ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ମଗ୍ନସ୍ଯ ଦୁଃ ଖଜଲଧୌ ପାରଃ ପ୍ରାଣଵିଯୋଜନମ୍ । ଏକୋଽପି ବାଲକୋ ଯୋଽଯମାସୀଦ୍ଵଂଶକରଃ ସୁତଃ॥୮.

ଯିଏ ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ଡୁବିଯାଇଛି, ସେଠାରୁ ମୁକ୍ତିର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ମୃତ୍ୟୁ; ଏହି ବଂଶକୁ ଚାଲାଇବା ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଗଲେ।

ମମ ଦୈଵାମ୍ବୁଵେଗେନ ମଗ୍ନଃ ସୋଽପି ବଲୀଯସା । କଥଂ ପ୍ରାଣାନ୍ ଵିମୁଞ୍ଚାମି ପରାଯତ୍ତୋଽସ୍ମି ଦୁର୍ଗତଃ॥୮.

ମୋ ଭାଗ୍ୟର ତୀବ୍ର ପ୍ରଭାବରେ, ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜଳରେ ବିଲିନ ହେଉଥିବା ପରି ଡୁବିଯାଏ। ଏପରି ଦୁଃଖ ଓ ଅସହାୟତାରେ, ମୁଁ କିପରି ଜୀବନ ଛାଡ଼ିପାରିବି?

ଅଥଵା ନାର୍ତିନା କ୍ଲିଷ୍ଟୋ ନରଃ ପାପମଵେକ୍ଷତେ । ତିର୍ଯକ୍ତ୍ଵେ ନାସ୍ତି ତଦ୍ଦୁଃ ଶଂ ନାସିପତ୍ରଵନେ ତଥା॥୮.

କିମ୍ବା, ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ଦୁଃଖରେ ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ ହୁଏ, ସେ ଅପରାଧ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରେ; କିନ୍ତୁ ପଶୁ ଜନ୍ମରେ ଏପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ନାହିଁ, ତଳୱାର ଶାଖାର ଜଙ୍ଗଲରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଦୁଃଖ ନାହିଁ।

ଵୈତରଣ୍ଯାଙ୍କୁତସ୍ତାଦୃଗ୍ ଯାଦୃଶଂ ପୁତ୍ରଵିପ୍ଲଵେ । ସୋଽହଂ ସୁତଶିରୀରେଣ ଦୀପ୍ଯମାନେ ହୁତାଶନେ॥୮.

ଯେପରି ବୈତରଣୀ ନଦୀର କଂଟା ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଏମିତି ମୋ ପୁଅ ହାରାଇବାର ଦୁଃଖ; ଏଭଳି ମୁଁ, ମୋ ପୁଅଙ୍କ ଦେହ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ ଅନୁଭବୁଛି।

ନିପତିଷ୍ଯାମି ତନ୍ଵଙ୍ଗି କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯଂ କୁକୃତଂ ମମ । ଅନୁଜ୍ଞାତା ଚ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଵିପ୍ରଵେଶ୍ମ ସୁଛିସ୍ମିତେ॥୮.

ମୃଦୁ ଦେହବତୀ, ମୁଁ ଏବେ ପଡ଼ିଯିବି; ମୋ ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ମାଫ କର। ତୁମେ ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ସୁନ୍ଦର ହସ୍ତିନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଅ।

ମମ ଵାକ୍ଯଞ୍ଚ ତନ୍ଵଙ୍ଗି ନିବୋଧାଦୃତମାନସା । ଯଦି ଦତ୍ତଂ ଯଦି ହୁତଂ ଗୁରଵୋ ଯଦି ତୋଷିତାଃ॥୮.

ମୃଦୁ ଦେହବତୀ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ମୋ କଥା ଶୁଣ; ଯଦି ମୁଁ ଦାନ କରିଛି, ଯଦି ହବନ କରିଛି, ଯଦି ବଡ଼ମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛି—

ପରତ୍ର ସଙ୍ଗମୋ ଭୂଯାତ୍ ପୁତ୍ରେଣ ସହ ଚ ତ୍ଵଯା । ଇହ ଲୋକେ କୁତସ୍ତ୍ଵେତଦ୍ ଭଵିଷ୍ଯତି ମମେଙ୍ଗିତମ୍॥୮.

