ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ଭ୍ରଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯାଭିଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଭିଃ ପୁରୁଷାର୍ଥାତ୍ ପୃଥଙ୍ନରାଃ । ତାସାଂ ପ୍ରଵେଶଶ୍ଚ ଗୃହେ ସଂଧ୍ଯାରକ୍ତେ ହ୍ଯଥାମ୍ବରେ॥୫୧.

ଏମିତି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ପୁରୁଷମାନେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି । ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଆକାଶ ଲାଲ ହେଲେ ସେମାନେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ।

ଧାତାଵିଧାତ୍ରୋଶ୍ଚ ବଲିର୍ଯତ୍ର କାଲେ ନ ଦୀଯତେ । ଭୁଞ୍ଜତାଂ ପିବତାଂ ଵାପି ସଙ୍ଗିଭିର୍ଜଲଵିପ୍ରୁଷୈଃ॥୫୧.

ଧାତା ଓ ବିଧାତାଙ୍କୁ ଠିକ୍ ସମୟରେ ନିବେଦନ ନ ହେଲେ, ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ଖାଇବା କିମ୍ବା ପିଇବା ବେଳେ, ପାଣିର ଛିଟା ଲାଗିଲେ—

ନଵନାରୀଷୁ ସଂକ୍ରାନ୍ତିସ୍ତାସାମାଶ୍ଵଭିଜାଯତେ । ଵିରୋଧିନ୍ଯାସ୍ତ୍ରଯଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚୋଦକୋ ଗ୍ରାହକସ୍ତଥା॥୫୧.

ନଅଜଣୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି । ବିରୋଧୀମାନଙ୍କର ତିନିଜଣ ପୁଅ: ଜଳ ନେବା ଓ ଗ୍ରାହକ ।

ତମଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଦକଶ୍ଚାନ୍ଯସ୍ତତ୍ସ୍ଵରୂପଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ମେ । ପ୍ରଦୀପଦୈଲସଂସର୍ଗଦୂଷିତେ ଲଙ୍ଘିତେ ଖଲେ॥୫୧.

ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଅନ୍ଧକାର ଢାକିଦେଇଥିବା; ତାହାର ସ୍ୱଭାବ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ । ଦୀପର ତେଲ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ କିମ୍ବା ଧାନ ମାଡ଼ ଥିବା ସ୍ଥାନ ଦେଖିଲେ—

ମୁଷଲୋଲୂଖଲେ ଯତ୍ର ପାଦୁକେ ଵାସନେ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଶୂର୍ପଦାତ୍ରାଦିକଂ ଯତ୍ର ପଦାକୃଷ୍ଯ ତଥାସନମ୍॥୫୧.

ଯେଉଁଠି ମୁଷଳ ଓ ଉଖଳ ଅଛି, ପାଦୁକା, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପିନ୍ଧୁଥିବା ବସ୍ତ୍ର, ଚାଲନ୍ତିବା ଝାଲି ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ, କିମ୍ବା ପାଦରେ ଟାଣି ଆସନ ରଖାଯାଏ—

ଯତ୍ରୋପଲିପ୍ତଞ୍ଚାନର୍ଚ୍ଯ ଵିହାରଃ କ୍ରିଯତେ ଗୃହେ। ଦର୍ଵୋମୁଖେନ ଯତ୍ରାଗ୍ନିରାହୃତୋଽନ୍ଯତ୍ର ନୀଯତେ॥୫୧.

ଯେଉଁଠାରେ ଘରରେ ପୂଜା ପାଳନ ହେଉନାହିଁ, ଲୋକେ ମଜା ମନାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଦକ୍ଷିଣ ମୁହଁ କରାଯାଇ ଅନ୍ୟଠାରେ ନେଇଯାଯିବା ହୁଏ—

ଵିରୋଧିନୀସୁତାସ୍ତତ୍ର ଵିଜୃମ୍ଭନ୍ତେ ପ୍ରଚୋଦିତାଃ । ଏକୋ ଜିହ୍ଵାଗତଃ ପୁଂସାଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଞ୍ଚାଲୀକସତ୍ଯଵାନ୍॥୫୧.

ସେଠାରେ ବିରୋଧର କନ୍ୟାମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ କାମ କରନ୍ତି; ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀଙ୍କ ଜିଭରେ ରହି, ଅସତ୍ୟ କହି ଭୁଲ କଥା କହେ।

ଚୋଦକୋ ନାମ ସ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପୈଶୁନ୍ଯଂ କୁରୁତେ ଗୃହେ । ଅଵଧାନଗତଶ୍ଚାନ୍ଯଃ ଶ୍ରଵଣସ୍ଥୋଽତିଦୁର୍ମତିଃ॥୫୧.

ସେଠାରେ ଏକଜଣୀକୁ 'ଉତ୍ତେଜକା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ଘରେ ଅପବାଦ ଘଟାଏ; ଅନ୍ୟଜଣୀ, ଯିଏ ଅବଧାନ ଛାଡ଼ି ସୁନେ, ସେ ବହୁତ ଦୁଷ୍ଟ।

କରୋତି ଗ୍ରହଣନ୍ତେଷାଂ ଵଚସାଂ ଗ୍ରାହକସ୍ତୁ ସଃ । ଆକ୍ରମ୍ଯାନ୍ଯୋ ମନୋ ନୄଣାଂ ତମସାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଦୁର୍ମତିଃ॥୫୧.

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଲୋକଙ୍କ କଥା ଧରି ରଖେ ଓ ଗ୍ରହଣ କରେ; ଅନ୍ୟଜଣୀ ଲୋକଙ୍କ ମନକୁ ଆବରଣ କରି, ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକି ଦୁଷ୍ଟତା କରେ।

କ୍ରୋଧଂ ଜନଯତେ ଯସ୍ତୁ ତମଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଦକସ୍ତୁ ସଃ । ସ୍ଵଯଂହାର୍ଯାସ୍ତୁ ଚୌର୍ଯେଣ ଜନିତନ୍ତନଯତ୍ରଯମ୍॥୫୧.

ଯିଏ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ସେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୁଚାଇ ଦେଉଥିବା; ଏବଂ ଚୋରି ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଥିବା ତିନିଟି କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ନେଇଯାନ୍ତି।

ସର୍ଵହାର୍ଯର୍ଧହାରୀ ଚ ଵୀର୍ଯହାରୀ ତଥୈଵ ଚ । ଅନାଚାନ୍ତଗୃହେଷ୍ଵେତେ ମନ୍ଦାଚାରଗୃହେଷୁ ଚ॥୫୧.

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ସବୁକିଛି ନେଇଯାଏ, ଅନ୍ୟଜଣୀ ଅର୍ଦ୍ଧ ନେଇଯାଏ, ଏବଂ ତୃତୀୟଜଣୀ ଶକ୍ତି ନେଇଯାଏ—ଏମାନେ ଅନୁଚିତ ଆଚରଣ ଥିବା ଘରରେ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଥିବା ଘରରେ ବସନ୍ତି।

ଅପ୍ରକ୍ଷାଲିତପାଦେଷୁ ପ୍ରଵିଶତ୍ସୁ ମହାନସମ୍ । ଖଲେଷୁ ଗୋଷ୍ଠେଷୁ ଚ ଵୈ ଦ୍ରୋହୋ ଯେଷୁ ଗୃହେଷୁ ଵୈ॥୫୧.

ଯେଉଁଠାରେ ଅଧୋଇଁ ପା ଥିବା ଲୋକେ ରସୋଇଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ସଭାରେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯେଉଁଘରରେ ବିଶ୍ୱାସଘାତ ହୁଏ—

ତେଷୁ ସର୍ଵେ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଵିହରନ୍ତି ରମନ୍ତି ଚ । ଭ୍ରାମଣ୍ଯାସ୍ତନଯସ୍ତ୍ଵେକଃ କାକଜଙ୍ଘ ଇତି ସ୍ମୃତଃ॥୫୧.

ସେଠି ସେମାନେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଘୁରିବା ଓ ଆନନ୍ଦ କରିବା କାମ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ 'ଭ୍ରମଣୀ'ର ପୁଅ, ଯାହାକୁ 'କାକଜଂଘ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ବିଶେଷ।

ତେନାଵିଷ୍ଟୋ ରତିଂ ସର୍ଵୋ ନୈଵ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଵୈ ପୁରେ । ଭୁଞ୍ଜନ୍ ଯୋ ଗାଯତେ ମୈତ୍ରେ ଗାଯତେ ହସତେ ଚ ଯଃ॥୫୧.

