ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ମଚ୍ଛୋକମଗ୍ନମନସଃ କୋଶଲାନଗରେ ଜନାଃ । ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତାନପୋହ୍ଯାଦ୍ଯ କଥଂ ଯାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଦିଵମ୍॥୮.

ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା କୋଶଳ ନଗରର ଲୋକମାନେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି । ଏମିତି ଦିନେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ କିପରି ଯିବି ?

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ଗୁରୋର୍ଘାତୋ ଗୋଵଧଃ ସ୍ତ୍ରୀଵଧସ୍ତଥା । ତୁଲ୍ଯମେଭିର୍ମହାପାପଂ ଭକ୍ତତ୍ଯାଗେଽପ୍ଯୁଦାହୃତମ୍॥୮.

ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ଗୁରୁ ହତ୍ୟା, ଗାଈ ମାରିବା, ନାରୀ ହତ୍ୟା — ଏହି ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ପାପ ସମାନ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ପାପ ପରି ଗଣାଯାଏ ।

ଭଜନ୍ତଂ ଭକ୍ତମତ୍ଯାଜ୍ଯମଦୁଷ୍ଟଂ ତ୍ଯଜତଃ ସୁଖମ୍ । ନେହ ନାମୁତ୍ର ପଶ୍ଯାମି ତସ୍ମାଚ୍ଛକ୍ର ! ଦିଵଂ ଵ୍ରଜ॥୮.

ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଅପରାଧ ହେବ, ଯଦିଓ ଏହାରେ ସୁଖ ମିଳିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏଠି କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ମୁଁ କିଛି ଭଲ ଦେଖୁନାହିଁ । ତେଣୁ ଇନ୍ଦ୍ର ! ଆପଣ ମୋ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତୁ ।

ଯଦି ତେ ସହିତାଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ମଯା ଯାନ୍ତି ସୁରେଶ୍ଵର । ତତୋଽହମପି ଯାସ୍ଯାମି ନରକଂ ଵାପି ତୈଃ ସହ॥୮.

ଯଦି ସେମାନେ ମୋ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ପାରନ୍ତି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ! ତେବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଯିବି । ନହେଲେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ନରକକୁ ମଧ୍ୟ ଯିବି ।

; ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ବହୂନି ପୁଣ୍ଯପାପାନି ତେଷାଂ ଭିନ୍ନାନି ଵୈ ପୃଥକ୍ । କଥଂ ସଙ୍ଘାତଭୋଗ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ଭୂଯଃ ସ୍ଵର୍ଗମଵାପ୍ସ୍ଯସି॥୮.

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ସେମାନଙ୍କର ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଛି । ତେଣୁ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ପାରିବ ?

; ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ଶକ୍ର ଭୁଙ୍କ୍ତେ ନୃପୋ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଭାଵେଣ କୁଟୁମ୍ବିନାମ୍ । ଯଜତେ ଚ ମହାଯଜ୍ଞୈଃ କର୍ମ ପୌର୍ତଂ କରୋତି ଚ॥୮.

ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ଶକ୍ର ! ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ଓ ଦାନ କାମ କରନ୍ତି ।

ତଚ୍ଚ ତେଷାଂ ପ୍ରଭାଵେଣ ମଯା ସର୍ଵମନୁଷ୍ଠିତମ୍ । ଉପକର୍ତୄନ୍ ନ ସନ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯେ ତାନହଂ ସ୍ଵର୍ଗଲିପ୍ସଯା॥୮.

ଏହି ସବୁ କାମ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ କରିଛି । ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ମୋତେ ସହଯୋଗ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଗି ଯିବିନାହିଁ ।

ତସ୍ମାଦ୍ଯନ୍ମମ ଦେଵେଶ କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ସୁଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଦତ୍ତମିଷ୍ଟମଥୋ ଜପ୍ତଂ ସାମାନ୍ଯଂ ତୈସ୍ତଦସ୍ତୁ ନଃ॥୮.

ଏହିପରି, ଦେବମାନ୍ୟ ଭଗବାନ୍, ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଭଲ କାମ କରିଛି—ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ଜପ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ—ସେସବୁ ଆମ ପାଖରେ ରହୁ।

ବହୁକାଲୋପଭୋଗ୍ଯଂ ହି ଫଲଂ ଯନ୍ମମ କର୍ମଣଃ । ତଦସ୍ତୁ ଦିନମପ୍ଯେକଂ ତୈଃ ସମଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦତଃ॥୮.

ମୋ କର୍ମର ଯେଉଁ ଫଳ ଅନେକ ଯୁଗ ଧରି ଭୋଗ କରିବାକୁ ଥିଲା, ତାହା ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଆମେ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ପାଇଁ।

; ପକ୍ଷିଣ ଊଚୁଃ ଏଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତୀତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଶକ୍ରସ୍ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵରଃ । ପ୍ରସନ୍ନଚେତା ଧର୍ମଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଶ୍ଚ ଗାଧିଜଃ॥୮.

ପକ୍ଷୀମାନେ କହିଲେ: ‘ଏହିପରି ହେବ’ ବୋଲି କହି, ତିନି ଲୋକର ନାଥ ଇନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମ ଏବଂ ଗାଧିପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଖୁସି ହେଲେ।

ଵିମାନକୋଟିସମ୍ବଦ୍ଧଂ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକାନ୍ମହୀତଲମ୍ । ଗତ୍ଵାଯୋଧ୍ଯାଜନଂ ପ୍ରାହ ଦିଵମାରୁହ୍ଯତାମିତି॥୮.

ତାପରେ ସେମାନେ ଆକାଶର ରଥରେ ବସି ପୃଥିବୀରୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ, ଅୟୋଧ୍ୟାବାସୀଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।’

ତଦିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୀତ୍ଯା ତସ୍ଯ ଚ ଭୂପତେଃ । ଆନୀଯ ରୋହିତାଶ୍ଚଞ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାତପାଃ॥୮.

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଖୁସିରେ, ବଡ଼ ତପସ୍ବୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରୋହିତାଶ୍ୱଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣିଲେ।

ଅଯୋଧ୍ଯାଖ୍ଯେ ପୁରେ ରମ୍ଯେ ସୋଽଭ୍ଯସିଞ୍ଚନ୍ନୃପାତ୍ମଜମ୍ । ଦେଵୈଶ୍ଚ ମୁନିଭିଃ ସିଦ୍ଧୈରଭିଷିଚ୍ଯ ନରାଧିପମ୍॥୮.

ସୁନ୍ଦର ଅୟୋଧ୍ୟା ନାମକ ସହରରେ, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ସହିତ, ସେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଗଲା।

ରାଜ୍ଞା ସହ ତଦା ସର୍ଵେ ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟସୁହୃଜ୍ଜନାଃ । ସପୁତ୍ରଭୃତ୍ଯଦାରାସ୍ତେ ଦିଵମାରୁରୁହୁର୍ଜନାଃ॥୮.

ସେଇ ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ଲୋକ—ଆନନ୍ଦିତ, ସମୃଦ୍ଧ, ମିତ୍ର, ପୁଅ, ଦାସ, ଓ ଜଣାନୀମାନେ ସହିତ—ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।

ପଦେ ପଦେ ଵିମାନାତ୍ ତେ ଵିମାନମଗମନ୍ ନରାଃ । ତଦା ସମ୍ଭୂତହର୍ଷୋଽସୌ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵଃ॥୮.

ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ଏକ ରଥରୁ ଅନ୍ୟ ରଥକୁ ଚଢ଼ି, ସେମାନେ ଉପରକୁ ଯାଉଥିଲେ; ଏହାଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ହେଲା, ଏବଂ ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ।

ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଭୂତିମତୁଲାଂ ଵିମାନୈଃ ସ ମହୀପତିଃ । ଆସାଞ୍ଚକ୍ରେ ପୁରାକାରେ ଵପ୍ରପ୍ରାକାରସଂଵୃତେ॥୮.

ସେ ମହାରାଜା ଆକାଶର ରଥରେ ଅପୂର୍ବ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦେଉଳ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ସହର ମଧ୍ୟରେ ଘର ତିଆରି କଲେ।

ତତସ୍ତସ୍ଯର୍ଧିମାଲୋକ୍ଯ ଶ୍ଲୋକଂ ତତ୍ରୋଶନା ଜଗୌ । ଦୈତ୍ଯାଚାର୍ଯୋ ମହାଭାଗଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍॥୮.

ତାଙ୍କର ଏହି ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଦେଖି, ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଶିକ୍ଷକ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଉଶନା, ଏହି ଶ୍ଲୋକ କହିଲେ।

; ଶୁକ୍ର ଉଵାଚ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସମୋ ରାଜା ନ ଭୂତୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଯଃ ଶୃଣୋତି ସ୍ଵଦୁଃ ଖାର୍ତଃ ସ ସୁଖଂ ମହଦାପ୍ନୁଯାତ୍॥୮.

ଶୁକ୍ର କହିଲେ: ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ ରାଜା କେବେ ହୋଇନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବେନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ନିଜ ଦୁଃଖରେ ଅତିଷ୍ଠିତ ଲୋକ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ ସୁଖ ପାଇବେ।

ସ୍ଵର୍ଗାର୍ଥୋପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ ସ୍ଵର୍ଗଂ ପୁତ୍ରାର୍ଥୋ ପୁତ୍ରମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଭାର୍ଯାର୍ଥୋ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ଭାର୍ଯାଂ ରାଜ୍ଯାର୍ଥୋ ରାଜ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍॥୮.

ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗ ଚାହେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବ; ପୁଅ ଚାହିଲେ, ପୁଅ ମିଳିବ; ଜଣାନୀ ଚାହିଲେ, ଜଣାନୀ ମିଳିବ; ରାଜ୍ୟ ଚାହିଲେ, ରାଜ୍ୟ ମିଳିବ।

ଅହୋ ତିତିକ୍ଷାମାହାତ୍ମ୍ଯମହୋ ଦାନଫଲଂ ମହତ୍ । ଯଦାଗତୋ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଃ ପୁରୀଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରତ୍ଵମାପ୍ତଵାନ୍॥୮.

ହେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ! କେତେ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ମହିମା, କେତେ ଦାନର ଫଳ! ଏହି ଦ୍ୱାରା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଏଠାକୁ ଆସି, ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀର ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲେ।

; ପକ୍ଷିଣ ଊଚୁଃ ଏତତ୍ ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଅତଃ ପରଂ କଥାଶେଷଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ମୁନିସତ୍ତମ॥୮.

ପକ୍ଷୀମାନେ କହିଲେ: ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମକୁ କହିଦେଲୁ। ଏବେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶେଷ କଥା ଶୁଣ।

ଵିପାକୋ ରାଜସୂଯସ୍ଯ ପୃଥିଵୀକ୍ଷଯକାରଣମ୍ । ତଦ୍ଵିପାକନିମିତ୍ତଞ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧମାଡିବକଂ ମହତ୍॥୮.

ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ, ପୃଥିବୀ ନାଶର କାରଣ, ଏବଂ ଆଡିବକ ଯୁଦ୍ଧ ନାମକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ—ଏହି ସବୁ ଫଳ ଶୁଣିବାକୁ ଅଛି।

ପକ୍ଷିଣ ଊଚୁଃ ରାଜ୍ଯଚ୍ଯୁତେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରେ ଗତେ ଚ ତ୍ରିଦଶାଲଯମ୍ । ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ମହାତେଜା ଜଲଵାସାତ୍ ପୁରୋହିତଃ॥୯.

ପକ୍ଷୀମାନେ କହିଲେ: ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ସେତେବେଳେ ତେଜସ୍ବୀ ପୁରୋହିତ ଜଳ ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରିଲେ।

ଵଶିଷ୍ଠୋ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦାନ୍ତେ ଗଙ୍ଗାପର୍ଯୁଷିତୋ ମୁନିଃ । ଶୁଶ୍ରାଵ ଚ ସମସ୍ତନ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍॥୯.

ବାସିଷ୍ଠ ମୁନି, ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ରହି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କର୍ମ ସବୁ ଶୁଣିଲେ।

ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ନାଶଞ୍ଚ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚୋଦାରକର୍ମଣଃ । ଚଣ୍ଡାଲସମ୍ପ୍ରଯୋଗଞ୍ଚ ଭାର୍ଯାତନଯଵିକ୍ରଯମ୍॥୯.

ସେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିନାଶ, ଉଦାର ରାଜାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ, ଚଣ୍ଡାଳ ସହ ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ଜଣାନୀ-ପୁଅ ବିକ୍ରୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ।

ସ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁମାହଭାଗଃ ପ୍ରୀତିମାନଵନୀପତୌ । ଚକାର କୋପଂ ତେଜସ୍ଵୀ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମୃଷିଂ ପ୍ରତି॥୯.

ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଜା ଖୁସି ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ତେଜସ୍ବୀ ଋଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ନେଇ ଦେଖି, ସେ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

ଵଶିଷ୍ଠ ଉଵାଚ ମମ ପୁତ୍ରଶତଂ ତେନ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ଘାତିତମ୍ । ତତ୍ରାପି ନାଭଵତ୍ କ୍ରୋଧସ୍ତାଦୃଶୋ ଯାଦୃଶୋଽଦ୍ଯ ମେ॥୯.

ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ: ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୋ ଶତାଧିକ ପୁଅମାନେକୁ ମାରିଦେଇଥିଲେ, ତଥାପି ସେତେବେଳେ ମୋର ଏତେ କ୍ରୋଧ ହୋଇନଥିଲା, ଯେପରି ଆଜି ହେଉଛି।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନରାଧିପମିମଂ ସ୍ଵରାଜ୍ଯାଦଵରୋପିତମ୍ । ମହାତ୍ମାନଂ ମହାଭାଗଂ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣପୂଜକମ୍॥୯.

ଏହି ମହାନ ଆତ୍ମା, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଦେବତା-ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ରାଜା, ନିଜ ସ୍ୱାଧୀନତା ହାରାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି,

ଯସ୍ମାତ୍ ସ ସତ୍ଯଵାକ୍ ଶାନ୍ତଃ ଶତ୍ରାଵପି ଵିମତ୍ସରଃ । ଅନାଗାଶ୍ଚୈଵ ଧର୍ମାତ୍ମା ଅପ୍ରମତ୍ତୋ ମଦାଶ୍ରଯଃ॥୯.

କାରଣ, ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶାନ୍ତ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଇର୍ଷ୍ୟା ନକରୁଥିବା, ଦୋଷରହିତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସଚେତନ ଓ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରିପାରୁଥିବା ଥିଲେ,