ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ଧିକ୍ ତ୍ଵାଂ ଦୁଷ୍ଟସମାଚାରମନୃତଂ ଜିହ୍ମଭାଷଣମ୍ । ମମ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ଦତ୍ଵା ଯଃ ପୁନଃ ପ୍ରାକ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛସି॥୭.

ହେ ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା, ମିଥ୍ୟା ଓ ଟେଢ଼ା କଥା କହୁଥିବା, ତୁମକୁ ଲଜ୍ଜା ହେଉ। ମୋତେ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ଏବେ ପୁଣି କାହିଁକି ତୁମେ ନେଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ?

ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପରୁଷଂ ତେନ ଗଚ୍ଛାମୀତି ସଵେପଥୁଃ । ବ୍ରୁଵନ୍ନେଵଂ ଯଯୌ ଶୀଘ୍ରମାକର୍ଷନ୍ ଦଯିତାଂ କରେ॥୭.

ଏଭଳି କଠୋର କଥା ଶୁଣି, ସେ କମ୍ପିତ ହୋଇ 'ମୁଁ ଯାଉଛି' ବୋଲି କହିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ହାତରେ ଧରି ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ।

କର୍ଷତସ୍ତାଂ ତତୋ ଭାର୍ଯାଂ ସୁକୁମାରୀଂ ଶ୍ରମାତୁରାମ୍ । ସହସା ଦଣ୍ଡକାଷ୍ଠେନ ତାଡଯାମାସ କୌଶିକଃ॥୭.

ସେ ତାଙ୍କର କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ସୁକୁମାରୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଟାଣି ନେଉଥିବା ବେଳେ, କୌଶିକ ହଠାତ୍ ଏକ ଲାଠିରେ ତାକୁ ମାଡ଼ିଦେଲେ।

ତାଂ ତଥା ତାଡିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋ ମହୀପତିଃ । ଗଚ୍ଛାମୀତ୍ଯାହ ଦୁଃ ଖାର୍ତୋ ନାନ୍ଯତ୍ କିଞ୍ଚିଦୁଦାହରତ୍॥୭.

ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଏଭଳି ମାଡ଼ିଯିବା ଦେଖି, ମହୀପତି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଯାଉଛି', ଏବଂ ଆଉ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।

ଅଥ ଵିଶ୍ଵେ ତଦା ଦେଵାଃ ପଞ୍ଚ ପ୍ରାହୁଃ କୃପାଲଵଃ । ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଃ ସୁପାପୋଽଯଂ ଲୋକାନ୍ କାନ୍ ସମଵାପ୍ସ୍ଯତି॥୭.

ତାପରେ ଦୟାଳୁ ପାଞ୍ଚ ଦେବତା କହିଲେ, 'ଏତେ ପାପୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କେଉଁ ଲୋକରେ ପହଞ୍ଚିବେ?'

ଯେନାଯାଂ ଯଜ୍ଵନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସ୍ଵରାଜ୍ଯାଦଵରୋପିତଃ । କସ୍ଯ ଵା ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପୂତଂ ସୁତଂ ସୋମଂ ମହାଧ୍ଵରେ । ପୀତ୍ଵା ଵଯଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯାମୋ ମୁଦଂ ମନ୍ତ୍ରପୁରଃ ସରମ୍॥୭.

ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ କଲେ, ତାଙ୍କର କିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର ସୋମ ପାନ କରିବାକୁ ଆମେ ଯଜ୍ଞରେ ଯିବୁ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରରେ ନେତୃତ୍ୱ ନେଇ ଆନନ୍ଦରେ ଯିବୁ?

; ପକ୍ଷିଣ ଊଚୁଃ ଇତି ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୌଶିକୋଽତିରୁଷାନ୍ଵିତଃ । ଶଶାପ ତାନ୍ ମନୁଷ୍ଯତ୍ଵଂ ସର୍ଵେ ଯୂଯମଵାପ୍ସ୍ଯଥ॥୭.

ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କୌଶିକ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ ଶାପ ଦେଲେ, 'ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେବ।'

ପ୍ରସାଦିତଶ୍ଚ ତୈଃ ପ୍ରାହ ପୁନରେଵ ମହାମୁନିଃ. ମାନୁଷତ୍ଵେଽପି ଭଵତାଂ ଭଵିତ୍ରୀ ନୈଵ ସନ୍ତତିଃ॥୭.

ସେମାନେ ନମ୍ରତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ପରେ, ମହାମୁନି ପୁଣି କହିଲେ, 'ମାନବ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସନ୍ତାନ ପାଇବା ନାହିଁ।'

ନ ଦାରସଂଗ୍ରହଶ୍ଚୈଵ ଭଵିତା ନ ଚ ମତ୍ସରଃ । କାମକ୍ରୋଧଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯଥ ସୁରାଃ ପୁନଃ॥୭.

ସେଠାରେ ପତ୍ନୀ ଗ୍ରହଣ ହେବ ନାହିଁ, ଇର୍ଷ୍ୟା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ତୁମେ କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ପୁଣି ଦେବତା ହେବ।

ତତୋଽଵତେରୁରଂଶୈଃ ସ୍ଵୈର୍ଦେଵାସ୍ତେ କୁରୁଵେଶ୍ମନି । ଦ୍ରୌପଦୀଗର୍ଭସମ୍ଭୂତାଃ ପଞ୍ଚ ଵୈ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନାଃ॥୭.

ତାପରେ ସେଇ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଅଂଶରେ କୁରୁଙ୍କ ଘରେ ଅବତରିଲେ, ଏବଂ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଏତସ୍ମାତ୍ କାରଣାତ୍ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵେଯା ମହାରଥାଃ । ନ ଦାରସଂଗ୍ରହଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ଶାପାତ୍ ତସ୍ଯ ମହାମୁନେଃ॥୭.

ଏହି କାରଣରୁ, ସେଇ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ମହାବୀରମାନେ ମହାମୁନିଙ୍କ ଶାପରେ ପତ୍ନୀ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲେ।

ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ପାଣ୍ଡଵେଯକଥାଶ୍ରଯମ୍ । ପ୍ରଶ୍ନଂ ଚତୁଷ୍ଟଯଂ ଗୀତଂ କିମନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି॥୭.

ଏଭଳି ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ କଥାର ମୂଳ ଏବଂ ଚାରି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?

ଜୈମିନିରୁଵାଚ ଭଵଦ୍ଭିରିଦମାଖ୍ଯାତଂ ଯଥାପ୍ରଶ୍ନମନୁକ୍ରମାତ୍ । ମହତ୍ କୌତୂହଲଂ ମେଽସ୍ତି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କଥାଂ ପ୍ରତି॥୮.

ଜୈମିନି କହିଲେ: ଆପଣମାନେ ମୋର ପ୍ରଶ୍ନ ଅନୁଯାୟୀ ସବୁ କଥା ଅନୁକ୍ରମରେ କହିଦେଲେ। ମୋର ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ନେଇ ବହୁତ ଆଗ୍ରହ ଅଛି।

ଅହୋ ମହାତ୍ମନା ତେନ ପ୍ରାପ୍ତଂ କୃଚ୍ଛ୍ରମନୁତ୍ତମମ୍ । କଚ୍ଚିତ୍ ସୁଖମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ତାଦୃଗେଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ॥୮.

ହାଁ! ସେ ମହାତ୍ମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ। ଶେଷରେ ସେ ସଉଖ୍ୟ ପାଇଥିଲେ କି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ?

; ପକ୍ଷିଣ ଊଚୁଃ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ରାଜା ପ୍ରଯଯୌ ଶନୈଃ । ଶୈଵ୍ଯଯାନୁଗତୋ ଦୁଃ ଖୀ ଭାର୍ଯଯା ବଲାପୁତ୍ରଯା॥୮.

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଦୁଃଖିତ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶୈବ୍ୟା ଓ ପୁଅ ବଳା ସହିତ।

ସ ଗତ୍ଵା ଵସୁଧାପାଲୋ ଦିଵ୍ଯାଂ ଵାରାଣସୀଂ ପୁରୀମ୍ । ନୈଷା ମନୁଷ୍ଯଭୋଗ୍ଯେତି ଶୂଲପାଣେଃ ପରିଗ୍ରହଃ॥୮.

ସେ ଭୂମିର ରାଜା ଦିବ୍ୟ ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ଗଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ମାନବମାନେ ଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ଶୂଳଧାରୀଙ୍କର ରକ୍ଷାଧୀନ।

ଜଗାମ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଦୁଃ ଖାର୍ତଃ ସହ ପତ୍ନ୍ଯାନୁକୂଲଯା । ପୁରୀପ୍ରଵେଶେ ଦଦୃଶେ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମୁପସ୍ଥିତମ୍॥୮.

ଦୁଃଖରେ ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତିଶୀଳ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ପଦେ ପଦେ ଚାଲି ଏଠାକୁ ଆସିଲେ। ସେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ ଦେଖିଲେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଵିନଯାଵନତୋଽଭଵତ୍ । ପ୍ରାହ ଚୈଵାଞ୍ଜଲିଂ କୃତ୍ଵା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋ ମହାମୁନିମ୍॥୮.

ସେ ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ବଡ ନମ୍ର ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହେଲେ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ହାତ ଜୋଡି ମହାମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଇମେ ପ୍ରାଣାଃ ସୁତଶ୍ଚାଯମିଯଂ ପତ୍ନୀ ମୁନେ ! ମମ । ଯେନ ତେ କୃତ୍ଯମସ୍ତ୍ଯାଶୁ ତଦ୍ଗୃହାଣାର୍ଘ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍॥୮.

ମୁନି, ଏହି ମୋ ଜୀବନ, ଏହି ମୋ ପୁଅ ଓ ଏହି ମୋ ସ୍ତ୍ରୀ—ଆପଣଙ୍କୁ ଯାହା ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅର୍ଘ୍ୟ ଭାବେ ଏବେ ନେଇନ୍ତୁ।

ଯଦ୍ଵାନ୍ଯତ୍ କାର୍ଯମସ୍ମାଭିସ୍ତଦନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି॥୮.

କିମ୍ବା ଆମ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କିଛି କାମ ଥିଲେ, ତାହା କରିବାକୁ ଆମକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।

; ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଉଵାଚ ପୂର୍ଣଃ ସ ମାସୋ ରାଜର୍ଷେ ଦୀଯତାଂ ମମ ଦକ୍ଷିଣା । ରାଜସୂଯନିମିତ୍ତଂ ହି ସ୍ମର୍ଯତେ ସ୍ଵଵଚୋ ଯଦି॥୮.

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ: ରାଜା, ଏହି ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା; ଏବେ ମୋ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଅ, କାରଣ ତୁମେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲ। ଯଦି ତୁମେ ତୁମ ଶବ୍ଦକୁ ମନେ ରଖ।

; ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ବ୍ରାହ୍ମନ୍ନଦ୍ଯୈଵ ସମ୍ପୂର୍ଣୋ ମାସୋଽମ୍ଲାନତପୋଧନ । ତିଷ୍ଠତ୍ଯେତଦ୍ ଦନାର୍ଧଂ ଯତ୍ତତ୍ ପ୍ରତୀକ୍ଷସ୍ଵ ମାଚିରମ୍॥୮.

ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଜି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ତପସ୍ଵୀ। ଦୟାକରି ଥୋଡ଼ିଏ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କର, ମୁଁ ଅଧା ଦାନ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।

; ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଉଵାଚ ଏଵମସ୍ତୁ ମହାରାଜ ଆଗମିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପୁନଃ । ଶାପଂ ତଵ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ନ ଚେଦଦ୍ଯ ପ୍ରଦାସ୍ଯସି॥୮.

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ: ଠିକ୍ ଅଛି, ମହାରାଜ, ମୁଁ ପୁଣି ଆସିବି। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆଜି ଦେଉନାହାଁ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବି।

; ପକ୍ଷିଣ ଊଚୁଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ଵିପ୍ରୋ ରାଜା ଚାଚିନ୍ତଯତ୍ ତଦା । କଥମସ୍ମୈ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଦକ୍ଷିଣା ଯା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତା॥୮.

ଏଭଳି କହି, ମୁନି ଚାଲିଗଲେ। ରାଜା ତାପରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—'ମୁଁ କିପରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବି?'

କୁତଃ ପୁଷ୍ଟାନି ମିତ୍ରାଣି କୁତୋର୍ଽଥଃ ସାମ୍ପ୍ରତଂ ମମ । ପ୍ରତିଗ୍ରହଃ ପ୍ରଦୁଷ୍ଟୋ ମେ ନାହଂ ଯାଯାମଧଃ କଥମ୍॥୮.

ମୋର ସମ୍ପନ୍ନ ବନ୍ଧୁମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଏବେ ମୋର ଧନ କେଉଁଠି? ମୋ ପାଇଁ ଦାନ ନିଷିଦ୍ଧ, ମୁଁ କିପରି ନିମ୍ନତାକୁ ପହଞ୍ଚିବି?

କିମୁ ପ୍ରାଣାନ୍ ଵିମୁଞ୍ଚାମି କାଂ ଦିଶଂ ଯାମ୍ଯକିଞ୍ଚନଃ । ଯଦି ନାଶଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ଅପ୍ରଦାଯ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତମ୍॥୮.

ମୁଁ କି ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେବି? ଏତେ ଦରିଦ୍ର ହୋଇ, କେଉଁ ଦିଗକୁ ଯିବି? ଯଦି ମୁଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ ଦେଇନଥିଲି, ତେବେ ନଶ୍ୱର ହେଇଯିବି।

ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହୃତ୍କୃମିଃ ପାପୋ ଭଵିଷ୍ଯାମ୍ଯଧମାଧମଃ । ଅଥଵା ପ୍ରେଷ୍ଯତାଂ ଯାସ୍ଯେ ଵରମେଵାତ୍ମଵିକ୍ରଯଃ॥୮.

ମୁଁ ତେବେ ସବୁଠୁ ନିମ୍ନ, ପାପୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହୃଦୟର କୀଟ ହେଇଯିବି। କିମ୍ବା ମୋତେ ଦାସ ଭାବେ ବେଚିଦିଅନ୍ତୁ—ମୋ ଦେହ ବିକ୍ରୟ କରିବା ଭଲ।

; ପକ୍ଷିଣ ଊଚୁଃ ରାଜାନଂ ଵ୍ଯାକୁଲଂ ଦୀନଂ ଚିନ୍ତଯାନମଧୋମୁଖମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତଦା ପତ୍ନୀ ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା॥୮.

ରାଜାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ, ଦୀନ ଓ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ।

ତ୍ଯଜ ଚିନ୍ତାଂ ମହାରଜା ସ୍ଵସତ୍ଯମନୁପାଲଯ । ଶ୍ମଶାନଵଦ୍ ଵର୍ଜନୀଯୋ ନରଃ ସତ୍ଯବହିଷ୍କୃତଃ॥୮.

ମହାରାଜ, ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ନ୍ତୁ, ନିଜ ସତ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଲୋକ ସତ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେଉଁଠି ଶ୍ମଶାନ ପରି ତ୍ୟାଜ୍ୟ।