ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ସ୍ଵକର୍ମଫଲଭୋକ୍ତୄଣାଂ ପୁଣ୍ଯାନାଂ ପାପିନାଂ ତଥା । ତଦେହ୍ଯନ୍ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛାମୋ ଦୃଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଯାଧୁନା । ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ହି ନରକସ୍ତଦେହ୍ଯନ୍ଯତ୍ର ଗମ୍ଯତାମ୍ ॥ ୧୫.

ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି—ସେଉଁଠି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ—ଏବେ ଆମେ ଅନ୍ୟଠାରେ ଚଳିବା। ତୁମେ ସବୁ ଦେଖିନେଲ, ନରକ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲ। ଚଳ, ଆଉ ଅଗ୍ରକୁ ଯିବା।

ପୁତ୍ର ଉଵାଚ ତତସ୍ତମଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ସ ରାଜା ଗନ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ । ତତଶ୍ଚ ସର୍ଵୈରୁତ୍କ୍ରୁଷ୍ଟଂ ଯାତନାସ୍ଥାଯିଭିର୍ନୃଭିଃ ॥ ୧୫.

ପୁଅ କହିଲେ: ତାପରେ ସେ ରାଜା ସେଉଁଠି ଲୋକଟିକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଚାଲିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେ ସମୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଚିତ୍କାର କରିଉଠିଲେ।

ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ଭୂପେତି ତିଷ୍ଠ ତାଵନ୍ମୁହୂର୍ତକମ୍ । ତ୍ଵଦଙ୍ଗସଙ୍ଗୀ ପଵନୋ ମନୋ ହ୍ଲାଦଯତେ ହି ନଃ ॥ ୧୫.

ହେ ରାଜା, ଦୟା କରନ୍ତୁ! ଦୟାକରି ଏଠାରେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ରୁହନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଛୁଇଁଥିବା ପବନ ଆମ ମନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି।

ପରିତାପଞ୍ଚ ଗାତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପୀଡାବାଧାଶ୍ଚ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ । ଅପହନ୍ତି ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଯଦାଂ କୁର ମହୀପତେ ॥ ୧୫.

ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ହେ ପୃଥିବୀର ମାଲିକ, ଯେତେବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଛୁଇଁଥିବା ପବନ ଆମ ପାଖକୁ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ଆମ ଦେହର ସମସ୍ତ ପୀଡ଼ା ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂରିଯାଏ।

ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତେଷାଂ ତଂ ଯାମ୍ଯପୁରୁଷଂ ନୃପଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛ କଥମେତେଷାମାହ୍ଲାଦୋ ମଯି ତିଷ୍ଠତି ॥ ୧୫.

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଯମର ସେବକଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "ମୋ ଦ୍ୱାରା କିପରି ସେମାନେ ଏପରି ସୁଖ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି?"

କିଂ ମଯା କର୍ମ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ମହତ୍କୃତମ୍ । ଆହ୍ଲାଦଦାଯିନୀ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିର୍ଯେନେଯଂ ତଦୁଦୀରଯ ॥ ୧୫.

"ମୁଁ ମଣିଷ ଲୋକରେ କେଉଁ ଏମିତି ମହା ପୁଣ୍ୟ କାମ କରିଥିଲି, ଯାହାର ଫଳରେ ଏଠାରେ ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଓ ଶାନ୍ତି ମିଳୁଛି? ଦୟାକରି ଏହି କଥା ମୋତେ କହ।"

ଯମପୁରୁଷ ଉଵାଚ ପିତୃଦେଵାତିଥିପ୍ରୈଷ୍ଯଶିଷ୍ଟେନାନ୍ନେନ ତେ ତନୁଃ । ପୁଷ୍ଟିମଭ୍ଯାଗତା ଯସ୍ମାତ୍ତଦ୍ଗତଂ ଚ ମନୋ ଯତଃ ॥ ୧୫.

ଯମର ସେବକ କହିଲେ: "ତୁମର ଶରୀର ପିତୃ, ଦେବତା, ଅତିଥି, ଦୂତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍ଟି ପାଇଥିଲା, ଏବଂ ତୁମର ମନ ଏହି କାମରେ ଲାଗିଥିଲା।"

ତତସ୍ତ୍ଵଦ୍ଗାତ୍ରସଂସର୍ଗୋ ପଵନୋ ହ୍ଲାଦଦାଯକଃ । ପାପକର୍ମକୃତୋ ରାଜନ୍ ଯାତନା ନ ପ୍ରବାଧତେ ॥ ୧୫.

