ଏହିପରି ଦୁଷ୍କର୍ମ ହେବାରୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଔଷଧି ଉପରେ ଏକ ଅଭିଚ୍ଛନ୍ନ ଦୃଷ୍ୟ ଦେଖାଗଲା—ଅନେକ ଔଷଧି ଏକାଥରେ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ହାରାଇଗଲେ । ଏମିତି ଔଷଧି ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଲୋକେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅବାକ୍ ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ । ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅଭାବ ଓ କ୍ଷୁଧାକ୍ଳାନ୍ତ ହେବାରୁ, ସେମାନେ ପୁଣିଥରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ । ତାପରେ, ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ସତ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ, ପୃଥିବୀର ଉପରି ଉପଜିଥିବା ସମସ୍ତ ଉପଜ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି । ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହାପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୀ ବ୍ରହ୍ମା ପର୍ବତ ସୁମେରୁକୁ ବଛୁର ବାନେଇ, ପୃଥିବୀକୁ ଦୁଧ ଦେଲେ । ସେ ସମୟରେ ପୃଥିବୀ ଏହିପରି ଦୁଧ ଦେଲା—ଏବଂ ତାହାର ଉପରେ ପୁଣି ଧାନ, ଚାଷ ଓ କ୍ଷେତ୍ରର ସମସ୍ତ ଅଙ୍କୁର ଉପଜିଲା । ଏହିଭଳି ଉପଜ ଏବଂ ଅଉଷଧି ଆଉଥରେ ପୃଥିବୀରେ ଦେଖାଦେଲେ । ଫଳଦାୟକ ଔଷଧିଗୁଡ଼ିକୁ ସତରେ ସତର ଦଳ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ—ଧାନ, ଗହମ, ଯବ, କଂଗୁ, ତିଳ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ଉଦର, କୋରଡୁଷା, ଚିନକ, ମାଷ, ମୁଗ, ମସୁର, ନିଷ୍ପାବ, କୁଳଥ, ଅଧକ, ଚଣା—ଏହି ସବୁ ପ୍ରାଚୀନ ଚାଷି ଔଷଧି । ପୁଣି, ଚାଷି ଏବଂ ଅଚାଷି ଭାବରେ ଉପଜିବା ଔଷଧି ସଂଖ୍ୟା ଚୌଦ୍ଧ—ଧାନ, ଯବ, ଗହମ, କଂଗୁ, ତିଳ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, କୁଳଥ, ଶ୍ୟାମକ, ନିବାର, ଯତ୍ତିଳ, ଗବେଧୁକ, କୁରୁବିନ୍ଦ, ମାର୍କଟକ, ବେଣୁୟବ । ଏହି ସବୁ ଚୌଦ୍ଧ ପ୍ରକାର ଚାଷି ଓ ଅଚାଷି ଔଷଧି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ । ଏହି ସମସ୍ତ ଔଷଧି ହରାଇଯିବା ପରେ, ସେମାନେ ପୁଣି ଅଙ୍କୁରିତ ହେଲେ ନାହିଁ । ତେଣୁ, ସେମାନଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମା ଚାଷ ବା କୃଷି ପ୍ରଣାଳୀ ଆବିଷ୍କାର କଲେ । ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକଙ୍କୁ କୌଶଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଶକ୍ତି ଦେଲେ । ଏହି ସମୟରୁ ଚାଷ କରିବା ଓ ଚାଷି ଔଷଧି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା । ଏହିଭଳି କୃଷି ପ୍ରଣାଳୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବା ପରେ, ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କର ନ୍ୟାୟ ଓ ଗୁଣାନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଯଥାଯଥ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ । ହେ ଧର୍ମବାନ୍ଧବ, ସେ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଧନକୁ ଉଚିତ ଭାବେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି । ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁଠି କୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେଠି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସ୍ଥାନ; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନ ଭାଗିବା, ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ଥାନ; ବୈଶ୍ୟମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କଲେ, ସେଠି ମାରୁତଙ୍କ ସ୍ଥାନ; ଶୂଦ୍ରମାନେ ସେବା କରିଲେ, ସେଠି ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ସ୍ଥାନ । ଅଠାସି ହଜାର ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଋଷିମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ବାସ କରିବା । ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଅରଣ୍ୟବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ବନ୍ୟାସୀଙ୍କ ପାଇଁ, ଅମୃତ ସ୍ଥାନ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା । ଯେଉଁଠି ଶଯ୍ୟା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ରହିଥାଏ, ଅଗ୍ନି ଓ ପାଣି ସଦା ଉପସ୍ଥିତ, ଦୀପ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ, ଏବଂ ଗୃହ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ପାତ୍ର ହୁଏ—ଏପରି ଗୃହ ତୁମ ନିବାସ ସ୍ଥାନ ନୁହେଁ । ଯେଉଁଠି ଚନ୍ଦନ ଭସ୍ମ ଛିଟାଯାଏ, ବୀଣା ଧ୍ୱନି, ଆଇନା, ମଧୁ ଓ ଘଉଁ ରହିଥାଏ, ତାମ୍ର ପାତ୍ର ଦୂରେ ରଖାଯାଏ—ଏହିପରି ଗୃହ ତୁମ ଶରଣ ନୁହେଁ । ଯେଉଁଠି କଣ୍ଟକ ଗଛ, ବିମ୍ବ ଲତା, ପୁନର୍ବିବାହିତ ସ୍ତ୍ରୀ, ଏବଂ ଉଳ୍ଲୁକ ଗୁହା ଅଛି—ଏଠି ଯକ୍ଷଙ୍କ ନିବାସ । ଯେଉଁଠି ପାଞ୍ଚ ପୁରୁଷ, ତିନି ନାରୀ, ସେତେ ଗାଈ, ଅନ୍ଧକାର ଓ ଜଳାନ୍ତ କାଠ ଅଛି—ଏହି ଗୃହ ତୁମ ନିବାସ । ଏକ ଛାଗ, ଦୁଇ ଭେଡ଼, ତିନି ଗାଈ, ପାଞ୍ଚ ମହିଷ, ଛଅ ଘୋଡ଼ା, ସାତ ହାତୀ ଯେଉଁଠି ଅଛି—ଯକ୍ଷ, ଏପରି ଗୃହକୁ ଶୀଘ୍ର ଶୂନ୍ୟ କର । ଯେଉଁଠି କୁଦାଳ, ଛୁରି, ଟୋକରି, ଗାଗରି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାତ୍ର ଛିଟାଯାଏ—ଏଠି ତୁମ ଶରଣ । ଯେଉଁଠି ମହିଳାମାନେ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଚକିରେ ମୁଁହ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଡୁମୁର ଗଛ, ତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଥିବା ଜାଗା ଓ ଚର୍ଚ୍ଚା ଅଛି—ଏଠି ଯକ୍ଷଙ୍କ ଲାଭ ଅଛି । ଘରେ ରାନ୍ଧା ଓ ଅରାନ୍ଧା ଧାନ ଉପରେ ବେପର୍ୱା ଚାଲାଯାଏ, ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଅବମାନ ହୁଏ—ଏଠି ତୁମ ଇଚ୍ଛାମତ ଚଳା । ଯେଉଁଠି ରାନ୍ଧଣା ପାତ୍ର କିମ୍ବା ଚମଚର ଟିପରେ ଅଗ୍ନି ଦିଆଯାଏ, ଏପରି ଅଶୁଭ ଘର ତୁମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିବାସ । ଘରେ ମାନବ ଅସ୍ଥି ଅଛି, ଦିନ ଓ ରାତି ମୃତ ଲୋକ ରହିଥାଏ—ଏଠି ଯକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂତମାନେ ରହନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ବନ୍ଧୁ, ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଓ ନିଜ ଦଳକୁ ଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ—ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସ । ଯେଉଁଠି ପଦ୍ମ ଓ ପଦ୍ମନାଳ ନାହିଁ, ଗନ୍ଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ଓ ଘାସ ଖାଉଥିବା ଗାଈ ନାହିଁ, ଏବଂ ଭୈରବ ଓ ବୃଷଭ ବଳଦ ରହିଛି—ସେଠି ଘର ଛାଡ଼ିଦେ । ଯେଉଁଠି ଦେବତାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ନିରସ୍ତ୍ର ସେବା କରାଯାଏ କିନ୍ତୁ ଯଥାଯଥ ଯଜ୍ଞ ନାହିଁ—ସେଠି ଘର ତ୍ୟାଗ କର । ଯେଉଁଠି ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉତ୍ସବ ହୁଏ—ସେଠି ରୁହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଯେଉଁଠି ମହିଳାମାନେ ଚାଲନ୍ତି ଚାଳ ଜଳ, ଗାଗରି ଜଳ, କିମ୍ବା ଜାମା ଥିବା ଜଳ, କିମ୍ବା ନଖର ଟିପର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି—ସେଠି ଅଶୁଭ ଲୋକଙ୍କଠାରେ ଯାଅ । ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ନିୟମ, ଚୁକ୍ତି, କୁଳ କର୍ମ, ପାଠ, ଯଜ୍ଞ, ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ, ଦେବତା ପୂଜା, ଶୁଚିତା, ଚାର୍ଯ୍ୟା, ଲୋକାଚାର ସଠିକ୍ ଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଏପରି କଥା କହି ବ୍ରହ୍ମା ସେଠିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ଯକ୍ଷ ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ । ଏହା ପରେ, ଦୁଷ୍ସହଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଷ୍ଟି ନାମରେ ଜଣେ ମହିଳା, କଳିଯୁଗରେ ଚଣ୍ଡାଳ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି ଷୋଳ ଶିଶୁ ଜନ୍ମିଲେ—ଆଠ ପୁଅ ଓ ଆଠ ଝିଅ, ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱଭାବର । ପୁଅମାନେ ହେଉଛନ୍ତି—ଦନ୍ତାକୃଷ୍ଟି, ଉକ୍ତି, ପରିବର୍ତ୍ତ, ଅଙ୍ଗଧୃକ୍, ଶକୁନି, ଗଣ୍ଡପ୍ରାନ୍ତରତି, ଗର୍ଭହା, ଓ ସସ୍ୟହା ।