ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ପଶ୍ଯତି ସ୍ମ ଭୃଶଂ ଖିନ୍ନୋ ହା ମାତଃ ପିତରଦ୍ଯ ମେ । ଏଵଂଵାଦୀ ସ ନରକେ ତୈଲଦ୍ରୋଣ୍ଯାଂ ନିପାତିତଃ॥୮.

ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ, ‘ହା ମା, ହା ବାପା, ଆଜି!’ ଏଭଳି କହିବା ସହିତ, ସେ ନରକକୁ ପକାଯାଇଥିବା ତେଲର ଡେଗରେ ଛାଡ଼ାଯିଲେ।

କ୍ରକଚୈଃ ପାଟ୍ଯମାନସ୍ତୁ କ୍ଷୁରଧାରାଭିରପ୍ଯଧଃ । ଅନ୍ଧେ ତମସି ଦୁଃ ଖାର୍ତଃ ପୂଯଶୋଣିତଭୋଜନଃ॥୮.

ସେ କେବେ ଚକୁ ଧାର ଦ୍ୱାରା, କେବେ ଧାରାଳ ଛୁରି ଦ୍ୱାରା କଟାଯାଉଥିଲେ; ଅନ୍ଧକାରରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ, ପୁୟ ଓ ରକ୍ତ ଖାଉଥିଲେ।

ସପ୍ତଵର୍ଷଂ ମୃତାତ୍ମାନଂ ପୁକ୍କସତ୍ଵେ ଦଦର୍ଶ ହ । ଦିନଂ ଦିନନ୍ତୁ ନରକେ ଦହ୍ଯତେ ପଚ୍ଯତେଽନ୍ଯତଃ॥୮.

ସେ ସାତ ବର୍ଷ ଧରି ନିମ୍ନଜାତି ଭାବେ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ନିଜକୁ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ନରକରେ ପୁଡ଼ୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟଠାରେ ରନ୍ଧାଯାଉଥିଲେ।

ଖିଦ୍ଯତେ କ୍ଷୋଭ୍ଯତେଽନ୍ଯତ୍ର ମାର୍ଯତେ ପାଟ୍ଯତେଽନ୍ଯତଃ । କ୍ଷାର୍ଯତେ ଦୀପ୍ଯତେଽନ୍ଯତ୍ର ଶୀତଵାତାହତୋଽନ୍ଯତଃ॥୮.

ଅନ୍ୟଠାରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ, ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିଲେ, ମରୁଥିଲେ, କେବେ କଟାଯାଉଥିଲେ; ଅନ୍ୟଠାରେ ଚେରାଯାଉଥିଲେ, ପୁଡ଼ୁଥିଲେ, କେବେ ଶୀତ ହାଡ଼ ବାତରେ ଆଘାତ ପାଉଥିଲେ।

ଏଵଂ ଦିନଂ ଵର୍ଷଶତ-ପ୍ରମାଣଂ ନରକେଽଭଵତ୍ । ତଥା ଵର୍ଷଶତଂ ତତ୍ର ଶ୍ରୀଵିତଂ ନରକେ ଭଟୈଃ॥୮.

ଏଭଳି ଭାବରେ, ସେ ନରକରେ ଶତ ବର୍ଷ ପ୍ରତିଦିନ ଅତିବାହିତ କଲେ; ଏହି ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ନରକର ପାଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ।

ତତୋ ନିପାତିତୋ ଭୂମୌ ଵିଷ୍ଠାଶୀ ଶ୍ଵା ଵ୍ଯଜାଯତ । ଵାନ୍ତାଶୀ ଶୀତଦଗ୍ଧଶ୍ଚ ମାସମାତ୍ରେ ମୃତୋଽପି ସଃ॥୮.

ତାପରେ ସେ ପୃଥିବୀରେ ଛାଡ଼ାଯି, ମଳ ଖାଉଥିବା କୁକୁର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ବାନ୍ତି ଖାଉଥିଲେ, ଶୀତରେ ପୁଡ଼ୁଥିଲେ, ଏକ ମାସ ପରେ ମରିଗଲେ।

ଅଥାପଶ୍ଯତ୍ ଖରଂ ଦେହଂ ହସ୍ତିନଂ ଵାନରଂ ପଶୁମ୍ । ଛାଗଂ ଵିଡାଲଂ କଙ୍କଞ୍ଚ ଗାମଵିଂ ପକ୍ଷିଣଂ କୃମିମ୍॥୮.

ତାପରେ ସେ ନିଜକୁ ଗଧା, ହାତୀ, ବାନର, ପଶୁ, ଛାଗ, ବିଲେଇ, କଙ୍କ, ଗାଈ, ପକ୍ଷୀ ଓ କୀଟ ଭାବେ ଦେଖିଲେ।

ମତ୍ସ୍ଯଂ କୂର୍ମଂ ଵରାହଞ୍ଚ ଶ୍ଵାଵିଧଂ କୁକ୍କୁଟଂ ଶୁକମ୍ । ଶାରିକାଂ ସ୍ଥାଵରାଂଶ୍ଚୈଵ ସର୍ପମନ୍ଯାଂଶ୍ଵ ଦେହିନଃ॥୮.

ମାଛ, କୁମ୍ଭୀ, ବରାହ, ଶିକାରୀ କୁକୁର, କୁକୁଡ଼ି, ପରା, ଶାରିକା, ଜଡ଼ ପ୍ରାଣୀ, ସାପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।

ଦିଵସେ ଦିଵସେ ଜନ୍ମ ପ୍ରାଣିନଃ ପ୍ରାଣିନସ୍ତଦା । ଅପଶ୍ଯଦ୍ ଦୁଃ ଖସନ୍ତପ୍ତୋ ଦିନଂ ଵର୍ଷଶତଂ ତଥା॥୮.

ପ୍ରତିଦିନ ସେ ନିଜକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ଦେଖିଲେ; ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଏହିପରି ଶତ ବର୍ଷ ପ୍ରତିଦିନ ଭୋଗ କଲେ।

ଏଵଂ ଵର୍ଷଶତଂ ପୂର୍ଣଂ ଗତଂ ତତ୍ର କୁଯୋନିଷୁ । ଅପଶ୍ଯଚ୍ଚ କଦାଚିତ୍ ସ ରାଜା ତତ୍ ସ୍ଵକୁଲୋଦ୍ଭଵମ୍॥୮.

ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ରାଜା ଅପବିତ୍ର ଜନ୍ମରେ ଶତବର୍ଷ ପୂରା କଟାଇଲେ । ଏକଥର ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ବଂଶର ଜଣେ ଲୋକଙ୍କୁ ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ ।

ତତ୍ର ସ୍ଥିତସ୍ଯ ତସ୍ଯାପି ରାଜ୍ଯଂ ଦ୍ଯୂତେନ ହାରିତମ୍ । ଭାର୍ଯା ହୃତା ଚ ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ସ ଚୈକାକୀ ଵନଂ ଗତଃ॥୮.

ସେଠାରେ ଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସେ ରାଜାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଜୁଆରେ ହାରିଗଲା । ତାଙ୍କର ଜଣେ ଝିଅ ଓ ପୁଅ ନେଇଯିବାଗଲେ, ଏବଂ ସେ ଏକାକୀ ହୋଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ ।

ତତ୍ରାପଶ୍ଯତ ସ ସିଂହଂ ଵୈ ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯଂ ଭଯାଵହମ୍ । ବିଭକ୍ଷଯିଷୁମାଯାତଂ ଶରଭେଣ ସମନ୍ଵିତମ୍॥୮.

ସେଠାରେ ସେ ଜଣେ ସିଂହକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଭୟଙ୍କର ଖୋଲାମୁହଁରେ ତାଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଆସୁଥିଲା, ଏବଂ ସେଠି ଏକ ଶରଭ ମଧ୍ୟ ଥିଲା ।

ପୁନଶ୍ଚ ଭକ୍ଷିତଃ ସୋଽପି ଭାର୍ଯାଂ ଶୋଚିତୁମୁଦ୍ଯତଃ । ହା ଶୈଵ୍ଯେ ! କ୍ଵ ଗତାସ୍ଯଦ୍ଯ ମାମିହାପାସ୍ଯ ଦୁଃ ଖିତମ୍॥୮.

ପୁଣି ସେ ମଧ୍ୟ ଖାଇଦିଆଗଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଝିଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ: 'ହା ଶୈବ୍ୟେ! ତୁମେ ଏଠାରୁ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲ, ମୋତେ ଏଠି ଦୁଃଖରେ ଛାଡିଦେଲୁ?'

ଅପଶ୍ଯତ୍ ପୁନରେଵାପି ଭାର୍ଯାଂ ସ୍ଵଂ ସହପୁତ୍ରକାମ୍ । ତ୍ରାଯସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କିଂ ଦ୍ଯୂତେନ ତଵ ପ୍ରଭୋ॥୮.