"ସେଇଠୁ, ରାଜନ୍, ତୁମର ଦେହକୁ ଛୁଇଁଥିବା ପବନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି। ଯେଉଁମାନେ ପାପ କାମ କରିଛନ୍ତି, ତୁମ ସାନିଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରୁନାହାନ୍ତି।"

ଅଶ୍ଵମେଧାଦଯୋ ଯଜ୍ଞାସ୍ତ୍ଵଯେଷ୍ଟା ଵିଧିଵଦ୍ଯତଃ । ତତସ୍ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନାଦ୍ଯାମ୍ଯା ଯନ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରାଗ୍ନିଵାଯସାଃ ॥ ୧୫.

"ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ତୁମେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କରିଥିଲ, ଏବଂ ତୁମକୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଯମର ଯନ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ପବନର ଯନ୍ତ୍ରଣା କମିଯାଇଛି।"

ପୀଡନଚ୍ଛେଦଦାହାଦିମହାଦୁଃ ଖସ୍ଯ ହେତଵଃ । ମୃଦୁତ୍ଵମାଗତା ରାଜନ୍ ତେଜସାପହତାସ୍ତଵ ॥ ୧୫.

"ମାରିବା, କାଟିବା, ପୋଡ଼ିବା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ରାଜନ୍, ତୁମ ତେଜରେ ମୃଦୁ ହୋଇଯାଇଛି।"

ରାଜୋଵାଚ ନ ସ୍ଵର୍ଗେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଵା ତତ୍ସୁଖଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ନରୈଃ । ଯଦାର୍ତଜନ୍ତୁନିର୍ଵାଣଦାନୋତ୍ଥମିତି ମେ ମତିଃ ॥ ୧୫.

ରାଜା କହିଲେ: "ଯେଉଁ ସୁଖ ଦୁଃଖିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ ମିଳେ, ସେ ସୁଖ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ—ମୋର ଏହି ଧାରଣା।"

ଯଦି ମତ୍ସନ୍ନିଧାଵେତାନ୍ ଯାତନା ନ ପ୍ରବାଧତେ । ତତୋ ଭଦ୍ରମୁଖାତ୍ରାହଂ ସ୍ଥାସ୍ଯେ ସ୍ଥାଣୁରିଵାଚଲଃ ॥ ୧୫.

"ଯଦି ମୋ ସାନିଧ୍ୟରେ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ସେମାନେ ଭୋଗୁନାହାନ୍ତି, ତେବେ ହେ ଶୁଭମୁଖୀ, ମୁଁ ଏଠାରେ ପାହାଡ଼ ପରି ଅଚଳ ରହିବି।"

ଯମପୁରୁଷ ଉଵାଚ ଏହି ରାଜନ୍ ପ୍ରଗଚ୍ଛାମୋ ନିଜପୁଣ୍ଯସମର୍ଜିତାନ୍ । ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନପାସ୍ଯେହ ଯାତନାଃ ପାପକର୍ମଣାମ୍ ॥ ୧୫.

ଯମର ସେବକ କହିଲେ: "ଚଳନ୍ତୁ ରାଜନ୍, ଆମେ ଚଳିବା। ତୁମେ ନିଜ ପୁଣ୍ୟରେ ଅର୍ଜିତ ସୁଖ ଭୋଗ କର। ଏଠାରେ ପାପୀମାନେ ଯେଉଁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଉଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁମ ପାଇଁ ନୁହେଁ।"

ରାଜୋଵାଚ ତସ୍ମାନ୍ନ ତାଵଦ୍ଯାସ୍ଯାମି ଯାଵଦେତେ ସୁଦୁଃ ଖିତାଃ । ମତ୍ସନ୍ନିଧାନାତ୍ସୁଖିନୋ ଭଵନ୍ତି ନରକୌକସଃ ॥ ୧୫.

ରାଜା କହିଲେ: "ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ନରକବାସୀମାନେ ମୋ ସାନିଧ୍ୟରେ ସୁଖୀ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ, ମୁଁ ଏଠାରୁ ଯିବିନାହିଁ।"

ଧିକ୍ତସ୍ଯ ଜୀଵନଂ ପୁଂସଃ ଶରଣାର୍ଥିନମାତୁରମ୍ । ଯୋ ନାର୍ତମନୁଗୃହ୍ଣାତି ଵୈରିପକ୍ଷମପି ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୧୫.