ସେ ଯେତେବେଳେ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରେ, ସେତେବେଳେ ସହରରେ କେହି ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିପାରେନାହିଁ; ଯିଏ ଖାଇବା ବେଳେ ଗୀତ ଗାଏ, କିମ୍ବା ଗୀତ ଗାଇ ହସେ, ବନ୍ଧୁ—

ସନ୍ଧ୍ଯାମୈଥୁନିନଞ୍ଚୈଵ ନରମାଵିଶତି ଦ୍ଵିଜ । କନ୍ଯାତ୍ରଯଂ ପ୍ରସୂତା ସା ଯା କନ୍ଯା ଋତୁହାରିଣୀ॥୫୧.

ଯିଏ ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ସଂଗମ କରେ, ସେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସେ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରେ, ଦ୍ୱିଜ; ଏବଂ ଯିଏ ରଜସ୍ୱଳା, ସେ ତିନିଟି କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ।

ଏକା କୁଚହରା କନ୍ଯା ଅନ୍ଯା ଵ୍ଯଞ୍ଜନହାରିକା । ତୃତୀଯା ତୁ ସମାଖ୍ଯାତା କନ୍ଯକା ଜାତହାରିଣୀ॥୫୧.

ସେ ତିନିଟି କନ୍ୟା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ 'ସ୍ତନ ନେଇଯିବା', ଅନ୍ୟଜଣୀ 'ଭୂଷଣ ନେଇଯିବା', ଏବଂ ତୃତୀୟଜଣୀ 'ଜନ୍ମ ନେଇଯିବା' ବୋଲି ପରିଚିତ।

ଯସ୍ଯା ନ କ୍ରିଯତେ ସର୍ଵଃ ସମ୍ଯଗ୍ ଵୈଵାହିକୋ ଵିଧିଃ । କାଲାତୀତୋଽଥଵା ତସ୍ଯା ହରତ୍ଯେକା କୁଚଦ୍ଵଯମ୍॥୫୧.

ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ବିବାହର ସମସ୍ତ ନିୟମ ଠିକ୍‌ଭାବେ କରାଯାଏନାହିଁ, କିମ୍ବା ବେଳେ ପରେ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ସ୍ତନ ନେଇଯାଏ।

ସମ୍ଯକ୍ ଶ୍ରାଦ୍ଧମଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ତଥାନର୍ଚ୍ଯ ଚ ମାତରମ୍ । ଵିଵାହିତାଯାଃ କନ୍ଯାଯା ହରତି ଵ୍ଯଞ୍ଜନଂ ତଥା॥୫୧.

ଯଦି ଠିକ୍‌ଭାବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିଆଯାଏନାହିଁ, କିମ୍ବା ମାଆଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏନାହିଁ, ବିବାହିତ କନ୍ୟାର ଭୂଷଣ ନେଇଯାଏ।

ଅଗ୍ନ୍ଯମ୍ବୁଶୂନ୍ଯେ ଚ ତଥା ଵିଧୂପେ ସୂତିକାଗୃହେ । ଅଦୀପଶସ୍ତ୍ରମୁସଲେ ଭୂତିସର୍ଷପଵର୍ଜିତେ॥୫୧.

ଯେଉଁ ସୂତିଘରରେ ଅଗ୍ନି, ପାଣି କିମ୍ବା ଧୂପ ନାହିଁ, ଦୀପ, ଶସ୍ତ୍ର, ମୁସଳ କିମ୍ବା ମହୁରି ନାହିଁ—

ଅନୁପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସା ଜାତମପହୃତ୍ଯାତ୍ମସମ୍ଭଵମ୍ । କ୍ଷଣପ୍ରସଵିନୀ ବାଲଂ ତତ୍ରୈଵୋତ୍ସୃଜତେ ଦ୍ଵିଜ॥୫୧.

ସେଠି ସେ ପ୍ରବେଶ କରି, ନବଜାତକୁ, ନିଜ ଅଂଶକୁ ନେଇଯାଏ; ଯିଏ ତୁରନ୍ତ ଜନ୍ମ ଦେଉଛି, ସେଠି ଛୁଆଁକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇଯାଏ, ଦ୍ୱିଜ।

ସା ଜାତହାରିଣୀ ନାମ ସୁଘୋରା ପିଶିତାଶନା । ତସ୍ମାତ୍ ସଂରକ୍ଷଣଂ କାର୍ଯଂ ଯତ୍ନତଃ ସୂତିକାଗୃହେ॥୫୧.

ସେ 'ଜନ୍ମ ନେଇଯିବା' ନାମକ, ଭୟଙ୍କର ଓ ମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିବା; ତେଣୁ ସୂତିଘରରେ ସତର୍କ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର।

ସ୍ମୃତିଞ୍ଚାପ୍ରଯତାନାଞ୍ଚ ଶୂନ୍ଯାଗାରନିଷେଵଣାତ୍ । ଅପହନ୍ତି ସୁତସ୍ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରଚଣ୍ଡୋ ନାମ ନାମତଃ॥୫୧.

ସ୍ମୃତି ଅବହେଳା ଓ ଖାଲି ଘରରେ ରହିବା ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର ପୁଅ 'ପ୍ରଚଣ୍ଡ' ନାମରେ ସବୁକିଛି ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।

ପୌତ୍ରେଭ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ସଂଭୂତା ଲୀକାଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ । ଚଣ୍ଡାଲଯୋନଯଶ୍ଚାଷ୍ଟୌ ଦଣ୍ଡପାଶାତିଭୀଷଣାଃ॥୫୧.

ତାଙ୍କର ନାତିମାନେ ଥିବା ଲିକାମାନେ ଶତ ହଜାରେ ଜନ୍ମିଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଆଠଟି ଚଣ୍ଡାଳ ଜାତି, ଦଣ୍ଡ ଓ ପାଶ ଧରି ଭୟଙ୍କର।

କ୍ଷୁଧାଵିଷ୍ଟାସ୍ତତୋ ଲୀକାସ୍ତାଶ୍ଚ ଚଣ୍ଡାଲଯୋନଯଃ । ଅଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯମତ୍ତୁକାମାଃ ପରସ୍ପରମ୍॥୫୧.

ତେବେ, ଭୋକରେ ବିଆପ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଚଣ୍ଡାଳ ଯୋନିର ଜୁଆ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଖାଇବା ପାଇଁ ଦୂତିଆ ହେଲେ।

ପ୍ରଚଣ୍ଡୋ ଵାରିଯିତ୍ଵା ତୁ ତାସ୍ତାଶ୍ଚଣ୍ଡାଲଯୋନଯଃ । ସମଯେ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଯାଦୃଶେ ତାଦୃଶଂ ଶୃଣୁ॥୫୧.

ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଏହି ଚଣ୍ଡାଳ ଯୋନିର ଜୁଆମାନେକୁ ରୋକିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନିୟମ ଦେଲେ। ସେ ନିୟମ କଣ, ଶୁଣ।

ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଲୀକାନାମାଵାସଂ ଯୋ ହି ଦାସ୍ଯତି । ଦଣ୍ଡଂ ତସ୍ଯାହମତୁଲଂ ପାତଯିଷ୍ଯେ ନ ସଂଶଯଃ॥୫୧.

ଆଜିଠୁ ଯେ କେହି ଜୁଆମାନେକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇବେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଦେବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଚଣ୍ଡାଲଯୋନ୍ଯୋଽଵସଥେ ଲୀକା ଯା ପ୍ରସଵିଷ୍ଯତି । ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ସନ୍ତିଃ ପୂର୍ଵା ସା ଚ ସଦ୍ଯୋ ନଶିଷ୍ଯତି॥୫୧.

ଚଣ୍ଡାଳ ଯୋନିର ଜୁଆ ଯଦି ଏକ ଘରେ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ, ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଜୁଆମାନେ ସେଠାରେ ସତ୍ୱରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବେ।

ପ୍ରସୂତେ କନ୍ଯକେ ଦ୍ଵେ ତୁ ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋର୍ବୋଜହାରିଣୀ । ଵାତରୂପାମରୂପାଞ୍ଚ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରହରଣନ୍ତୁ ତେ॥୫୧.

ସେ ଦୁଇଟି କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ—ଏକ ନରୀ-ପୁରୁଷଙ୍କର ଶକ୍ତି ଚୋରାଇ ନେଇଥାଏ, ଏକ ବାୟୁ ରୂପରେ ଅଛି, ଏବଂ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ। ଏହିମାନେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର।

ଵାତରୂପା ନିଷେକାନ୍ତେ ସା ଯସ୍ମୈ କ୍ଷିପତେ ସୁତମ୍ । ସ ପୁମାନ୍ ଵାତଶୁକ୍ରତ୍ଵଂ ପ୍ରଯାତି ଵନିତାପି ଵା॥୫୧.

ବାୟୁ ରୂପ କନ୍ୟା ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ ଦେଇଥାଏ, ସେ ପୁରୁଷ ବାୟୁ-ଶୁକ୍ରରେ ବିଆପ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ଏହିପରି ନାରୀ ମଧ୍ୟ।