ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ହୃତେ କାଂସ୍ଯେ ଚ ହାରୀତଃ କପୋତୋ ରୁପ୍ଯଭାଜନେ । ହୃତ୍ଵା ତୁ କାଞ୍ଚନଂ ଭାଣ୍ଡଂ କୃମିଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧୫.

ଯିଏ କାଂସ୍ୟ ପାତ୍ର ଚୋରି କରେ, ସେ ହରିତପାଖି ହୋଇ ଜନ୍ମିଥାଏ; ରୂପାର ବାତିଲା ଚୋରି କରିଲେ, ସେ କପୋତ ପାଖି ହୋଇ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଯିଏ ସୁନାର ବାତିଲା ଚୋରି କରେ, ସେ କୀଟପତଙ୍ଗ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ପତ୍ରୋର୍ଣଂ ଚୋରଯିତ୍ଵା ତୁ କ୍ରକରତ୍ଵଞ୍ଚ ଗଚ୍ଛତି । କୋଷକାରଶ୍ଚ କୌଷେଯେ ହୃତେ ଵସ୍ତ୍ରେଽଭିଜାଯତେ ॥ ୧୫.

ପତ୍ରର ଥଳି ଚୋରି କରିଲେ, ସେ କଠଠୁଣ୍ଡି ପାଖି ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ତେଣୁ ତାନ୍ତି କାମ କରୁଥିବା ଲୋକ ସିଲ୍କ ଶାଢ଼ି ଚୋରି କଲେ, ସେ ପୁଣି ସେଇ ରୂପରେ ଜନ୍ମିଥାଏ।

ଦୁକୂଲେ ଶାର୍ଙ୍ଗକଃ ପାପୋ ହୃତେ ଚୈଵାଂଶୁକେ ଶୁକଃ । ତଥୈଵାଜାଵିକଂ ହୃତ୍ଵା ଵସ୍ତ୍ରଂ କ୍ଷୌମଂ ଚ ଜାଯତେ ॥ ୧୫.

ଯିଏ ନରମ କପଡ଼ା ଚୋରି କରେ, ସେ ଶାରଙ୍ଗ ପାଖି ହୋଇ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଅଂଶୁ କପଡ଼ା ଚୋରି କଲେ, ସେ ଶୁଆ ପାଖି ହୋଇ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଏହିପରି ଛାଗ ଉନ୍ନ ବା କତି କପଡ଼ା ଚୋରି କଲେ, ସେ ପଟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

କାର୍ପାସିକେ ହୃତେ କ୍ରୌଞ୍ଚୋ ଵାଲ୍କହର୍ତା ବକସ୍ତଥା । ମଯୂରୋ ଵର୍ଣକାନ୍ ହୃତ୍ଵା ଶାକପତ୍ରଂ ଚ ଜାଯତେ ॥ ୧୫.

କପାସ କପଡ଼ା ଚୋରି କଲେ, ସେ କଞ୍ଚନା ପାଖି ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ବାର୍କ କପଡ଼ା ଚୋରି କଲେ, ସେ ବକ ପାଖି ହୋଇ ଜନ୍ମିଥାଏ; ରଙ୍ଗିନ କପଡ଼ା ଚୋରି କଲେ, ସେ ମୟୂର ଓ ଶାକପତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ।

ଜୀଵଜ୍ଜୀଵକତାଂ ଯାତି ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ରାପହୃନ୍ନରଃ । ଛୁଚ୍ଛୁନ୍ଦରିଃ ଶୁଭାନ୍ ଗନ୍ଧାନ୍ ଵାସୋ ହୃତ୍ଵା ଶଶୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧୫.

ଜୀବନ୍ତ କପଡ଼ା ଚୋରି କଲେ, ସେ ଜୀବଜୀବକ ପାଖି ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଲାଲ କପଡ଼ା ଚୋରି କଲେ, ସେ ନେଉଳ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧ ଥିବା ବସ୍ତ୍ର ଚୋରି କଲେ, ସେ ଶଶକ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ।

ଷଣ୍ଢଃ ଫଲାପହରଣାତ୍କାଷ୍ଠସ୍ଯ ଘୁଣକୀଟକଃ । ପୁଷ୍ପାପହୃଦ୍ଦରିଦ୍ରଶ୍ଚ ପଙ୍ଗୁର୍ଯାନାପହୃନ୍ନରଃ ॥ ୧୫.

ଫଳ ଚୋରି କଲେ, ସେ ନପୁଂସକ ହୋଇଯାଏ; କାଠ ଚୋରି କଲେ, ସେ ଗୁନ କୀଟ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଫୁଲ ଚୋରି କଲେ, ସେ ଗରିବ ହୋଇଯାଏ; ଯିଏ ଯାନ ଚୋରି କରେ, ସେ ଲଙ୍ଗଡ଼ା ହୋଇଯାଏ।

ଶାକହର୍ତା ଚ ହାରୀତସ୍ତୋଯହର୍ତା ଚ ଚାତକଃ । ଭୂହର୍ତା ନରକାନ୍ ଗତ୍ଵା ରୌରଵାଦୀନ୍ ସୁଦାରୁଣାନ୍ ॥ ୧୫.