"ଯିଏ ଦୁଃଖିତ ଓ ଶରଣାଗତ ଲୋକଙ୍କୁ, ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ଶତ୍ରୁ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୟା କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ନିର୍ଥକ।"

ଯଜ୍ଞଦାନତପାଂସୀହ ପରତ୍ର ଚ ନ ଭୂତଯେ । ଭଵନ୍ତି ତସ୍ଯ ଯସ୍ଯାର୍ତପରିତ୍ରାଣେ ନ ମାନସମ୍ ॥ ୧୫.

ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ, ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ମନ ଦୁଃଖିତମାନେଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଦୟାଳୁ ନୁହେଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା କେବେ ଉପକାରୀ ହୁଏ ନାହିଁ।

ନରସ୍ଯ ଯସ୍ଯ କଠିନଂ ମନୋ ବାଲାତୁରାଦିଷୁ । ଵୃଦ୍ଧେଷୁ ଚ ନ ତଂ ମନ୍ଯେ ମାନୁଷଂ ରାକ୍ଷସୋ ହି ସଃ ॥ ୧୫.

ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ହୃଦୟ ଶିଶୁ, ରୋଗୀ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରତି କଠୋର, ସେମାନେକୁ ମୁଁ ମଣିଷ ଭାବେ ମାନେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଦାନବ।

ଏତେଷାଂ ସନ୍ନିକର୍ଷାତ୍ତୁ ଯଦ୍ଯଗ୍ନିପରିତାପଜମ୍ । ତଥୋଗ୍ରଗନ୍ଧଜଂ ଵାପି ଦୁଃ ଖଂ ନରକସମ୍ଭଵମ୍ ॥ ୧୫.

ଏମାନଙ୍କ ସମ୍ନିଧିରେ ରହିଲେ ଯଦି ଅଗ୍ନିର ଦାହ, ତୀବ୍ର ଗନ୍ଧ କିମ୍ବା ନରକର ଯନ୍ତ୍ରଣା ପରି ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ ହୁଏ—

କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଭଵଂ ଦୁଃ ଖଂ ଯଚ୍ଚ ମୂର୍ଚ୍ଛାପ୍ରଦଂ ମହତ୍ । ଏତେଷାଂ ତ୍ରାଣଦାନନ୍ତୁ ମନ୍ଯେ ସ୍ଵର୍ଗସୁଖାତ୍ପରମ୍ ॥ ୧୫.

—କିମ୍ବା ଭୋକ ଓ ତିଆସରୁ ଦୁଃଖ, କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଯାହାରେ ଅଚେତନ ହେବାକୁ ହୁଏ—ତଥାପି ଏମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ।

ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯନ୍ତ୍ଯାର୍ତା ଯଦି ସୁଖଂ ବହଵୋ ଦୁଃ ଖିତେ ମଯି । କିନ୍ନୁ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମଯା ନ ସ୍ଯାତ୍ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଵ୍ରଜ ମାଚିରମ୍ ॥ ୧୫.

ଯଦି ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନେକ ଦୁଃଖିତ ଲୋକ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସୁଖ ପାଇପାରିବେ, ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ତ କ'ଣ ରହିଲା? ଏହିଠାରୁ, ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ—ଏବେ ଯାଆନ୍ତୁ।

ଯମପୁରୁଷ ଉଵାଚ ଏଷ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଶକ୍ରଶ୍ଚ ତ୍ଵାଂ ନେତୁଂ ସମୁପାଗତୌ । ଅଵଶ୍ଯମସ୍ମାଦ୍ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ତସ୍ମାତ୍ପାର୍ଥିଵ ! ଗମ୍ଯତାମ୍ ॥ ୧୫.

ଯମର ଦୂତ କହିଲେ: ଏଠାରେ ଧର୍ମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ରାଜନ୍, ଆମ ସହିତ ଯିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଏହିଠାରୁ ଏବେ ଯାଆନ୍ତୁ।

ଧର୍ମ ଉଵାଚ ନଯାମି ତ୍ଵାମହଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ତ୍ଵଯା ସମ୍ଯଗୁପାସିତଃ । ଵିମାନମେତଦାରୁହ୍ଯ ମା ଵିଲମ୍ବସ୍ଵ ଗମ୍ଯତାମ୍ ॥ ୧୫.