ପରଲୋକରେ ମୋର ପୁଅ ଓ ତୁମେ ସହିତ ପୁନର୍ମିଳନ ହେଉ; ଏହି ଜଗତରେ ମୋ ଏହି ଇଚ୍ଛା କିପରି ପୂରଣ ହେବ?

ତ୍ଵଯା ସହ ମମ ଶ୍ରେଯୋ ଗମନଂ ପୁତ୍ରମାର୍ଗଣେ । ଯନ୍ମଯା ହସତା କିଞ୍ଚିଦ୍ରହସ୍ଯେ ଵା ଶୁଚିସ୍ମିତେ॥୮.

ପୁଅକୁ ଖୋଜିବାରେ ତୁମେ ସହିତ ଯିବା ମୋ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ; ଓ ସୁନ୍ଦର ହସ୍ତିନୀ, ମୁଁ ହସି କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତରେ କିଛି ଅଉଚିତ୍ୟହୀନ କଥା କହିଥିଲି—

ଅଶ୍ଲୀଲମୁକ୍ତଂ ତତ୍ ସର୍ଵଂ କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯଂ ମମ ଯାଚତଃ । ରାଜପତ୍ନୀତି ଗର୍ଵେଣ ନାଵଜ୍ଞେଯଃ ସ ତେ ଦ୍ଵିଜଃ । ସର୍ଵଯତ୍ନେନ ତେ ତୋଷ୍ଯଃ ସ୍ଵାମିଦୈଵତଵଚ୍ଛୁଭେ॥୮.

ମୋ ଠାରୁ ଯେଉଁ ଅଉଚିତ୍ୟହୀନ କଥା ହୋଇଥିଲା, ସେସବୁ ମୁଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ମାଫ କର। ରାଜପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଗର୍ବ କରି, ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିନାହଁ; ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ସ୍ୱାମୀ ଓ ଦେବତା ପରି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର।

; ରାଜପତ୍ନ୍ଯୁଵାଚ ଅହମପ୍ଯତ୍ର ରାଜର୍ଷେ ଦୀପ୍ଯମାନେ ହୁତାଶନେ । ଦୁଃ ଖଭାରାସହାଦ୍ଯୈଵ ସହ ଯାସ୍ଯାମି ଵୈ ତ୍ଵଯା॥୮.

ରାଜପତ୍ନୀ କହିଲେ: ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ରାଜା ଋଷି, ଏହି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ଦୁଃଖର ଭାର ସହିପାରିନଥିବାରୁ, ଆଜି ତୁମେ ସହିତ ଯିବି।

; ପକ୍ଷିଣ ଊଚୁଃ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଚିତାଂ ରାଜା ଆରୋପ୍ଯ ତନଯଂ ସ୍ଵକମ୍ । ଭାର୍ଯଯା ସହିତଶ୍ଚାସୌ ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିପୁଟସ୍ତଦା॥୮.

ପକ୍ଷୀମାନେ କହିଲେ: ତାପରେ, ଚିତା ତିଆରି କରି, ରାଜା ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଉଠାଇ ରଖିଲେ; ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ, ତିନି ଜଣେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଉଭୟେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।

ଚିନ୍ତଯନ୍ ପରମାତ୍ମାନମୀଶଂ ନାରାଯଣଂ ହରିମ୍ । ହୃତ୍କୋଟରଗୁହାସୀନଂ ଵାସୁଦେଵଂ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍ । ଅନାଦିନିଧନଂ ବ୍ରହ୍ମ କୃଷ୍ଣଂ ପୀତାମ୍ବରଂ ଶୁଭମ୍॥୮.

ସେ ମହାପୁରୁଷ, ହୃଦୟର ଗୁହାରେ ବସିଥିବା, ନାରାୟଣ, ହରି, ବାସୁଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କର ମାନ୍ୟ, ଆଦି ଅନ୍ତ ନଥିବା ବ୍ରହ୍ମ, କୃଷ୍ଣ, ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଶୁଭ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।

ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯମାନସ୍ଯ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ । ଧର୍ମଂ ପ୍ରମୁଖତଃ କୃତ୍ଵା ସମାଜଗ୍ମୁସ୍ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ॥୮.