ପୁଣି ସେ ନିଜ ଝିଅକୁ ପୁଅ ସହିତ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ କହୁଥିଲେ: 'ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ବଞ୍ଚାଅ! ମହାରାଜ, ତୁମର ଜୁଆରେ କଣ ହେଲା?'

ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଶୋଚ୍ଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭର୍ଯଂଯା ଶୈଵ୍ଯଯା ସହ । ସ ନାପଶ୍ଯତ୍ ପୁନରପି ଧାଵମାନଃ ପୁନଃ ପୁନଃ॥୮.

ତୁମର ପୁଅ ଏବଂ ଝିଅ ଶୈବ୍ୟା ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେ ପୁଣିପୁଣି ଦୌଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ ।

ଅଥାପଶ୍ଯତ୍ ପୁନରପି ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥଃ ସ ନରାଧିପଃ । ନୀଯତେ ମୁକ୍ତକେଶୀ ସା ଦୀନା ଵିଵସନା ବଲାତ୍॥୮.

ତାପରେ ସେ ରାଜା ଏକଥର ଆଉ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ମନେ କଲେ ଯେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ତାଙ୍କର ଝିଅ ଖୋଲା କେଶ, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଜୋରକରି ଟାଣି ନେଯାଯାଉଛି ।

ହାହାଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରମୁଞ୍ଚନ୍ତୀ ତ୍ରାଯସ୍ଵେତ୍ଯସକୃତ୍ସ୍ଵନା । ଅଥାପଶ୍ଯତ୍ ପୁନସ୍ତତ୍ର ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଶାସନାତ୍॥୮.

ସେ ଝିଅ ବାରମ୍ବାର ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ: 'ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ!' ତାପରେ ସେ ଆଉ ଦେଖିଲେ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଘଟୁଛି ।

ଆକ୍ରାନ୍ଦନ୍ତ୍ଯନ୍ତରୀକ୍ଷସ୍ଥା ଆଗଚ୍ଛେହ ନରାଧିପ । ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ଵିଜ୍ଞପ୍ତୋ ଯମୋ ରାଜଂସ୍ତଵାର୍ଥତଃ॥୮.

ସେ ଆକାଶରୁ କାନ୍ଦିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ: 'ଏଠାକୁ ଆସ, ରାଜା! ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତୁମ ପାଇଁ ଯମଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ।'

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସର୍ପପାଶୈସ୍ତୁ ନୀଯତେ ବଲଵଦ୍ଵିଭୁଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵେନ କଥିତଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟିତମ୍॥୮.

ଏପରି କହି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀକୁ ସାପର ଦୌରିରେ ଜୋରକରି ଟାଣି ନେଯାଯାଉଥିଲେ; ଏହି ଘଟଣା ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେବ କହିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା ।

ତତ୍ରାପି ତସ୍ଯ ଵିକୃତିର୍ନାଧର୍ମୋତ୍ଥା ଵ୍ଯଵର୍ଧତ । ଏତାଃ ସର୍ଵା ଦଶାସ୍ତସ୍ଯ ଯାଃ ସ୍ଵପ୍ନେ ସମ୍ପ୍ରଦର୍ଶିତାଃ॥୮.

ସେଠି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତି ହେଲା ନାହିଁ; ଏହି ସମସ୍ତ ଦଶା ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା ।

ସର୍ଵାସ୍ତାସ୍ତେନ ସମ୍ଭୁକ୍ତା ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷାଣି ଦ୍ଵାଦଶ । ଅତୀତେ ଦ୍ଵାଦଶେ ଵର୍ଷ ନୀଯମାନୋ ଭଟୈର୍ବଲାତ୍॥୮.

ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଅନୁଭବ କଲେ; ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ସେ ଭୂତମାନେ ଜୋରକରି ଟାଣି ନେଯାଉଥିଲେ ।

ଯମଂ ସୋଽପଶ୍ଯଦାକାରାଦୁଵାଚ ଚ ନରାଧିପମ୍ । ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ କୋପୋଽଯଂ ଦୁର୍ନିଵାର୍ଯୋ ମହାତ୍ମନଃ॥୮.