ଧର୍ମ କହିଲେ: ତୁମେ ମୋତେ ଭଲଭାବେ ପୂଜିଛ, ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯିବି; ଏହି ଦେବ ରଥରେ ଚଢ଼, ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଯାଆନ୍ତୁ।

ରାଜୋଵାଚ ନରକେ ମାନଵା ଧର୍ମ ପୀଡ୍ଯନ୍ତେଽତ୍ର ସହସ୍ରଶଃ । ତ୍ରାହୀତି ଚାର୍ତାଃ କ୍ରନ୍ଦନ୍ତି ମାମତୋ ନ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୧୫.

ରାଜା କହିଲେ: ଧର୍ମ, ନରକରେ ହଜାର-ହଜାର ଲୋକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଉଛନ୍ତି; ଦୁଃଖିତମାନେ 'ଆମକୁ ବଞ୍ଚାଅ' ବୋଲି କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି—ଏହିଠାରୁ, ମୁଁ ଯିବି ନାହିଁ।

ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ କର୍ମଣା ନରକପ୍ରାପ୍ତିରେତେଷାଂ ପାପକର୍ମିଣାମ୍ । ସ୍ଵର୍ଗସ୍ତ୍ଵଯାପି ଗନ୍ତଵ୍ଯୋ ନୃପ ! ପୁଣ୍ଯେନ କର୍ମଣା ॥ ୧୫.

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ଏମାନେ ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ନରକକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ରାଜନ୍, ତୁମେ ନିଜ ଶୁଭ କର୍ମରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

ରାଜୋଵାଚ ଯଦି ଜାନାସି ଧର୍ମ ! ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ଵା ଶକ୍ର ! ଶଚୀପତେ । ମମ ଯାଵତ୍ପ୍ରମାଣନ୍ତୁ ଶୁଭଂ ତଦ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହଥଃ ॥ ୧୫.

ରାଜା କହିଲେ: ଧର୍ମ, ତୁମେ ଜାଣିଥିଲେ କିମ୍ବା ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର, ମୋର ଯେତେ ଶୁଭ କର୍ମ ଅଛି, ତାହା ମୋତେ ଖୋଲି କହ।

ଧର୍ମ ଉଵାଚ ଅବ୍ବିନ୍ଦଵୋ ଯଥାମ୍ଭୋଧୌ ଯଥା ଵା ଦିଵି ତାରକାଃ । ଯଥା ଵା ଵର୍ଷତା ଧାରା ଗଡ୍ଗାଯାଂ ସିକତା ଯଥା ॥ ୧୫.

ଧର୍ମ କହିଲେ: ଯେପରି ଉପସାଗରରେ ଅନେକ ଜଳବିନ୍ଦୁ, ଆକାଶରେ ତାରା, ବର୍ଷାରେ ଧାରା, ଗଙ୍ଗାରେ ବାଲିକଣା ଅସଂଖ୍ୟ—

ଅସଂଖ୍ଯେଯା ମହାରାଜ ଯଥା ବିନ୍ଦ୍ଵାଦଯୋ ହ୍ଯପାମ୍ । ତଥା ତଵାପି ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ସଂଖ୍ଯା ନୈଵୋପପଦ୍ଯତେ ॥ ୧୫.

ସେପରି, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମର ଶୁଭ କର୍ମର ଗଣନା କେବେ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏହା ଅସଂଖ୍ୟ।

ଅନୁକମ୍ପାମିମାମଦ୍ଯ ନାରକେଷ୍ଵିହ କୁର୍ଵତଃ । ତଦେଵ ଶତସାହସ୍ତ୍ରଂ ସଂଖ୍ଯାମୁପଗତଂ ତଵ ॥ ୧୫.

ଆଜି ତୁମେ ନରକରେ ଥିବା ଏମାନଙ୍କୁ ଦୟା କରିଛ, ଏଥିରେ ତୁମର ପୁଣ୍ୟ ଶତ-ହଜାର ଗୁଣି ବଢ଼ିଗଲା।

ତଦ୍ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଦ୍ଭାକ୍ତୁମମରାଲଯମ୍ । ଏତେଽପି ପାପଂ ନରକେ କ୍ଷପଯନ୍ତୁ ସ୍ଵକର୍ମଜମ୍ ॥ ୧୫.

ଏହିଠାରୁ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଅ, ଏଠାରେ ଫଳ ଭୋଗ କର; ଏହି ପାପୀମାନେ ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରି ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।