ଶାକ ଚୋରି କଲେ, ସେ ହରିତପାଖି ହୋଇ ଜନ୍ମିଥାଏ; ପାଣି ଚୋରି କଲେ, ସେ ଚାତକ ପାଖି ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଯିଏ ଜମି ଚୋରି କରେ, ସେ ରୌରବ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ନରକ ଭୋଗି, ଭୟାନକ ରୂପରେ ଜନ୍ମିଥାଏ।

ତୃଣଗୁଲ୍ମଲତାଵଲ୍ଲିତ୍ଵକ୍ସାରତରୁତାଂ କ୍ରମାତ୍ । ପ୍ରାପ୍ଯ କ୍ଷୀଣାଲ୍ପପାପସ୍ତୁ ନରୋ ଭଵତି ଵୈ ତତଃ ॥ ୧୫.

ସେ ଦେଖାଯାଏ ଯେ, ପ୍ରଥମେ ଘାସ, ଝାଡ଼, ଲତା, ବେଳ, ଗଛର ଛାଲ, ଲୁଣିଆ ଗଛ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ପରେ ପାପ କମିଲେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ।

କୃମିଃ କୀଟଃ ପତଙ୍ଗୋଽଥ ପକ୍ଷୀ ତୋଯ ଚରୋ ମୃଗଃ । ଗୋତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚ ଚଣ୍ଡାଲପୁକ୍କସାଦି ଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍ ॥ ୧୫.

ସେ ପ୍ରଥମେ କୀଟ, ପତଙ୍ଗ, ପାଖି, ଜଳଚର, ପଶୁ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ପରେ ଗାଈ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ତାପରେ ଚଣ୍ଡାଳ, ପୁକ୍କସ ଭଳି ନିନ୍ଦିତ ଜନ୍ମ ମିଳେ।

ପଙ୍ଗ୍ଵନ୍ଧୋ ଵଧିରଃ କୁଷ୍ଠୀ ଯକ୍ଷ୍ମଣା ଚ ପ୍ରପୀଡିତଃ । ମୁଖରୋଗାକ୍ଷିରୋଗୈଶ୍ଚ ଗୁଦରୋଗୈଶ୍ଚ ବାଧ୍ଯତେ ॥ ୧୫.

ସେ ଲଙ୍ଗଡ଼ା, ଅନ୍ଧ, ବଧିର, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟ ଭୋଗୁଥିବା, ମୁଁହ, ଆଖି ଓ ଗୁଦର ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇଯାଏ।

ଅପସ୍ମାରୀ ଚ ଭଵତି ଶୂଦ୍ରତ୍ଵଂ ଚ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଏଷ ଏଵ କ୍ରମୋ ଦୃଷ୍ଟୋ ଗୋସୁଵର୍ଣାପହାରିଣାମ୍ ॥ ୧୫.

ସେ ମୃଗୀ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇଯାଏ, ପରେ ଶୂଦ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଏହି ଅନୁକ୍ରମ ଗାଈ ବା ସୁନା ଚୋରି କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଖାଯାଏ।

ଵିଦ୍ଯାପହାରିଣଶ୍ଚୋଗ୍ରା ନିଷ୍କ୍ରଯଭ୍ରଂଶିନୋ ଗୁରୋଃ । ଜାଯାମନ୍ଯସ୍ଯ ପୁରୁଷଃ ପାରଖ୍ଯାଂ ପ୍ରତିପାଦଯନ୍ ॥ ୧୫.

ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ ଚୋରି କରନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ଠକେଇ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟର ଝିଅ କିମ୍ବା ଝିଅକୁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଇଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଳରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଷଣ୍ଢତାଂ ମୂଢୋ ଯାତନାଭ୍ଯଃ ପରିଚ୍ଯୁତଃ । ଯଃ କରୋତି ନରୋ ହୋମମସମିଦ୍ଧେ ଵିଭାଵସୌ ॥ ୧୫.

ଏମିତି କାମ କରୁଥିବା ମୂଢ଼ ଲୋକ ନପୁଂସକ ହୋଇଯାଏ, ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ବହିର୍ଗତ ହୁଏ; ଯିଏ ଅଗ୍ନି ଜଳିନଥିବାବେଳେ ହୋମ କରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭୋଗ ଭୋଗନ୍ତି।

ସୋଽଜିର୍ଣଵ୍ଯାଧିଦୁଃ ଖାର୍ତୋ ମନ୍ଦାଗ୍ନିଃ ସଂପ୍ରଜାଯତେ । ପରନିନ୍ଦା କୃତଘ୍ରତ୍ଵଂ ପରମର୍ମାଵଘଟ୍ଟନମ୍ ॥ ୧୫.