ସେ ଯମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଯମ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତ୍ମାଙ୍କ ରୋଷ, ଯାହାକୁ କେହି ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ ।'

ପୁତ୍ରସ୍ଯ ତେ ମୃତ୍ଯୁମପି ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ସ କୌଶିକଃ । ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ମାନୁଷଂ ଲୋକଂ ଦୁଃ ଖଶେଷଞ୍ଚ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଵୈ । ଗତସ୍ଯ ତତ୍ର ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରେଯସ୍ତଵ ଭଵିଷ୍ଯତି॥୮.

'ସେ କୌଶିକ ତୁମର ପୁଅଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଘଟାଇଦେବେ । ଏବେ ତୁମେ ମାନବ ଲୋକକୁ ଯାଅ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କର; ଏଠାରୁ ଯିବା ପରେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେବ ।'

ଵ୍ଯତୀତେ ଦ୍ଵାଦଶେ ଵର୍ଷେ ଦୁଃ ଖସ୍ଯାନ୍ତେ ନରାଧିପଃ । ଅନ୍ତରୀକ୍ଷାଚ୍ଚ ପତିତୋ ଯମଦୂତୈଃ ପ୍ରଣୋଦିତଃ॥୮.

ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଶେଷରେ ଯମଦୂତମାନେ ଆକାଶରୁ ତାଙ୍କୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ ।

ପତିତୋ ଯମଲୋକାଚ୍ଚ ଵିବୁଦ୍ଧୋ ଭଯସମ୍ଭ୍ରମାତ୍ । ଅହୋ କଷ୍ଟମିତି ଧ୍ଯାତ୍ଵା କ୍ଷତେ କ୍ଷାରାଵସେଵନମ୍॥୮.

ଯମଲୋକରୁ ପଡ଼ି ଭୟରେ ଉଠିବା ସମୟରେ ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ: 'ହାଁ, କେତେ ଦୁଃଖ!' ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆଘାତରେ କ୍ଷାର ଲଗାଇଲେ ।

ସ୍ଵପ୍ନେ ଦୁଃ ଖଂ ମହଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଯସ୍ଯାନ୍ତୋ ନୋପଲଭ୍ଯତେ । ସ୍ଵପ୍ନେ ଦୃଷ୍ଟଂ ମଯା ଯତ୍ତୁ କିଂ ନୁ ମେ ଦ୍ଵାଦଶାଃ ସମାଃ॥୮.

ସେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଦେଖିଥିଲେ, ଯାହାର ଶେଷ ମିଳୁନଥିଲା; ଏବଂ ଚିନ୍ତା କଲେ: 'ମୁଁ ସ୍ୱପ୍ନରେ କଣ ଦେଖିଲି? ମୋ ପାଇଁ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ସତରେ କଟିଗଲା କି?'

ଗତେତ୍ଯପୃଚ୍ଛତ୍ ତତ୍ରସ୍ଥାନ୍ ପୁକ୍କସାଂସ୍ତୁ ସ ସମ୍ଭ୍ରମାତ୍ । ନେତ୍ଯୁଚୁଃ କେଚିତ୍ ତତ୍ରସ୍ଥା ଏଵମେଵାପରେଽବ୍ରୁଵନ୍॥୮.

ସେ ଭୟରେ ସେଠାରେ ଥିବା ପୁକ୍କସମାନେଠାରେ ପଚାରିଲେ: 'ଏହା ଶେଷ ହେଲା କି?' କିଛି ଲୋକ କହିଲେ, 'ନା', ଆଉ କିଛି କହିଲେ, 'ହଁ, ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି' ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁଃ ଖୀ ତଦା ରାଜା ଦେଵାନ୍ ଶରଣମୀଯିଵାନ୍ । ସ୍ଵସ୍ତି କୁର୍ଵନ୍ତୁ ମେ ଦେଵାଃ ଶୈଵ୍ଯାଯା ବାଲକସ୍ଯ ଚ॥୮.

ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ । ସେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ — ଦେବତାମାନେ ମୋର ଏବଂ ଶୈବ୍ୟାଙ୍କ ପିଲାର ଭଲ ହେଉ ।

ନମୋ ଧର୍ମାଯ ମହତେ ନମଃ କୃଷ୍ଣାଯ ଵେଧସେ । ପରାଵରାଯ ଶୁଦ୍ଧାଯ ପୁରାଣାଯାଵ୍ଯଯାଯ ଚ॥୮.

ବଡ଼ ଧର୍ମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ସବୁଠୁ ତଳ, ଶୁଦ୍ଧ, ପୁରୁଣା ଓ ଅବିନାଶୀଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ ।