ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ତପୋ ଵିଘ୍ନସ୍ଯ କର୍ତାରୌ କାମକ୍ରୋଧଵଶଂ ଗତୌ । ପରିତ୍ଯଜତ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ବ୍ରହ୍ମ ହି ପ୍ରଚୁରଂ ବଲମ୍॥୯.

"ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ବଶ ହୋଇ, ତପସ୍ୟାର ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ; ଏହାକୁ ଛାଡ, ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, କାରଣ ବ୍ରହ୍ମାର ଶକ୍ତି ବହୁତ।"

ଏଵମୁକ୍ତୌ ତତସ୍ତେନ ଲଜ୍ଜିତୌ ତାଵୁଭାଵପି । କ୍ଷମଯାମାସତୁଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍॥୯.

ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ, ପ୍ରେମରେ ପରସ୍ପରକୁ କ୍ଷମା କରି, ଗଭୀର ଭାବରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।

ତତଃ ସୁରୈର୍ଵନ୍ଦ୍ଯମାନୋ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକଂ ନିଜଂ ଯଯୌ । ଵଶିଷ୍ଠୋଽପ୍ଯାତ୍ମନଃ ସ୍ଥାନଂ କୌଶିକୋଽପି ସ୍ଵାମାଶ୍ରଯମ୍॥୯.

ତାପରେ, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଣାମ କରିବା ସହ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ; ବଶିଷ୍ଠ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଓ କୌଶିକ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆଶ୍ରୟକୁ ଫେରିଗଲେ।

ଏତଦାଡିବକଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରକଥାଂ ତଥା । କଥଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଯେ ମର୍ତ୍ଯାଃ ସମ୍ଯକ୍ ଶ୍ରୋଷ୍ଯନ୍ତି ଚୈଵ ଯେ॥୯.

ଯେ କେହି ମାନବ ଏହି ଆଡିବକ ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ କିମ୍ବା ଭଲଭାବେ ଶୁଣିବେ—

ତେଷାଂ ପାପାପନୋଦନ୍ତୁ ଶ୍ରୁତଂ ହ୍ଯେଵ କରିଷ୍ଯତି । ନ ଚୈଵ ଵିଘ୍ନକାର୍ଯାଣି ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କଦାଚନ॥୯.

ସେମାନଙ୍କର ପାପ ଏହା ଶୁଣିଲେ ଦୂର ହେବ, ଏବଂ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଘ୍ନ କେବେ ଆସିବ ନାହିଁ।

ପଞ୍ଚଦଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଯମକିଙ୍କର ଉଵାଚ ପତିତାତ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯାର୍ଥଂ ଖରଯୋନିଂ ଵ୍ରଜେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ । ନରକାତ୍ପ୍ରତିମୁକ୍ତସ୍ତୁ କୃମିଃ ପତିତଯାଜକଃ ॥ ୧୫.

ପନ୍ଦରତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ଯମଦୂତ କହିଲେ: ଯଦି ଜନ୍ମରେ ଦୁଇଥର ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ କୌଣସି ପତିତ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ କିଛି ନେଇଥାଏ, ସେ ଗଧା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଏବଂ ଯଦି ପତିତ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ସେ କୀଟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

ଉପାଧ୍ଯାଯଵ୍ଯଲୀକନ୍ତୁ କୃତ୍ଵା ଶ୍ଵା ଭଵତି ଦ୍ଵିଜଃ । ତଜ୍ଜାଯାଂ ମନସାଵାଞ୍ଛନ୍ ତଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଞ୍ଚାପ୍ଯସଂଶଯମ୍ ॥ ୧୫.

ଯଦି ଦ୍ୱିଜନ୍ମା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ, ସେ କୁକୁର ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଏବଂ ଯଦି ମନରେ ଗୁରୁଙ୍କ ଜନୀ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଚାହେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଗର୍ଦଭୋ ଜାଯତେ ଜନ୍ତୁଃ ପିତ୍ରୋଶ୍ଚାପ୍ଯଵମାନକଃ । ମାତାପିତରାଵାକ୍ରୁଶ୍ଯ ଶାରିକା ସମ୍ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧୫.

ଯିଏ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ, ସେ ଗଧା ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଏବଂ ଯିଏ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଗାଳି ଦିଏ, ସେ ଶାରିକା ପକ୍ଷୀ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

ଭ୍ରାତୁଃ ପତ୍ନ୍ଯଵମନ୍ତା ଚ କପୋତତ୍ଵଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ । ତାମେଵ ପୀଡଯିତ୍ଵା ତୁ କଚ୍ଛପତ୍ଵଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ ॥ ୧୫.

ଭାଇଙ୍କର ଜନୀକୁ ଅପମାନ କରିଥିବା ଲୋକ କପୋତ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଏବଂ ଯଦି ସେ ତାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଏ, କଚ୍ଛପ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

ଭର୍ତୃପିଣ୍ଡମୁପାଶ୍ନନ୍ ଯସ୍ତଦିଷ୍ଟଂ ନ ନିଷେଵତେ । ସୋଽପି ମୋହସମାପନ୍ନୋ ଜାଯତେ ଵାନରୋ ମୃତଃ ॥ ୧୫.

ଯିଏ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ପିଣ୍ଡ ଭୋଜନ କରେ, କିନ୍ତୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେନାହିଁ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମନ୍ଦ ବୁଦ୍ଧି ହୋଇ ବାନର ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

ନ୍ଯାସାପହର୍ତା ନରକାଦ୍ଵିମୁକ୍ତୋ ଜାଯତେ କୃମିଃ । ଅସୂଯକଶ୍ଚ ନରକାନ୍ମୁକ୍ତୋ ଭଵତି ରାକ୍ଷସଃ ॥ ୧୫.

ଯିଏ ଅମାନତ ଚୋରି କରେ, ସେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ କୀଟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଏବଂ ଯିଏ ଇର୍ଷ୍ୟା କରେ, ସେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ ରାକ୍ଷସ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

ଵିଶ୍ଵାସହନ୍ତା ଚ ନରୋ ମୀନଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ । ଧାନ୍ଯଂ ଯଵାଂସ୍ତିଲାନ୍ମାଷାନ୍ କୁଲତ୍ଥାନ୍ ସର୍ଷପାଂଶ୍ଚଣାନ୍ ॥ ୧୫.

ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟର ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମାଛର ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଧାନ, ଯବ, ତିଳ, ମାଚ, କୁଳଥି, ସୋରିଷ ବା ଚଣା ଚୋରି କରିଥିବା ଲୋକ—

କଲାଯାନ କଲମାନ୍ମୁଦ୍ଗାନ୍ ଗୋଧୂମାନତସୀସ୍ତଥା । ଶସ୍ଯାନ୍ଯନ୍ଯାନି ଵା ହୃତ୍ଵା ମୋହାଜ୍ଜନ୍ତୁରଚେତନଃ ॥ ୧୫.

—କଳା, ଚାଉଳ, ମୁଗ, ଗହମ, ବା ମସୁର ଚୋରି କଲେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଫସଲ ଭ୍ରମରେ ଚୋରି କଲେ, ସେମାନେ ଜଡ ପ୍ରାଣୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ସଞ୍ଜାଯତେ ମହାଵକ୍ତ୍ରୋ ମୂଷିକୋ ବଭ୍ରୁସନ୍ନିଭଃ । ପରଦାରାଭିମର୍ଷାତ୍ତୁ ଵୃକୋ ଘୋରୋଽଭିଜାଯତେ ॥ ୧୫.

ଏମିତି ଲୋକ ବଡ଼ ମୁହଁ ଥିବା ଧୂସର ମାଉସ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟର ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନେଉଁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ଶ୍ଵା ଶୃଗାଲୋ ଵକୋ ଗୃଧ୍ରୋ ଵ୍ଯାଡଃ କଙ୍କସ୍ତଥା କ୍ରମାତ୍ । ଭ୍ରାତୃଭାର୍ଯାଞ୍ଚ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଯୋ ଧର୍ଷଯତି ପାପକୃତ୍ ॥ ୧୫.

ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଭାଇଙ୍କର ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଳିକ୍ରମେ କୁକୁର, ଶିଆଳ, ବକ, ଗୃଧ୍ର, ସାପ ବା କଂକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ପୁଂସ୍କୋକିଲତ୍ଵମାପ୍ନୋତି ସ ଚାପି ନରକାଚ୍ଚ୍ଯୁତଃ । ସଖିଭାର୍ଯାଂ ଗୁରୋର୍ଭାର୍ଯାଂ ରାଜଭାର୍ଯାଞ୍ଚ ପାପକୃତ୍ ॥ ୧୫.

ଏହିପରି ଅପରାଧ କରି, ନରକରୁ ପଡି, ସେ ଲୋକ ପୁରୁଷ କୋଇଲି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଯଦି ସେ ବନ୍ଧୁ, ଗୁରୁ ବା ରାଜାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥାଏ।

ପ୍ରଧର୍ଷଯିତ୍ଵା କାମାତ୍ମା ଶୂକରୋ ଜାଯତେ ନରଃ । ଯଜ୍ଞଦାନଵିଵାହାନାଂ ଵିଘ୍ରକର୍ତା ଭଵେତ୍କୃମିଃ ॥ ୧୫.

କାମବଶତଃ ଏମିତି କରିଲେ, ସେ ଲୋକ ଶୁଅର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ବା ବିବାହରେ ବାଧା ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ କୀଟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ପୁନର୍ଦାତ୍ଚ କନ୍ଯାଯାଃ କୃମିରେଵୋପଜାଯତେ । ଦେଵତାପିତୃଵିପ୍ରାଣାମଦତ୍ଵା ଯୋଽନ୍ନମଶ୍ନୁତେ ॥ ୧୫.

ଏକଥର କନ୍ୟାକୁ ଦେଇ, ପୁଣି ତାକୁ ନେଇଯାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ କୀଟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା, ପିତୃ ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦେଇନାହିଁ, ନିଜେ ଖାଏ—

ପ୍ରମୁକ୍ତୋ ନରକାତ୍ସୋଽପି ଵାଯସଃ ସମ୍ପ୍ରଜାଯତେ । ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ପିତୃସମଂ ଵାପି ଭ୍ରାତରଂ ଯୋଽଵମନ୍ଯତେ ॥ ୧୫.

—ସେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ କାଉଁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଯେଉଁମାନେ ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ ବା ପିତା ସମାନ ଭାଇଙ୍କୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି—

ନରକାତ୍ସୋଽପି ଵିଭ୍ରଷ୍ଟଃ କ୍ରୌଞ୍ଚଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ । ଶୂଦ୍ରଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣରିଂ ଗତ୍ଵା କୃମିଯୋନୌ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧୫.

—ସେ ଲୋକ ନରକରୁ ପଡି, କ୍ରଉଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀର ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଏବଂ ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ, ସେ କୀଟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ତସ୍ଯାମପତ୍ଯମୁତ୍ପାଦ୍ଯ କାଷ୍ଠାନ୍ତଃ କୀଟକୋ ଭଵେତ୍ । ଶୂକରଃ କୃମିକୋ ମଦ୍ଗୁଶ୍ଚଣ୍ଡାଲଶ୍ଚ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧୫.

ସେଉଁଠି ସନ୍ତାନ ହେଲେ, ସେ କାଠ ଭିତରେ କୀଟ ଭାବେ ହୁଏ; ଶୁଅର, କୀଟ, ଜଳପକ୍ଷୀ ବା ଚଣ୍ଡାଳ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ଅକୃତଜ୍ଞୋଽଧମଃ ପୁଂସାଂ ଵିମୁକ୍ତୋ ନରକାନ୍ନରଃ । କୃତଘ୍ରଃ କୃମିକଃ କୀଟଃ ପତଙ୍ଗୋ ଵୃଶ୍ଚିକସ୍ତଥା ॥ ୧୫.

ଯେଉଁମାନେ ଅକୃତଜ୍ଞ ଓ ଅବିବେକୀ, ସେମାନେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ମଧ୍ୟ କୀଟ, ପୋକ, ପତଙ୍ଗ ବା ବିଛି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ମତ୍ସ୍ଯସ୍ତୁ ଵାଯସଃ କୂର୍ମଃ ପୁକ୍କସୋ ଜାଯତେ ତତଃ । ଅଶସ୍ତ୍ରଂ ପୁରୁଷଂ ହତ୍ଵା ନରଃ ସଞ୍ଜାଯତେ ଖରଃ ॥ ୧୫.

ମାଛ, କାଉଁ ବା କୁମ୍ଭୀର ମାରିଥିବା ଲୋକ ପୁକ୍କସ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ମଣିଷ ମାରିଲେ, ସେ ଖର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

କୃମିଃ ସ୍ତ୍ରୀଵଧକର୍ତା ଚ ବାଲହନ୍ତା ଚ ଜାଯତେ । ଭୋଜନଂ ଚୋରଯିତ୍ଵା ତୁ ମକ୍ଷିକା ଜାଯତେ ନରଃ ॥ ୧୫.

ଯେଉଁମାନେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ବା ଶିଶୁ ହନ୍ତା, ସେ କୀଟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଭୋଜନ ଚୋରି କଲେ, ସେ ମକି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ତତ୍ରାପ୍ଯସ୍ତି ଵିଶେଷୋ ଵୈ ଭୋଜନସ୍ଯ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତତ୍ । ହ୍ତ୍ଵାନ୍ନନ୍ତୁ ସ ମାର୍ଜାରୋ ଜାଯତେ ନରକାଚ୍ଚ୍ଯୁତଃ ॥ ୧୫.

ଭୋଜନ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଭିନ୍ନତା ଅଛି—ଶୁଣ; ଯେଉଁମାନେ ପକା ଭାତ ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକରୁ ପଡି, ବିଲେଇ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ତିଲପିଣ୍ଯାକସଂମିଶ୍ରମନ୍ନଂ ହୃତ୍ଵା ତୁ ମୂଷିକଃ । ଘୃତଂ ହୃତ୍ଵା ଚ ନକୁଲଃ କାକୋ ମଦ୍ଗୁରଜାମିଷମ୍ ॥ ୧୫.

ତିଳ ପିଠା ମିଶିତ ଭାତ ଚୋରି କଲେ, ସେ ମାଉସ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଘିଅ ଚୋରି କଲେ, ନକୁଳ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଜଳପକ୍ଷୀ ମାଂସ ଚୋରି କଲେ, କାଉଁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ମତ୍ସ୍ଯମାଂସାପହୃତ୍କାକଃ ଶ୍ଯେନୋ ମାର୍ଗାମିଷାପହୃତ୍ । ଵୀଚୀକାକସ୍ତ୍ଵପହୃତେ ଲଵଣେ ଦଧନି କୃମିଃ ॥ ୧୫.

ମାଛ ବା ମାଂସ ଚୋରି କଲେ, କାଉଁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ରାସ୍ତାରୁ ମାଂସ ଚୋରି କଲେ, ଶ୍ୟେନ ପକ୍ଷୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଲୁଣ ବା ଦହି ଚୋରି କଲେ, ବେଳାପଟି ଭାବେ କୀଟ ହୁଏ।

ଚୋରଯିତ୍ଵା ପଯଶ୍ଚାପି ବଲାକା ସମ୍ପ୍ରଜାଯତେ । ଯସ୍ତୁ ଚୋରଯତେ ତୈଲଂ ତୈଲପାଯୀ ସ ଜାଯତେ ॥ ୧୫.

ଦୁଧ ଚୋରି କଲେ, ବକ ପକ୍ଷୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ତେଲ ଚୋରି କଲେ, ସେ ତେଲ ପିଇବା ପୋକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ମଧୁ ହୃତ୍ଵା ନରୋ ଦଂଶଃ ପୂପଂ ହୃତ୍ଵା ପିପୀଲିକଃ । ଚୋରଯିତ୍ଵା ତୁ ନିଷ୍ପାଵାନ୍ ଜାଯତେ ଗୃହଗୋଲକଃ ॥ ୧୫.

ମଧୁ ଚୋରି କଲେ, ଦଁଶ ପୋକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ପିଠା ଚୋରି କଲେ, ପିପିଲିକା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଚଣା ଡାଲ ଚୋରି କଲେ, ଘର ଗେକୋ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।