ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ତସ୍ଯାମପତ୍ଯମୁତ୍ପାଦ୍ଯ କାଷ୍ଠାନ୍ତଃ କୀଟକୋ ଭଵେତ୍ । ଶୂକରଃ କୃମିକୋ ମଦ୍ଗୁଶ୍ଚଣ୍ଡାଲଶ୍ଚ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧୫.

ସେଉଁଠି ସନ୍ତାନ ହେଲେ, ସେ କାଠ ଭିତରେ କୀଟ ଭାବେ ହୁଏ; ଶୁଅର, କୀଟ, ଜଳପକ୍ଷୀ ବା ଚଣ୍ଡାଳ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ଅକୃତଜ୍ଞୋଽଧମଃ ପୁଂସାଂ ଵିମୁକ୍ତୋ ନରକାନ୍ନରଃ । କୃତଘ୍ରଃ କୃମିକଃ କୀଟଃ ପତଙ୍ଗୋ ଵୃଶ୍ଚିକସ୍ତଥା ॥ ୧୫.

ଯେଉଁମାନେ ଅକୃତଜ୍ଞ ଓ ଅବିବେକୀ, ସେମାନେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ମଧ୍ୟ କୀଟ, ପୋକ, ପତଙ୍ଗ ବା ବିଛି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ମତ୍ସ୍ଯସ୍ତୁ ଵାଯସଃ କୂର୍ମଃ ପୁକ୍କସୋ ଜାଯତେ ତତଃ । ଅଶସ୍ତ୍ରଂ ପୁରୁଷଂ ହତ୍ଵା ନରଃ ସଞ୍ଜାଯତେ ଖରଃ ॥ ୧୫.

ମାଛ, କାଉଁ ବା କୁମ୍ଭୀର ମାରିଥିବା ଲୋକ ପୁକ୍କସ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ମଣିଷ ମାରିଲେ, ସେ ଖର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

କୃମିଃ ସ୍ତ୍ରୀଵଧକର୍ତା ଚ ବାଲହନ୍ତା ଚ ଜାଯତେ । ଭୋଜନଂ ଚୋରଯିତ୍ଵା ତୁ ମକ୍ଷିକା ଜାଯତେ ନରଃ ॥ ୧୫.

ଯେଉଁମାନେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ବା ଶିଶୁ ହନ୍ତା, ସେ କୀଟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଭୋଜନ ଚୋରି କଲେ, ସେ ମକି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ତତ୍ରାପ୍ଯସ୍ତି ଵିଶେଷୋ ଵୈ ଭୋଜନସ୍ଯ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତତ୍ । ହ୍ତ୍ଵାନ୍ନନ୍ତୁ ସ ମାର୍ଜାରୋ ଜାଯତେ ନରକାଚ୍ଚ୍ଯୁତଃ ॥ ୧୫.

ଭୋଜନ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଭିନ୍ନତା ଅଛି—ଶୁଣ; ଯେଉଁମାନେ ପକା ଭାତ ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକରୁ ପଡି, ବିଲେଇ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ତିଲପିଣ୍ଯାକସଂମିଶ୍ରମନ୍ନଂ ହୃତ୍ଵା ତୁ ମୂଷିକଃ । ଘୃତଂ ହୃତ୍ଵା ଚ ନକୁଲଃ କାକୋ ମଦ୍ଗୁରଜାମିଷମ୍ ॥ ୧୫.

ତିଳ ପିଠା ମିଶିତ ଭାତ ଚୋରି କଲେ, ସେ ମାଉସ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଘିଅ ଚୋରି କଲେ, ନକୁଳ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଜଳପକ୍ଷୀ ମାଂସ ଚୋରି କଲେ, କାଉଁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ମତ୍ସ୍ଯମାଂସାପହୃତ୍କାକଃ ଶ୍ଯେନୋ ମାର୍ଗାମିଷାପହୃତ୍ । ଵୀଚୀକାକସ୍ତ୍ଵପହୃତେ ଲଵଣେ ଦଧନି କୃମିଃ ॥ ୧୫.