ସେ ଧ୍ୟାନରତ ଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ଧର୍ମକୁ ଆଗରେ ରଖି, ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଆସିଲେ।

ଆଗତ୍ଯ ସର୍ଵେ ପ୍ରୋଚୁସ୍ତେ ଭୋ ଭୋ ରାଜନ୍ ! ଶୃଣୁ ପ୍ରଭୋ । ଅଯଂ ପିତାମହଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଧର୍ମଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ ସ୍ଵଯମ୍॥୮.

ସେମାନେ ଆସି, କହିଲେ: 'ହେ ରାଜନ୍, ଶୁଣ, ପ୍ରଭୁ! ଏଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ପିତାମହ ଓ ଭଗବାନ୍ ଧର୍ମ ଉପସ୍ଥିତ।'

ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵେ ମରୁତୋ ଲୋକପାଲାଃ ସଵାହନାଃ । ନାଗାଃ ସିଦ୍ଧାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵା ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚୈଵ ତଥାଶ୍ଵିନୌ॥୮.

ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ମାରୁତ, ଲୋକପାଳମାନେ ତାଙ୍କର ବାହନ ସହିତ, ନାଗ, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରୁଦ୍ର, ଓ ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟ—

ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଵିଶ୍ଵତ୍ରଯେଣ ଯୋ ମିତ୍ରଂ କର୍ତୁଂ ନ ଶକିତଃ ପୁରା॥୮.

ଏମିତି ଅନେକ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସହିତ, ଯିଏ ପୂର୍ବେ ତିନି ଜଗତ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ—

ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତୁ ତେ ମୈତ୍ରୀମିଷ୍ଟଞ୍ଚାହର୍ତୁମିଚ୍ଛତି । ଆରୁରୋହ ତତଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଧର୍ମଃ ଶକ୍ରୋଽଥ ଗାଧିଜଃ॥୮.

ସେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏବେ ତୁମ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ତାପରେ ଧର୍ମ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଗାଧିପୁତ୍ର ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

; ଧର୍ମି ଉଵାଚ ମା ରାଜନ୍ ! ସାହସଂ କାର୍ଷୋର୍ଧର୍ମୋଽହଂ ତ୍ଵାମୁପାଗତଃ । ତିତିକ୍ଷା-ଦମ-ସତ୍ଯାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ଵଗୁଣୈଃ ପରିତୋଷିତଃ॥୮.

ଧର୍ମ କହିଲେ: 'ରାଜନ୍, ଅତି ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିନାହଁ! ମୁଁ ଧର୍ମ, ତୁମେ ତିତିକ୍ଷା, ଦମ, ସତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।'

; ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ମାହଭାଗ ! ପ୍ରାପ୍ତଃ ଶକ୍ରୋଽସ୍ମିତେଽନ୍ତିକମ୍ । ତ୍ଵଯା ସଭାର୍ଯପୁତ୍ରେଣ ଜିତା ଲୋକାଃ ସନାତନାଃ॥୮.

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ହେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ! ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି; ତୁମେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପୁଅ ସହିତ ସନାତନ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଜିତିଛ।'

ଆରୋହ ତ୍ରିଦିଵଂ ରାଜନ୍ ! ଭାର୍ଯାପୁତ୍ରସମନ୍ଵିତଃ । ସୁଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ନରୈରନ୍ଯୈର୍ଜିତମାତ୍ମୀଯକର୍ମଭିଃ॥୮.

ରାଜା ! ତୁମେ ତୁମର ଝିଅ ଓ ପୁଅ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ । ତୁମ ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ, ଯାହା ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ପାଇବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ ପାଆନ୍ତି, ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ତୁମେ ଅଜର୍ଜନ କରିଛ ।

; ପକ୍ଷିଣ ଊଚୁଃ ତତୋଽମୃତମଯଂ ଵର୍ଷମପମୃତ୍ଯୁଵିନାଶନମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରାସୃଜଦାକାଶାଚ୍ଚିତାସ୍ଥାନଗତଃ ପ୍ରଭୁଃ॥୮.

ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ଆକାଶରୁ ଅମୃତର ବର୍ଷା କରିଲେ, ଯାହା ମୃତ୍ୟୁକୁ ନାଶ କରିଦେଲା ।

ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଞ୍ଚ ସୁମହଦ୍ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭିନିସ୍ଵନମ୍ । ତତସ୍ତତୋ ଵର୍ତମାନେ ସମାଜେ ଦେଵସଂକୁଲେ॥୮.

ସେଇ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଥିବା ସଭାରେ ବଡ଼ ଫୁଲର ବର୍ଷା ହେଲା ଓ ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭିର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା ।

ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ତତଃ ପୁତ୍ରୋ ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ସୁକୁମାରତନୁଃ ସୁସ୍ଥଃ ପ୍ରସନ୍ନେନ୍ଦ୍ରିଯମାନସଃ॥୮.

ତାପରେ ସେ ମହାନ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ନରମ ଦେହ ଓ ନିରୋଗ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଉଠିଲେ ।

ତତୋ ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଃ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସୁତଂ କ୍ଷଣାତ୍ । ସଭାର୍ଯଃ ସ ଶ୍ରିଯା ଯୁକ୍ତୋ ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାମ୍ବରାନ୍ଵିତଃ॥୮.

ଏହାପରେ ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରୀରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଗଲେ ।

ସୁସ୍ଥଃ ସମ୍ପୂର୍ଣହୃଦଯୋ ମୁଦା ପରମଯା ଯୁତଃ । ବଭୂଵ ତତ୍କ୍ଷଣାଦିନ୍ଦ୍ରୋ ଭୂଯଶ୍ଚୈନମଭାଷତ॥୮.

ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ହୃଦୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା । ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପୁନି ସେଠାରେ କଥା କହିଲେ ।

ସଭାର୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ସପୁତ୍ରଶ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ସଦ୍ଗତିଂ ପରାମ୍ । ସମାରୋହ ମାହଭାଗ ନିଜାନାଂ କର୍ମଣାଂ ଫଲୈଃ॥୮.

ତୁମେ ତୁମର ପତ୍ନୀ ଓ ପୁଅ ସହିତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିବ । ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ! ତୁମ ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ ।

; ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ଦେଵରାଜାନନୁଜ୍ଞାତଃ ସ୍ଵାମିନା ଶ୍ଵପଚେନ ଵୈ । ଅଗତ୍ଵା ନିଷ୍କୃତିଂ ତସ୍ଯ ନାରୋକ୍ଷ୍ଯେଽହଂ ସୁରାଲଯମ୍॥୮.

ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ! ଆପଣ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥିଲେ ଠିକ୍, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୋ ମାଲିକ ଶ୍ୱପଚଙ୍କ ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିନଥିବାବେଳେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯିବିନାହିଁ ।

; ଧର୍ମ ଉଵାଚ ତଵୈନଂ ଭାଵିନଂ କ୍ଲେଶମଵଗମ୍ଯାତ୍ମମାଯଯା । ଆତ୍ମା ଶ୍ଵପାକତାଂ ନୀତୋ ଦର୍ଶିତଂ ତଚ୍ଚ ଚାପଲମ୍॥୮.

ଧର୍ମ କହିଲେ: ତୁମ ଭବିଷ୍ୟତର କଷ୍ଟକୁ ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଜାଣିଥିଲି, ତେଣୁ ମୁଁ ନିଜେ ତୁମକୁ ଶ୍ୱପଚ ହେବାକୁ ଦେଇଥିଲି ଓ ସେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଇଥିଲି ।

; ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତେ ଯତ୍ ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ସମସ୍ତୈର୍ମନୁଜୈର୍ଭୁଵି । ତଦାରୋହ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାନଂ ପୁଣ୍ଯକୃତାଂ ନୃଣାମ୍॥୮.

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ଚାହାନ୍ତି, ପୁଣ୍ୟବାନ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ତୁମେ ଯାଅ ।