ସେ ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଜନ୍ମିଥାଏ, ତାଙ୍କର ଜଠରାଗ୍ନି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ; ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା, କୃତଘ୍ନତା ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ହାନି କରିବା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ।

ନୈଷ୍ଠୁର୍ଯଂ ନିର୍ଘୃଣତ୍ଵଞ୍ଚ ପରଦାରୋପସେଵନମ୍ । ପରସ୍ଵହରଣାଶୌଚଂ ଦେଵତାନାଞ୍ଚ କୁତ୍ସନମ୍ ॥ ୧୫.

କଠୋରତା, ନିଷ୍ଠୁରତା, ପରସ୍ତ୍ରୀ ସଂଗ, ଚୋରି, ଅଶୁଚି ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପହାସ କରିବା ମଧ୍ୟ ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଆସେ।

ନିକୃତ୍ଯା କଞ୍ଚନଂ ନୃଣାଂ କାର୍ପଣ୍ଯଂ ଚ ନୃଣାଂ ଵଧଃ । ଯାନି ଚ ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧାନି ତତ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ସନ୍ତତା ॥ ୧୫.

ଠକେଇ କରି ଲୋକଙ୍କ ଠାରୁ ସୁନା ନେଇବା, କଞ୍ଚନ ଲୋଭରେ ଲୋକ ମାରିବା, ଏବଂ ନିଷିଦ୍ଧ କାମରେ ପୁନିପୁନି ଲିପ୍ତ ହେବା ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଳରେ ଗଣାଯାଏ।

ଉପଲକ୍ଷ୍ଯାଣି ଜାନୀଯାନ୍ମୁକ୍ତାନାଂ ନରକାଦନୁ । ଦଯା ଭୂତେଷୁ ସଂଵାଦଃ ପରଲୋକପ୍ରତିକ୍ରିଯା ॥ ୧୫.

ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ନରକରୁ ମୁକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟା, ସତ୍ୟବାଦିତା ଓ ପରଲୋକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏହାର ଉପାୟ।

ସତ୍ଯଂ ଭୂତହିତାର୍ଥୋକ୍ତିର୍ଵେଦପ୍ରାମାଣ୍ଯଦର୍ଶନମ୍ । ଗୁରୁଦେଵର୍ଷିସିଦ୍ଧର୍ଷିପୂଜନଂ ସାଧୁସଙ୍ଗମଃ ॥ ୧୫.

ସତ୍ୟ କଥା କହିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଉପଦେଶ ଦେବା, ବେଦର ସତ୍ୟତାକୁ ମାନିବା, ଗୁରୁ, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧ ମହାପୁରୁଷମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା, ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗ କରିବା—ଏହି ସବୁ ଗୁଣ ମହାନ ବୋଲି କହାଯାଏ।

ସତ୍କ୍ରିଯାଭାଯସନଂ ମୈତ୍ରୀମିତି ବୁଧ୍ଯତେ ପଣ୍ଡିତଃ । ଅନ୍ଯାନି ଚୈଵ ସଦ୍ଧର୍ମଙ୍କ୍ରିଯାଭୂତାନି ଯାନି ଚ ॥ ୧୫.

ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଭଲ କାମ କରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା ରଖେ, ଏବଂ ଯେଉଁ କାମ ନିଜେ ଭଲ ଓ ଧର୍ମ ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରେ—ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏହି ସବୁକୁ ନିଜର ଧର୍ମ ବୋଲି ବୁଝନ୍ତି।

ସ୍ଵର୍ଗଚ୍ଯୁତାନାଂ ଲିଙ୍ଗାନି ପୁରୁଷାଣାମପାପିନାମ୍ । ଏତଦୁଦ୍ଦେଶତୋ ରାଜନ୍ ଭଵତଃ କଥିତଂ ମଯା ॥ ୧୫.

ହେ ରାଜା, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଲୋକମାନେଙ୍କର ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସାରାଂଶରେ କହିଦେଲି।

ସ୍ଵକର୍ମଫଲଭୋକ୍ତୄଣାଂ ପୁଣ୍ଯାନାଂ ପାପିନାଂ ତଥା । ତଦେହ୍ଯନ୍ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛାମୋ ଦୃଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଯାଧୁନା । ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ହି ନରକସ୍ତଦେହ୍ଯନ୍ଯତ୍ର ଗମ୍ଯତାମ୍ ॥ ୧୫.

ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି—ସେଉଁଠି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ—ଏବେ ଆମେ ଅନ୍ୟଠାରେ ଚଳିବା। ତୁମେ ସବୁ ଦେଖିନେଲ, ନରକ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲ। ଚଳ, ଆଉ ଅଗ୍ରକୁ ଯିବା।

ପୁତ୍ର ଉଵାଚ ତତସ୍ତମଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ସ ରାଜା ଗନ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ । ତତଶ୍ଚ ସର୍ଵୈରୁତ୍କ୍ରୁଷ୍ଟଂ ଯାତନାସ୍ଥାଯିଭିର୍ନୃଭିଃ ॥ ୧୫.

ପୁଅ କହିଲେ: ତାପରେ ସେ ରାଜା ସେଉଁଠି ଲୋକଟିକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଚାଲିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେ ସମୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଚିତ୍କାର କରିଉଠିଲେ।

ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ଭୂପେତି ତିଷ୍ଠ ତାଵନ୍ମୁହୂର୍ତକମ୍ । ତ୍ଵଦଙ୍ଗସଙ୍ଗୀ ପଵନୋ ମନୋ ହ୍ଲାଦଯତେ ହି ନଃ ॥ ୧୫.

ହେ ରାଜା, ଦୟା କରନ୍ତୁ! ଦୟାକରି ଏଠାରେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ରୁହନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଛୁଇଁଥିବା ପବନ ଆମ ମନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି।

ପରିତାପଞ୍ଚ ଗାତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପୀଡାବାଧାଶ୍ଚ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ । ଅପହନ୍ତି ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଯଦାଂ କୁର ମହୀପତେ ॥ ୧୫.

ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ହେ ପୃଥିବୀର ମାଲିକ, ଯେତେବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଛୁଇଁଥିବା ପବନ ଆମ ପାଖକୁ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ଆମ ଦେହର ସମସ୍ତ ପୀଡ଼ା ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂରିଯାଏ।

ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତେଷାଂ ତଂ ଯାମ୍ଯପୁରୁଷଂ ନୃପଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛ କଥମେତେଷାମାହ୍ଲାଦୋ ମଯି ତିଷ୍ଠତି ॥ ୧୫.

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଯମର ସେବକଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "ମୋ ଦ୍ୱାରା କିପରି ସେମାନେ ଏପରି ସୁଖ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି?"

କିଂ ମଯା କର୍ମ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ମହତ୍କୃତମ୍ । ଆହ୍ଲାଦଦାଯିନୀ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିର୍ଯେନେଯଂ ତଦୁଦୀରଯ ॥ ୧୫.

"ମୁଁ ମଣିଷ ଲୋକରେ କେଉଁ ଏମିତି ମହା ପୁଣ୍ୟ କାମ କରିଥିଲି, ଯାହାର ଫଳରେ ଏଠାରେ ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଓ ଶାନ୍ତି ମିଳୁଛି? ଦୟାକରି ଏହି କଥା ମୋତେ କହ।"

ଯମପୁରୁଷ ଉଵାଚ ପିତୃଦେଵାତିଥିପ୍ରୈଷ୍ଯଶିଷ୍ଟେନାନ୍ନେନ ତେ ତନୁଃ । ପୁଷ୍ଟିମଭ୍ଯାଗତା ଯସ୍ମାତ୍ତଦ୍ଗତଂ ଚ ମନୋ ଯତଃ ॥ ୧୫.

ଯମର ସେବକ କହିଲେ: "ତୁମର ଶରୀର ପିତୃ, ଦେବତା, ଅତିଥି, ଦୂତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍ଟି ପାଇଥିଲା, ଏବଂ ତୁମର ମନ ଏହି କାମରେ ଲାଗିଥିଲା।"

ତତସ୍ତ୍ଵଦ୍ଗାତ୍ରସଂସର୍ଗୋ ପଵନୋ ହ୍ଲାଦଦାଯକଃ । ପାପକର୍ମକୃତୋ ରାଜନ୍ ଯାତନା ନ ପ୍ରବାଧତେ ॥ ୧୫.

"ସେଇଠୁ, ରାଜନ୍, ତୁମର ଦେହକୁ ଛୁଇଁଥିବା ପବନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି। ଯେଉଁମାନେ ପାପ କାମ କରିଛନ୍ତି, ତୁମ ସାନିଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରୁନାହାନ୍ତି।"

ଅଶ୍ଵମେଧାଦଯୋ ଯଜ୍ଞାସ୍ତ୍ଵଯେଷ୍ଟା ଵିଧିଵଦ୍ଯତଃ । ତତସ୍ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନାଦ୍ଯାମ୍ଯା ଯନ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରାଗ୍ନିଵାଯସାଃ ॥ ୧୫.

"ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ତୁମେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କରିଥିଲ, ଏବଂ ତୁମକୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଯମର ଯନ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ପବନର ଯନ୍ତ୍ରଣା କମିଯାଇଛି।"