ମାଛ ବା ମାଂସ ଚୋରି କଲେ, କାଉଁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ରାସ୍ତାରୁ ମାଂସ ଚୋରି କଲେ, ଶ୍ୟେନ ପକ୍ଷୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଲୁଣ ବା ଦହି ଚୋରି କଲେ, ବେଳାପଟି ଭାବେ କୀଟ ହୁଏ।

ଚୋରଯିତ୍ଵା ପଯଶ୍ଚାପି ବଲାକା ସମ୍ପ୍ରଜାଯତେ । ଯସ୍ତୁ ଚୋରଯତେ ତୈଲଂ ତୈଲପାଯୀ ସ ଜାଯତେ ॥ ୧୫.

ଦୁଧ ଚୋରି କଲେ, ବକ ପକ୍ଷୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ତେଲ ଚୋରି କଲେ, ସେ ତେଲ ପିଇବା ପୋକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ମଧୁ ହୃତ୍ଵା ନରୋ ଦଂଶଃ ପୂପଂ ହୃତ୍ଵା ପିପୀଲିକଃ । ଚୋରଯିତ୍ଵା ତୁ ନିଷ୍ପାଵାନ୍ ଜାଯତେ ଗୃହଗୋଲକଃ ॥ ୧୫.

ମଧୁ ଚୋରି କଲେ, ଦଁଶ ପୋକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ପିଠା ଚୋରି କଲେ, ପିପିଲିକା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଚଣା ଡାଲ ଚୋରି କଲେ, ଘର ଗେକୋ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ଆସଵଂ ଚୋରଯିତ୍ଵା ତୁ ତିତ୍ତିରିତ୍ଵମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଅଯୋ ହୃତ୍ଵା ତୁ ପାପାତ୍ମା ଵାଯସଃ ସମ୍ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧୫.

ଯେଉଁଠି ମଦ ଚୋରି କରେ, ସେ ପରେ ଟିଟିରିପାଖି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଯେ ଦୁଷ୍ଟମନେ ଲୋହା ଚୋରି କରେ, ସେ କାଉଁ ପାଖି ହୋଇ ଜନ୍ମିଥାଏ।

ହୃତେ କାଂସ୍ଯେ ଚ ହାରୀତଃ କପୋତୋ ରୁପ୍ଯଭାଜନେ । ହୃତ୍ଵା ତୁ କାଞ୍ଚନଂ ଭାଣ୍ଡଂ କୃମିଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧୫.

ଯିଏ କାଂସ୍ୟ ପାତ୍ର ଚୋରି କରେ, ସେ ହରିତପାଖି ହୋଇ ଜନ୍ମିଥାଏ; ରୂପାର ବାତିଲା ଚୋରି କରିଲେ, ସେ କପୋତ ପାଖି ହୋଇ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଯିଏ ସୁନାର ବାତିଲା ଚୋରି କରେ, ସେ କୀଟପତଙ୍ଗ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ପତ୍ରୋର୍ଣଂ ଚୋରଯିତ୍ଵା ତୁ କ୍ରକରତ୍ଵଞ୍ଚ ଗଚ୍ଛତି । କୋଷକାରଶ୍ଚ କୌଷେଯେ ହୃତେ ଵସ୍ତ୍ରେଽଭିଜାଯତେ ॥ ୧୫.

ପତ୍ରର ଥଳି ଚୋରି କରିଲେ, ସେ କଠଠୁଣ୍ଡି ପାଖି ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ତେଣୁ ତାନ୍ତି କାମ କରୁଥିବା ଲୋକ ସିଲ୍କ ଶାଢ଼ି ଚୋରି କଲେ, ସେ ପୁଣି ସେଇ ରୂପରେ ଜନ୍ମିଥାଏ।

ଦୁକୂଲେ ଶାର୍ଙ୍ଗକଃ ପାପୋ ହୃତେ ଚୈଵାଂଶୁକେ ଶୁକଃ । ତଥୈଵାଜାଵିକଂ ହୃତ୍ଵା ଵସ୍ତ୍ରଂ କ୍ଷୌମଂ ଚ ଜାଯତେ ॥ ୧୫.

ଯିଏ ନରମ କପଡ଼ା ଚୋରି କରେ, ସେ ଶାରଙ୍ଗ ପାଖି ହୋଇ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଅଂଶୁ କପଡ଼ା ଚୋରି କଲେ, ସେ ଶୁଆ ପାଖି ହୋଇ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଏହିପରି ଛାଗ ଉନ୍ନ ବା କତି କପଡ଼ା ଚୋରି କଲେ, ସେ ପଟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

କାର୍ପାସିକେ ହୃତେ କ୍ରୌଞ୍ଚୋ ଵାଲ୍କହର୍ତା ବକସ୍ତଥା । ମଯୂରୋ ଵର୍ଣକାନ୍ ହୃତ୍ଵା ଶାକପତ୍ରଂ ଚ ଜାଯତେ ॥ ୧୫.

କପାସ କପଡ଼ା ଚୋରି କଲେ, ସେ କଞ୍ଚନା ପାଖି ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ବାର୍କ କପଡ଼ା ଚୋରି କଲେ, ସେ ବକ ପାଖି ହୋଇ ଜନ୍ମିଥାଏ; ରଙ୍ଗିନ କପଡ଼ା ଚୋରି କଲେ, ସେ ମୟୂର ଓ ଶାକପତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ।

ଜୀଵଜ୍ଜୀଵକତାଂ ଯାତି ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ରାପହୃନ୍ନରଃ । ଛୁଚ୍ଛୁନ୍ଦରିଃ ଶୁଭାନ୍ ଗନ୍ଧାନ୍ ଵାସୋ ହୃତ୍ଵା ଶଶୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧୫.

ଜୀବନ୍ତ କପଡ଼ା ଚୋରି କଲେ, ସେ ଜୀବଜୀବକ ପାଖି ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଲାଲ କପଡ଼ା ଚୋରି କଲେ, ସେ ନେଉଳ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧ ଥିବା ବସ୍ତ୍ର ଚୋରି କଲେ, ସେ ଶଶକ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ।

ଷଣ୍ଢଃ ଫଲାପହରଣାତ୍କାଷ୍ଠସ୍ଯ ଘୁଣକୀଟକଃ । ପୁଷ୍ପାପହୃଦ୍ଦରିଦ୍ରଶ୍ଚ ପଙ୍ଗୁର୍ଯାନାପହୃନ୍ନରଃ ॥ ୧୫.

ଫଳ ଚୋରି କଲେ, ସେ ନପୁଂସକ ହୋଇଯାଏ; କାଠ ଚୋରି କଲେ, ସେ ଗୁନ କୀଟ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଫୁଲ ଚୋରି କଲେ, ସେ ଗରିବ ହୋଇଯାଏ; ଯିଏ ଯାନ ଚୋରି କରେ, ସେ ଲଙ୍ଗଡ଼ା ହୋଇଯାଏ।

ଶାକହର୍ତା ଚ ହାରୀତସ୍ତୋଯହର୍ତା ଚ ଚାତକଃ । ଭୂହର୍ତା ନରକାନ୍ ଗତ୍ଵା ରୌରଵାଦୀନ୍ ସୁଦାରୁଣାନ୍ ॥ ୧୫.

ଶାକ ଚୋରି କଲେ, ସେ ହରିତପାଖି ହୋଇ ଜନ୍ମିଥାଏ; ପାଣି ଚୋରି କଲେ, ସେ ଚାତକ ପାଖି ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଯିଏ ଜମି ଚୋରି କରେ, ସେ ରୌରବ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ନରକ ଭୋଗି, ଭୟାନକ ରୂପରେ ଜନ୍ମିଥାଏ।

ତୃଣଗୁଲ୍ମଲତାଵଲ୍ଲିତ୍ଵକ୍ସାରତରୁତାଂ କ୍ରମାତ୍ । ପ୍ରାପ୍ଯ କ୍ଷୀଣାଲ୍ପପାପସ୍ତୁ ନରୋ ଭଵତି ଵୈ ତତଃ ॥ ୧୫.

ସେ ଦେଖାଯାଏ ଯେ, ପ୍ରଥମେ ଘାସ, ଝାଡ଼, ଲତା, ବେଳ, ଗଛର ଛାଲ, ଲୁଣିଆ ଗଛ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ପରେ ପାପ କମିଲେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ।

କୃମିଃ କୀଟଃ ପତଙ୍ଗୋଽଥ ପକ୍ଷୀ ତୋଯ ଚରୋ ମୃଗଃ । ଗୋତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚ ଚଣ୍ଡାଲପୁକ୍କସାଦି ଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍ ॥ ୧୫.

ସେ ପ୍ରଥମେ କୀଟ, ପତଙ୍ଗ, ପାଖି, ଜଳଚର, ପଶୁ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ପରେ ଗାଈ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ତାପରେ ଚଣ୍ଡାଳ, ପୁକ୍କସ ଭଳି ନିନ୍ଦିତ ଜନ୍ମ ମିଳେ।

ପଙ୍ଗ୍ଵନ୍ଧୋ ଵଧିରଃ କୁଷ୍ଠୀ ଯକ୍ଷ୍ମଣା ଚ ପ୍ରପୀଡିତଃ । ମୁଖରୋଗାକ୍ଷିରୋଗୈଶ୍ଚ ଗୁଦରୋଗୈଶ୍ଚ ବାଧ୍ଯତେ ॥ ୧୫.

ସେ ଲଙ୍ଗଡ଼ା, ଅନ୍ଧ, ବଧିର, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟ ଭୋଗୁଥିବା, ମୁଁହ, ଆଖି ଓ ଗୁଦର ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇଯାଏ।

ଅପସ୍ମାରୀ ଚ ଭଵତି ଶୂଦ୍ରତ୍ଵଂ ଚ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଏଷ ଏଵ କ୍ରମୋ ଦୃଷ୍ଟୋ ଗୋସୁଵର୍ଣାପହାରିଣାମ୍ ॥ ୧୫.

ସେ ମୃଗୀ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇଯାଏ, ପରେ ଶୂଦ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାଏ; ଏହି ଅନୁକ୍ରମ ଗାଈ ବା ସୁନା ଚୋରି କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଖାଯାଏ।

ଵିଦ୍ଯାପହାରିଣଶ୍ଚୋଗ୍ରା ନିଷ୍କ୍ରଯଭ୍ରଂଶିନୋ ଗୁରୋଃ । ଜାଯାମନ୍ଯସ୍ଯ ପୁରୁଷଃ ପାରଖ୍ଯାଂ ପ୍ରତିପାଦଯନ୍ ॥ ୧୫.

ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ ଚୋରି କରନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ଠକେଇ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟର ଝିଅ କିମ୍ବା ଝିଅକୁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଇଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଳରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଷଣ୍ଢତାଂ ମୂଢୋ ଯାତନାଭ୍ଯଃ ପରିଚ୍ଯୁତଃ । ଯଃ କରୋତି ନରୋ ହୋମମସମିଦ୍ଧେ ଵିଭାଵସୌ ॥ ୧୫.

ଏମିତି କାମ କରୁଥିବା ମୂଢ଼ ଲୋକ ନପୁଂସକ ହୋଇଯାଏ, ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ବହିର୍ଗତ ହୁଏ; ଯିଏ ଅଗ୍ନି ଜଳିନଥିବାବେଳେ ହୋମ କରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭୋଗ ଭୋଗନ୍ତି।

ସୋଽଜିର୍ଣଵ୍ଯାଧିଦୁଃ ଖାର୍ତୋ ମନ୍ଦାଗ୍ନିଃ ସଂପ୍ରଜାଯତେ । ପରନିନ୍ଦା କୃତଘ୍ରତ୍ଵଂ ପରମର୍ମାଵଘଟ୍ଟନମ୍ ॥ ୧୫.

ସେ ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଜନ୍ମିଥାଏ, ତାଙ୍କର ଜଠରାଗ୍ନି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ; ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା, କୃତଘ୍ନତା ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ହାନି କରିବା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ।

ନୈଷ୍ଠୁର୍ଯଂ ନିର୍ଘୃଣତ୍ଵଞ୍ଚ ପରଦାରୋପସେଵନମ୍ । ପରସ୍ଵହରଣାଶୌଚଂ ଦେଵତାନାଞ୍ଚ କୁତ୍ସନମ୍ ॥ ୧୫.

କଠୋରତା, ନିଷ୍ଠୁରତା, ପରସ୍ତ୍ରୀ ସଂଗ, ଚୋରି, ଅଶୁଚି ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପହାସ କରିବା ମଧ୍ୟ ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଆସେ।

ନିକୃତ୍ଯା କଞ୍ଚନଂ ନୃଣାଂ କାର୍ପଣ୍ଯଂ ଚ ନୃଣାଂ ଵଧଃ । ଯାନି ଚ ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧାନି ତତ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ସନ୍ତତା ॥ ୧୫.

ଠକେଇ କରି ଲୋକଙ୍କ ଠାରୁ ସୁନା ନେଇବା, କଞ୍ଚନ ଲୋଭରେ ଲୋକ ମାରିବା, ଏବଂ ନିଷିଦ୍ଧ କାମରେ ପୁନିପୁନି ଲିପ୍ତ ହେବା ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଳରେ ଗଣାଯାଏ।

ଉପଲକ୍ଷ୍ଯାଣି ଜାନୀଯାନ୍ମୁକ୍ତାନାଂ ନରକାଦନୁ । ଦଯା ଭୂତେଷୁ ସଂଵାଦଃ ପରଲୋକପ୍ରତିକ୍ରିଯା ॥ ୧୫.

ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ନରକରୁ ମୁକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟା, ସତ୍ୟବାଦିତା ଓ ପରଲୋକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏହାର ଉପାୟ।

ସତ୍ଯଂ ଭୂତହିତାର୍ଥୋକ୍ତିର୍ଵେଦପ୍ରାମାଣ୍ଯଦର୍ଶନମ୍ । ଗୁରୁଦେଵର୍ଷିସିଦ୍ଧର୍ଷିପୂଜନଂ ସାଧୁସଙ୍ଗମଃ ॥ ୧୫.

ସତ୍ୟ କଥା କହିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଉପଦେଶ ଦେବା, ବେଦର ସତ୍ୟତାକୁ ମାନିବା, ଗୁରୁ, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧ ମହାପୁରୁଷମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା, ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗ କରିବା—ଏହି ସବୁ ଗୁଣ ମହାନ ବୋଲି କହାଯାଏ।

ସତ୍କ୍ରିଯାଭାଯସନଂ ମୈତ୍ରୀମିତି ବୁଧ୍ଯତେ ପଣ୍ଡିତଃ । ଅନ୍ଯାନି ଚୈଵ ସଦ୍ଧର୍ମଙ୍କ୍ରିଯାଭୂତାନି ଯାନି ଚ ॥ ୧୫.

ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଭଲ କାମ କରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା ରଖେ, ଏବଂ ଯେଉଁ କାମ ନିଜେ ଭଲ ଓ ଧର୍ମ ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରେ—ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏହି ସବୁକୁ ନିଜର ଧର୍ମ ବୋଲି ବୁଝନ୍ତି।