ତତ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ସମାଖ୍ଯାତଂ ଯଥା ଦୃଷ୍ଟଂ ମଯା ପୁରା । ପୁରାନୁଭଵଜଂ ଜ୍ଞାନମଵାପ୍ଯାଵିତଥଂ ତଵ । ଅତଃ ପରଂ ମହାଭାଗ କିମନ୍ଯତ୍କଥଯାମି ତେ ॥ ୧୫.

ମୁଁ ଯେଉଁଭଳି ଦେଖିଥିଲି, ସେଭଳି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଆଗରୁ ଅନୁଭବ କରିଥିବା, ନିଶ୍ଚିତ ଓ ଅବିଫଳ। ଏହା ପରେ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆଉ କଣ କହିବି?

16(16) ପିତୋଵାଚ କଥିତଂ ମେ ତ୍ଵଯା ଵତ୍ସ ସଂସାରସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ । ସ୍ଵରୂପମତିହେଯସ୍ଯ ଘଟୀଯନ୍ତ୍ରଵଦଵ୍ଯଯମ୍॥୧୬.

ପିତା କହିଲେ: ପୁଅ, ତୁମେ ମୋତେ ଏହି ସଂସାରର ନିୟମିତ ଅବସ୍ଥା, ତାହାର ସ୍ୱରୂପ, ଯାହା ମନକୁ ଭ୍ରମିତ କରେ ଓ ଜଳଘଡ଼ି ପରି ଅବିଚଳିତ, ସେସବୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଲା।

ତଦେଵମେତଦଖିଲଂ ମଯାଵଗତମୀଦୃଶମ୍ । କିଂ ମଯା ଵଦ କର୍ତଵ୍ଯମେଵସ୍ମିନ୍ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତେ॥୧୬.

ଏଭଳି ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ସେସବୁ ମୁଁ ଭଲଭଳି ବୁଝିଗଲି। ଏହି ନିୟମିତ ଅବସ୍ଥାରେ ମୋର କଣ କରିବା ଉଚିତ, କୃପାକରି କହ।

ପୁତ୍ର ଉଵାଚ ଯଦି ମଦ୍ଵଚନଂ ତାତ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାସ୍ଯଵିଶଙ୍କିତଃ । ତତ୍ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଂ ଵାନପ୍ରସ୍ଥପରୋ ଭଵ॥୧୬.

ପୁଅ କହିଲେ: ଯଦି ଆପଣ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ମୋ କଥାରେ ଆସ୍ଥା ରଖନ୍ତି, ତେବେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନକୁ ଛାଡ଼ି ଅରଣ୍ୟବାସୀ ହେବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତୁ।