ବ୍ରହ୍ମାଜୀ କହିଲେ, "ଯେଉଁଠି ଦେବତାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ସହିତ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ଉପାସନା କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଯଥାଯଥ ବିଧିରେ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧ ପୂଜା ହୁଏନି, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ମାନବମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥାନ୍ତି—ସେଉଁଠାରେ ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ଘରେ ଗ୍ରାମ ଓ ନଗର ଲୋକମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ମହୋତ୍ସବ କରୁଥିଲେ, ସେହି ପରି ଆଜି ମଧ୍ୟ ମହୋତ୍ସବ ହେଉଛି—ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନାରୀ ଚାଲୁଣିର ପାଣି, ମାଟିର ଘଡ଼ା, ଜାମାର ପାଣି କିମ୍ବା ନଖର ଟିପ୍ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି—ସେଉଁଠି ଅପଶକୁନ୍ ରହିଥାଏ।" "ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଦେଶାଚାର, ସମ୍ମତି, କୁଳଧର୍ମ, ପାଠ, ଯଜ୍ଞ, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ, ଦେବପୂଜା, ପବିତ୍ରତା, କ୍ରିୟା, ଓ ଲୋକାଚାର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ଏପରି କହି ବ୍ରହ୍ମାଜୀ ତୁରନ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଯକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଆଦେଶକୁ ପାଳନ କଲେ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଦୁଷ୍ସହଙ୍କ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ ଯାହା ନାମ ଥିଲା ନିର୍ମଷ୍ଟି। ତିନି କଳିଯୁଗରେ ଏହି ଦୁଷ୍ସହଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କାରଣ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଏକ ଚଣ୍ଡାଳ ନାରୀକୁ ଦେଖିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ସୋଳଉଟି ସନ୍ତାନ ହେଲେ—ଆଠଜଣ ପୁଅ ଏବଂ ଆଠଜଣ ଝିଅ, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ। ପୁଅମାନେ—ଦନ୍ତାକୃଷ୍ଟି, ଉକ୍ତି, ପରିବର୍ତ୍ତ, ଅଙ୍ଗଧ୍ରୁକ୍, ଶକୁନି, ଗଣ୍ଡପ୍ରାନ୍ତରତି, ଗର୍ଭହା, ଏବଂ ସସ୍ୟହା। ଝିଅମାନେ—ନିଯୋଜିକା, ବିରୋଧିନୀ, ସ୍ୱୟଂହାରକରୀ, ଭ୍ରାମଣୀ, ଋତୁହାରିକା, ସ୍ମୃତିବୀଜହରା, ଏବଂ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ବିଦ୍ୱେଷଣୀ। ମୁଁ ଏବେ ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କ ଦୋଷ ନିବାରଣ ଉପାୟ କହିବି। ଦନ୍ତାକୃଷ୍ଟି ଶିଶୁମାନେ ଘୁମାଉଥିବାବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ଦାନ୍ତରେ ବାସ କରି, ଦାନ୍ତ ଚିରିବା ଦ୍ୱାରା ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ। ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଶୁଯ୍ୟା ଓ ଘୁମାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦାନ୍ତରେ ଧଳା ଶୋରିଷ ଛିଟିବା ଉଚିତ୍। ଶୁଭ ଔଷଧି ସହିତ ସ୍ନାନ, ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ପାଠ, ଏବଂ କଟା, ତଳୱାର କିମ୍ବା ମାଛର ହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଜାମା ପିନ୍ଧିବା ମଧ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଉକ୍ତି ନାମକ ପୁଅ ଯେଉଁଠି 'ଏହିପରି ହେଉ' ବାରମ୍ବାର କହେ, ସେଉଁଠି ଲୋକଙ୍କୁ ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ କର୍ମ ଦେଇଥାଏ। ତେଣୁ ସଦା ସୁଭ ଓ ପବିତ୍ର କଥା କହିବା ଉଚିତ୍; ଯଦି ଅଶୁଭ କିଛି ଶୁଣାଯାଏ କିମ୍ବା କହାଯାଏ, ତେବେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କର ସ୍ତୁତି କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବର ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ସେ ଅନ୍ୟ ଗର୍ଭକୁ ଅନ୍ୟ ଗର୍ଭରେ ରଖିଦେଇଥାନ୍ତି। ପରିବର୍ତ୍ତକ ନାମକ ପୁଅ ଅନ୍ୟ ଆଶା କରିଥିବା କଥା ଅନ୍ୟ ଭାବେ କହି ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରେ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଧଳା ଶୋରିଷ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ଦେବଦୂତ ନାଶକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଯେଉଁଠି ଲୋକଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଫଫୁଡିବା ଦେଖାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ କଥା ଘଟେ; ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ କୁଶ ଗଛର ଛୁଆଁ ଦେଇବା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଶକୁନି ନାମକ ପୁଅ କାଉ, କୁକୁର ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଦେହରେ ବାସ କରି, ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଶକୁନ ଦେଖାଏ। ଯଦି ଅଶୁଭ ହୁଏ, ଆରମ୍ଭରେ କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍; ଯଦି ଶୁଭ ହୁଏ, ପ୍ରଜାପତି କହନ୍ତି, କାର୍ଯ୍ୟ ଶୀଘ୍ର କରିବା ଉଚିତ୍। ଗଣ୍ଡପ୍ରାନ୍ତରତି ନାମକ ପୁଅ ଗାଳର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅର୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବାସ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ କରେ। ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର, ଦେବତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି କିମ୍ବା ମୂଳରୁ ଉପଢ଼ାଇବା ଉପାୟ ଅଛି। ଗାଏର ମୁତ୍ର, ଶୋରିଷ, କୁଶ ଦ୍ୱାରା, ଗ୍ରହପୂଜା, ଧର୍ମୋପନିଷଦ ନିୟମ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ମିଳେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଗଠିବା ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେ ତାହାର କାରଣ ଅଜ୍ଞାତ ରଖି ସୁସ୍ଥ ହୁଏ; ଏପରି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଆତ୍ମା ନାରୀମାନଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବାସ କରି ଗର୍ଭ ଧ୍ୱଂସ କରେ। ତାଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ପବିତ୍ରତା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ଲେଖି ପିନ୍ଧିବା, ଶୁଭ ମାଳା ଓ ଏହିପରି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍। ପବିତ୍ର ଘରରେ ବାସ କରି, ଅଧିକ ଶ୍ରମ ନ କରି, ଅନ୍ୟ ଏକ ଦୂତ ଫସଲ ଧ୍ୱଂସ କରେ, ତାଙ୍କୁ ପୁରୁଣା ଚପ୍ପଲ ପିନ୍ଧି, ବାମାବର୍ତ୍ତନ କରି, ନିମ୍ନଜାତ ଲୋକ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍। ଘର ବାହାରେ ହୋମ କରିବା, ସୋମ ଓ ଜଳର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ, ଅନ୍ୟର ଭାର୍ଯ୍ୟା କିମ୍ବା ସମ୍ପତ୍ତି ନେବା, ଏହା ସବୁ ଉପାୟ ଅଟଳ। ଏଠି ନିଯୋଜିକା ନାମକ ଝିଅ ଅନ୍ୟମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରେ; ଶୁଦ୍ଧି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ ତ୍ୟାଗ ଏହାର ଉପାୟ। ଯେଉଁଠି ନିଯୋଜିକା ମୋତେ ନିଯୁକ୍ତ କରେ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛା ବିରୋଧ କରିନାହିଁ, ଯଦି ଅନ୍ୟ କେହି ଅପମାନ କିମ୍ବା ଅଘାତ କରେ, ତେବେ ତାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଦିଏ। ଏହିପରି ନିଯୋଜିକାର ଅଧୀନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅନ୍ୟ ଝିଅ ବିରୋଧିନୀ, ସେ ପତି-ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ସେ ନାତା, ବନ୍ଧୁ, ପିତା, ପୁଅ, ଓ ସମାନ ଜାତି ମଧ୍ୟରେ ବି ଦ୍ୱେଷ ଦେଇଥାଏ; ତାଙ୍କୁ ହୋମ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍। ଅପମାନ ସହିବା, ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଆଚରଣ କରିବା, ଧାନ, ଘରର ଧାନ, ଗାଏର ଦୁଧ, ଘିଅ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବା ଉପାୟ ଅଛି। ସ୍ୱୟଂହାରକରୀ ଝିଅ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି କରେ, ସେ ସଦା ଲୁଚିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। ରସୋଇଘର, ଅଧପାକା ଖାଦ୍ୟ, ଗୋଦାମ ଓ ଯାହା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି, ସେ ସବୁଠି ଖାଏ। ଲୋକମାନଙ୍କ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ, ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ, କାମକୁଠି ଓ ଗୋଦାମର ଧନ ସେ ନେଇଯାଏ। ଗାଏ ଓ ମହିଳାଙ୍କ ଛାତିରୁ ଦୁଧ, ଦହିରୁ ଘିଅ, ତିଳରୁ ତେଲ, ମଦଘରରୁ ମଦ ସେ ସଦା ଚୋରି କରେ।