ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ସତ୍ଯାମୃଦ୍ଧୌ ଭଵନ୍ତ୍ଯେତେ ସିଦ୍ଧିସ୍ତେଷାଂ ହି ଜାଯତେ । ଏତେ ହ୍ରଷ୍ଟୌ ସମାଖ୍ଯାତା ନିଧଯସ୍ତଵ କ୍ରୌଷ୍ଟୁକେ ।। 68.

ସତ୍ୟ ଏବଂ ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ଥିଲେ, ଏହି ନିଧିମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ। ଏଠି ଅଠଟି ନିଧି ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲି, କ୍ରୌଷ୍ଟୁକି।

ଦେଵାତାନାଂ ପ୍ରସାଦେନ ସାଧୁସଂସେଵନେନ ଚ । ଏଭିରାଲୋକିତଂ ଵିତ୍ତଂ ମାନୁଷସ୍ଯ ସଦା ମୁନେ ।। 68.

ମୁନି, ଦେବତାଙ୍କର କୃପା ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସାଙ୍ଗତିରେ ମାନବର ଧନ ସଦା ଏଭଳି ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ ।

ଯାଦୃକ୍୍ ସ୍ଵରୂପଂ ଭଵତି ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶ୍ରୃଣୁ । ପଦ୍ମୋ ନାମ ନିଧିଃ ପୂର୍ଵଂ ସ ଯସ୍ଯ ଭଵତି ଦ୍ଵିଜ ।। 68.

ମୋଠୁ ଏହାର ସ୍ୱଭାବ କେମିତି ତାହା ଶୁଣ । ପୂର୍ବରୁ ପଦ୍ମ ନାମକ ଏକ ଧନ ଥିଲା; ଯେଉଁଠାରେ ଏହା ରହିଥାଏ, ଦ୍ୱିଜ, ସେ...

ସୁତସ୍ଯ ତତ୍ସୁତାନାଞ୍ଚ ତତ୍ପୈତ୍ରାଣାଞ୍ଚ ନିତ୍ଯଶଃ । ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯସାରଃ ପୁରୁଷସ୍ତେନ ଚାଧିଷ୍ଠିତୋ ଭଵେତ୍ ।। 68.

ସେ ଲୋକ, ତାଙ୍କ ପୁଅ, ପୁଅର ପୁଅ ଓ ତାଙ୍କ ପରମ୍ପରାରେ ସବୁ ଦିନ ଦୟାଶୀଳ ହୋଇ ଏହି ଧନର ଅଧିନରେ ରହିଥାଏ ।

ସତ୍ତ୍ଵାଧାରୋ ମହାଭୋଗୋ ଯତୋଽସୌ ସାତ୍ତ୍ଵିକୋ ନିଧିଃ । ସୁଵର୍ଣରୂପ୍ଯତାମ୍ରାଦିଧାତୂନାଞ୍ଚ ପରିଗ୍ରହମ୍ ।। 68.

ଏହି ଧନ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ଆଧାର, ବଡ଼ ଉପଭୋଗ ଦେଇଥାଏ; କାରଣ ଏହା ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ଧନ । ଏହା ଉପରେ ସୁନା, ଚାନ୍ଦି, ତାମ୍ବା ଓ ଅନ୍ୟ ଧାତୁ ଲାଭ ହୁଏ ।

କରୋତ୍ଯତିତରାଂ ସୋଽଥ ତେଷାଞ୍ଚ କ୍ରଯାଵିକ୍ରଯମ୍ । କରୋତି ଚ ତଥା ଯଜ୍ଞାନ୍ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ।। 68.

ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଧାତୁଗୁଡିକର ବେପାର ବେଶି କରେ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ କରି ଦାନ ଦେଇଥାଏ ।

ସଭାଂ ଦେଵନିକେତାଂଶ୍ଚ ସ କାରଯତି ତନ୍ମନାଃ । ସତ୍ତ୍ଵାଧାରୋ ନିଧିଶ୍ଚାନ୍ଯୋ ମହାପଦ୍ମ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ ।। 68.

ସେ ଏହି ଭାବରେ ମନ ଲଗାଇ ସଭା ଓ ଦେବମନ୍ଦିର ତିଆରି କରେ । ଅନ୍ୟ ଏକ ଧନ, ମହାପଦ୍ମ ନାମକ, ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ଆଧାର ।

ସତ୍ତ୍ଵପ୍ରଧାନୋ ଭଵତି ତେନ ଚାଧିଷ୍ଠିତୋ ନରଃ । କରୋତି ପଦ୍ମରାଗାଦିରତ୍ନାନାଞ୍ଚ ପରିଗ୍ରହମ୍ ।। 68.

ଏହି ଧନର ଅଧିନରେ ଲୋକ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ପ୍ରଧାନ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ପଦ୍ମରାଗ ଓ ଅନ୍ୟ ରତ୍ନ ଲାଭ କରେ ।

ମୌକ୍ତିକାନାଂ ପ୍ରଵାଲାନାଂ ତେଷାଂ ଚ କ୍ରଯଵିକ୍ରଯାନ୍ । ଦଦାତି ଯୋଗଶୀଲେଭ୍ଯସ୍ତେଷାମାଵସଥାଂସ୍ତଥା ।। 68.

ସେ ମୁକ୍ତା ଓ ପ୍ରବାଳ ବେପାର କରେ, ଏବଂ ଯୋଗରେ ଲଗିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଆବାସ ଦେଇଥାଏ ।

ସ କାରଯତି ତଚ୍ଛୀଲଃ ସ୍ଵଯମେଵ ଚ ଜାଯତେ । ତତ୍ପ୍ରସୂତାସ୍ତଥାଶୀଲାଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରକ୍ରମେଣ ଚ ।। 68.

ସେ ନିଜ ଚରିତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଏଭଳି କାମ କରେ, ଏବଂ ପୁଅ, ପୁଅର ପୁଅ ପରମ୍ପରାରେ ଏହି ଚରିତ୍ର ଜନ୍ମେ ।

ପୂର୍ଵର୍ଦ୍ଧିମାତ୍ରଃ ସପ୍ତାସୌ ପୁରୁଷାଂଶ୍ଚ ନ ମୁଞ୍ଚତି । ତାମସୋ ମକରୋ ନାମ ନିଧିସ୍ତେନାଵଲୋକିତଃ ।। 68.

ସେ ପୂର୍ବର ଧନ ରଖିଥାଏ, ଲୋକଙ୍କୁ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ । ମକର ନାମକ ଧନ ତାମସ ଗୁଣର ଧନ ।

ପୁରୁଷୋଽଥ ତମଃ ପ୍ରାଯଃ ସୁଶୀଲୋଽପି ହି ଜାଯତେ । ବାଣ-ଖଡ୍୍ଗÐଷ୍ଟ-ଧନୁଷାଂ ଚମ୍ର୍ମଣାଞ୍ଚ ପରିଗ୍ରହମ୍ ।। 68.

ଏହି ଧନର ଅଧିନରେ ଲୋକ ଭଲ ଚରିତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ତାମସ ହୋଇଯାଏ; ତୀର, ତଳୱାର, ଧନୁ, ଚମଡ଼ ଆଦି ଲାଭ କରେ ।

ଦଂଶନାନାଞ୍ଚ କୁରୁତେ ଯାତି ମୈତ୍ରୀଞ୍ଚ ରାଜଭିଃ । ଦଦାତି ଶୌଯ୍ର୍ଯଵୃତ୍ତୀନାଂ ଭୂଭୁଜାଂଯେ ଚ ତତ୍ପ୍ରିଯାଃ ।। 68.

ସେ ଦଂଶନ ଅସ୍ତ୍ର ବେପାର କରେ, ରାଜାଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା କରେ, ଏବଂ ଶୌର୍ୟ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଭୂପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇଥାଏ ।

କ୍ରଯଵିକ୍ରଯେ ଚ ଶସ୍ତ୍ରାଣାଂ ନାନ୍ଯତ୍ର ପ୍ରୀତିମେତି ଚ । ଏକସ୍ଯୈଵ ଭଵତ୍ଯେଷ ନରସ୍ଯ ନ ସୁତାନୁଗଃ ।। 68.

ସେ କେବଳ ଅସ୍ତ୍ର ବେପାରରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ଅନ୍ୟ କିଛିରେ ନୁହେଁ; ଏହି ଧନ କେବଳ ଏକ ଲୋକଙ୍କୁ ମିଳେ, ପୁଅ ପରମ୍ପରାକୁ ଯାଏ ନାହିଁ ।

ଦ୍ରଵ୍ଯାର୍ଥଂ ଦସ୍ଯୁତୋ ନାଶଂ ସଂଗ୍ରାମେ ଚାପି ସ ଵ୍ରଜେତ୍ । କଚ୍ଛପଶ୍ଚ ନିଧିର୍ଯୋଽସୌ ନରସ୍ତେନାଭିଵୀକ୍ଷିତଃ ।। 68.

ଧନ ପାଇଁ ସେ ଚୋର ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ; କଚ୍ଛପ ନାମକ ଧନ ଏହି ଲୋକଙ୍କୁ ମିଳେ ।

ତମଃ ପ୍ରଧାନୋ ଭଵତି ଯତୋଽସୌ ତାମସୋ ନିଧିଃ । ଵ୍ଯଵହାରାନଶେଷାଂସ୍ତୁ ପୁଣ୍ଯଜାତୈଃ କରୋତି ଚ ।। 68.

ସେ ତାମସ ଗୁଣରେ ପ୍ରଧାନ ହୋଇଯାଏ, କାରଣ ଏହା ତାମସ ଧନ; ତଥାପି ପୁଣ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବହାର କରେ ।

କର୍ମସ୍ଥାନଖିଲାଂଶ୍ଚୈଵନ ଵି•ାସିତି କସ୍ଯଚିତ୍ । ସମସ୍ତାନି ଯଥାଙ୍ଗାନି ସଂହରତ୍ଯେଵ କଚ୍ଛପଃ ।। 68.

ସେ ନିଜ କାମ କାହାକୁ ଦେଖାଏ ନାହିଁ; କଚ୍ଛପ ଯେପରି ନିଜ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ଭିତରେ ଆଣି ରଖେ, ସେଉଁପରି ସେ କରେ ।

ତଥା ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ଚିତ୍ତାନି ତିଷ୍ଠତ୍ଯାଯତମାନସଃ । ନ ଦଦାତି ନ ଵା ଭୁଙ୍୍କ୍ତେ ତଦ୍ଵିନାଶଭଯାକୁଲଃ ।। 68.

ଏହି ଭଳି ସେ ମନକୁ ଦମନ କରି, ନିଜେ ଉପସାମ ରହିଥାଏ; ଦେଇ ନାହିଁ, ଉପଭୋଗ କରେ ନାହିଁ, ନଷ୍ଟ ହେବା ଭୟରେ ଚିନ୍ତିତ ରହିଥାଏ ।

ନିଧାନମୁର୍ଵ୍ଵ୍ଯାଂ କୁରୁତେ ନିଧିଃ ସୋଽପ୍ଯେକପୂରୁଷଃ । ରଜୋଗୁଣମଯଶ୍ଚାନ୍ଯୋ ମୁକୁନ୍ଦୋ ନାମ ଯୋ ନିଧିଃ ।। 68.

ସେ ଧନକୁ ଭୂମିରେ ରଖେ, ଏହି ଧନ କେବଳ ଏକ ଲୋକଙ୍କୁ ମିଳେ; ଅନ୍ୟ ଏକ ଧନ, ମୁକୁନ୍ଦ ନାମକ, ରଜସ ଗୁଣର ଧନ ।

ନରୋଽଵଲୋକିତସ୍ତେନ ତଦ୍୍ଗୁଣୋ ଭଵତି ଦ୍ଵିଜ । ଵୀଣାଵେଣୁମୃଦଙ୍ଗାନାମାତୋଦ୍ଯସ୍ଯ ପରିଗ୍ରହମ୍ ।। 68.

ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଏହି ଧନର ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ସେହି ଧନର ଗୁଣ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜ। ଯେପରି ବୀଣା, ବାଁଶୀ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣ ରଖିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳେ।

କରୋତି ଗାଯତାଂ ଵତିଂ୍ତ ନୃତ୍ଯତାଞ୍ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଵନ୍ଦିନାମଥ ସୂତାନାଂ ଵିଟାନାଂ ଲାସ୍ଯାପାଠିନାମ୍ ।। 68.

ସେ ଗାୟକଙ୍କୁ ଗାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରେ, ନୃତ୍ୟକାରମାନେ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ। ବାର୍ତ୍ତାବାହକ, ସାରଥି, ହାସ୍ୟକର ଓ ଲାସ୍ୟନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରେ।

ଦଦାତ୍ଯହର୍ନିଶଂ ଭୋଗାନ୍ ଭୁଙ୍୍କ୍ତେ ତୈଶ୍ଚ ସମଂ ଦ୍ଵିଜ । କୁଲଟାସୁରତିଶ୍ଚାସ୍ଯ ଭଵତ୍ଯନ୍ଯୈଶ୍ଚ ତଦ୍ଵିଧୈଃ ।। 68.

ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଓ ରାତିରେ ଭୋଗବିଲାସ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଭୋଗର ଆନନ୍ଦ ଉଠାଏ, ଦ୍ୱିଜ। ସେ କୁଟିଳା ନାରୀ ଓ ଏହି ପ୍ରକୃତିର ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭଲପାଇବା ଆଦତ ଗଢ଼ି ନେଇଥାଏ।

ପ୍ରଯାତି ସଙ୍ଗମେକଞ୍ଚ ଯଂ ନିଧିର୍ଭଜତେ ନରମ୍ । ରଜସ୍ତମୋମଯଶ୍ଚାନ୍ଯୋ ନନ୍ଦୋ ନାମ ମହାନିଧିଃ ।। 68.

ସେ ସଭାସମାରୋହରେ ଯାଏ, ଏବଂ ଯେଉଁ ପୁରୁଷକୁ ଏହି ଧନ ଚୟନ କରେ, ସେଠାରେ ରଜୋ ଓ ତମୋ ଗୁଣରେ ଗଠିତ ଏକ ଅନ୍ୟ ମହାଧନ 'ନନ୍ଦ' ନାମରେ ସହଯାତ୍ରା କରେ।

ଉପୈତି ସ୍ତମ୍ଭମଧିକଂ ନରସ୍ତେନାଵଲୋକିତଃ । ସମସ୍ତଧାତୁରତ୍ନାନାଂ ପୁଣ୍ଯଧାନ୍ଯାଦିକସ୍ଯ ଚ ।। 68.

ଏହି ଧନର ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲେ ସେ ପୁରୁଷ ବଡ଼ ଅହଂକାର ଅନୁଭବ କରେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଧାତୁ, ମଣି, ଓ ଶୁଭ ଧାନ୍ୟ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ଲାଭ କରେ।

ପରିଗ୍ରହଂ କରୋତ୍ଯେଷ ତଥୈଵ କ୍ରଯଵିକ୍ରଯମ୍ । ଆଧାରଃ ସ୍ଵଜନାନାଞ୍ଚ ଆଗତାଭ୍ଯାଗତସ୍ଯ ଚ ।। 68.

ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ରଖିଥାଏ, ଏବଂ କ୍ରୟ ବିକ୍ରୟ କରେ। ନିଜ ଲୋକମାନେ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଆସନ୍ତି ଓ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥାଏ।

ସହତେ ନାପମାନୋକିଂ୍ତ ସ୍ଵଲ୍ପାମପି ମହାମୁନେ । ସ୍ତୂଯମାନଶ୍ଚ ମହତୀଂ ପ୍ରୀତିଂ ବଧ୍ନାତି ଯଚ୍ଛତି ।। 68.

ଏହି ପୁରୁଷ ଅତି ସାନ ଅପମାନ ମଧ୍ୟ ସହିପାରେନି, ମହାମୁନି। କିନ୍ତୁ, ସେ ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣିଲେ ବଡ଼ ପ୍ରେମ ଗଢ଼ି ଦେଇଥାଏ ଓ ଦେଇଥାଏ।

ଯଂ ଯମିଚ୍ଛତି ଵୈ କାମଂ ମୃଦୁତ୍ଵମୁପଯାତି ଚ । ବହ୍ଵ୍ଯୋ ଭାଯ୍ର୍ଯା ଭଵନ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ସୂତିମତ୍ଯୋଽତିଶୋଭନାଃ ।। 68.

ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ସେହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରେ ଓ ମୃଦୁତା ଲାଭ କରେ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ବହୁତ ଶୁଭ୍ର ଓ ସନ୍ତାନଦାୟିନୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଥାନ୍ତି।

ରତଯେ ସପ୍ତ ଚ ନରାନ୍ନିଧିର୍ନନ୍ଦୋଽନୁଵର୍ତତେ । ପ୍ରଵଦ୍ର୍ଧମାନୋଽଥ ନରମଷ୍ଟଭାଗେନ ସତ୍ତମ ।। 68.

ଭୋଗବିଲାସ ପାଇଁ ଏହି 'ନନ୍ଦ' ଧନ ସାତଜଣ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଏହା ଛାଡ଼ିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପୁରୁଷ ମାନେ ଏହାର ଏକଅଠାଉଁଶ ଫଳ ମାତ୍ର ପାଆନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ।

ଦୀର୍ଘାଯୁଷ୍ଟ୍ଵଞ୍ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ପୁରୁଷାଣାଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ବନ୍ଧୂନାମେଵ ଭରଣଂ ଯେ ଚ ଦୂରାଦୁପାଗତାଃ ।। 68.

ଏହି ଧନ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ଓ ଦୂରରୁ ଆସିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଜୀବିକା ଦେଇଥାଏ।