ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏକ ଗ୍ରାମ ଥିଲା, ଯାହାର ମଧ୍ୟରେ ଗୋ-ଶାଳା ଏବଂ ଏହାର ଭିତରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ବାସସ୍ଥାନ ଥିଲେ। ଏହି ଗ୍ରାମ ଚାରିପଟେ ଉଚ୍ଚ ମାଟି ତଳ ଓ ଖାଲି ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା। ଏଠାରେ ଏକ ସହର ଥିଲା, ଯାହାର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ ଅର୍ଦ୍ଧ ଯୋଜନ ଥିଲା, ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରସ୍ଥ ତାହାର ଲମ୍ବର ଏକ-ଅଷ୍ଟମାଂଶ ଥିଲା। ସହର ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଢଳାଏଁ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ବାଁଶ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଗମ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଛୋଟ କିଲ୍ଲା ଏହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଆକାରରେ ଏବଂ ଏଠାରେ ଏକ ଛୋଟ ଗ୍ରାମ ତାହାର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଆକାରରେ ଥିଲା। ଏଠାରେ ମୁସଳ ଆକାରର ଗ୍ରାମ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଛୋଟ ଥିଲା, ଯାହାର ମାପ ତାହାର ଶେଷ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ। ଯେଉଁ ସହର କିମ୍ବା ଗ୍ରାମ ରେ ପ୍ରାଚୀର କିମ୍ବା ଖାଲି ନଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଖର୍ବଟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରକାରର ଶାଖା-ନଗର ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଉପନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଜମିଦାର ରହୁଥିଲେ। ଏପରି ଗ୍ରାମ ଯେଉଁଠି ଅଧିକାଂଶ ଶୂଦ୍ର ରହୁଥିଲେ, ତେବେ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ କୃଷି କୌଶଳ ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲେ ଏବଂ ଚାଷ ଯୋଗ୍ୟ ଜମିର ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ। ଏଉଁ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକୁ ଏଠାରେ ଗ୍ରାମ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ବସତି ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଶେଷ ପାଇଁ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପୁର, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରାମ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିର୍ମିତ ବସସ୍ଥାନ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଗ୍ରାମ ନାମକ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଅଧିକାଂଶ ନିୟମ ନଥିଲା, କ୍ଷେତ୍ର ନଥିଲା, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକମାନେ ବିଦେଶୀ ଜମିରେ ରହୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଥିଲେ। ଏଠାରେ ଘୋଷ ନାମକ ଏକ ବସତି ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଗୋପାଳକମାନେ ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଗାଡ଼ିରେ ରଖି, ହାଟ ବଜାର ନଥିଲା, ଏବଂ ଗୋମାସ ବିନା ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ରହୁଥିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ସେମାନେ ନିଜ ରହିବା ପାଇଁ ସହର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସସ୍ଥାନ ତିଆରି କଲେ, ଏବଂ ଦୁଇ ପରିବାର ଥାଇପାରିବା ଘର ବି ତିଆରି କଲେ। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଗଛ ଛାୟାରେ ଘର ବନାଯାଉଥିଲା, ସେମାନେ ଏହି ସବୁ ମନେ ପକାଇ ଏଭଳି ଘର ବନେଇଲେ। ଏଠାରେ ଗଛର ଶାଖା ଯେପରି ଉପରେ ଓ ତଳେ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ବଢ଼ିଥାଏ, ଏହି ଭଳି ଘର ମଧ୍ୟ ଶାଖା ଭାବରେ ଥିଲା। ଯେଉଁ ଶାଖା ଅଗ୍ରେ କାମଧେନୁ ଗଛର ଥିଲା, ସେଠାରୁ ଘରର ଶାଖା ହେଲା, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଠ ରୂପ ମିଳିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରଜାମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ, କାରଣ ମଧୁ ନଷ୍ଟ ହେବା ସହ କାମଧେନୁ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଗଲା। ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ତିବ୍ର ତ୍ରିଷ୍ଣା-ଭୂଖରେ ଲୋକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ତାପରେ, ତ୍ରେତା ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ସଫଳତା ଲାଭ ହେଲା। ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ନ ଥିବାବେଳେ ବର୍ଷା ପ୍ରଚୁର ହେଲା, ଏହି ବର୍ଷାର ଜଳ ତଳ ଭାଗକୁ ଯାଇ ଉପଲବ୍ଧ ହେଲା। ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବାହ ଅଟକି ଗଲା, ତଳ ଭାଗରେ ନଳି ତିଆରି ହେଲା, ଏହି ଭଳି ଅଳ୍ପ ଜଳ ପୂର୍ବରୁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଆସୁଥିଲା। ତାପରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଉଦ୍ଭିଦର ସଂଯୋଗରୁ ଚାଷ ଓ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚୌଦ୍ଦ ପ୍ରକାର ଉଦ୍ଭିଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚାଷ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲ ରୂପେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ, ଏହି ସବୁ ବିନା ବପନ କିମ୍ବା ଚାଷ ଅପେକ୍ଷା ଉଗି ଆସିଲା। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବୃକ୍ଷ ଓ ଝାଡ଼ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ଏହି ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ପ୍ରଥମେ ଔଷଧି ଉଦ୍ଭିଦ ଦେଖାଦେଲା। ଏହି ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ ଅଚାନକ ଲୋଭ ଓ ଆସକ୍ତି ଉପଜିଲା। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ନଦୀ, କ୍ଷେତ୍ର, ପାହାଡ଼, ବୃକ୍ଷ, ଝାଡ଼, ଔଷଧି ଏବଂ ଜମିକୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ସାଧ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଅପନାଇଲେ। ଏହି ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା, ଔଷଧି ଉଦ୍ଭିଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ବନ୍ଦ ହେଲା, ଏବଂ ବହୁତ ଏକାସାଥି ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା। ଏହି ଉଦ୍ଭିଦ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଲୋକମାନେ ଭ୍ରମିତ ଓ ଭୂଖା ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ସେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ସମସ୍ୟା ବୁଝି, ପୃଥିବୀକୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଗ କରିବା ପରେ, ସୁମେରୁ ପାହାଡ଼କୁ ବଛଡ଼ା ଭାବେ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାକୁ ଦୁହିଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ ପୃଥିବୀ ଦୁହାଯିବା ପରେ ତଳ ଉପରେ ଧାନ, ଚାଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଶସ୍ୟ ଚାଷ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଦୁଇପ୍ରକାର ଥିଲା। ଫଳ ଦେଉଥିବା ଔଷଧି ଦଳ ସତର ଥିଲା—ଧାନ, ଜଉ, ଗହୁଁ, କାଙ୍ଗୁ, ତିଳ, ପ୍ରିୟାଙ୍ଗୁ, ଉଦର, କୋରଡୁଶ, ଚିନକ, ମାଷ, ମୁଡ଼ଗ, ମସୁର, ନିଷ୍ପାବ, କୁଳଥ, ଅଧକ, ଚଣା। ଏହି ସବୁ ପ୍ରାଚୀନ ଚାଷ ଓ ଔଷଧି ଉଦ୍ଭିଦ ଥିଲେ। ଚୌଦ୍ଦ ପ୍ରକାର ଚାଷ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଔଷଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—ଧାନ, ଜଉ, ଗହୁଁ, କାଙ୍ଗୁ, ତିଳ, ପ୍ରିୟାଙ୍ଗୁ, କୁଳଥ, ଶ୍ୟାମକ, ନିବାର, ଯବ, ତିଳ, ଗବେଧୁକ, କୁରୁବିନ୍ଦ, ମାର୍କଟକ, ଏବଂ ବେଣୁ-ଯବ। ଏହି ଉଦ୍ଭିଦ ଦାନା ବପିଲେ ମଧ୍ୟ ଆଉ ଉଗୁଥିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମା ଚାଷ କଳା ଦେଇ ଉଦ୍ଭିଦ ଉତ୍ପାଦନ ଉପାୟ ଦେଲେ। ଏପରି ଭାବେ ହସ୍ତକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏବଂ ଚାଷ ଉଦ୍ଭିଦ ଉତ୍ପାଦନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଚାଷ ସଫଳ ହେବା ପରେ, ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ସେଗୁଡ଼ିକର ଯଥାଯଥ ଏଲାକା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କଲେ, ଧର୍ମ ଓ ଗୁଣ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କର ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ସେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣର କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଚାର କରନ୍ତି, ସେଠି ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ନାମକ ଏଲାକା ଥିଲା। ଯେଉଁଠି ଯୋଦ୍ଧା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଭୟ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ର ଏଲାକା। ଯେଉଁଠି ବୈଶ୍ୟ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେଠି ମାରୁତ ଏଲାକା। ଶୂଦ୍ର ଯେଉଁଠି ସେବା କରନ୍ତି, ସେଠି ଗନ୍ଧର୍ବ ଏଲାକା। ଅସୀ ଅଷ୍ଟି ହଜାର ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଗୁରୁ ନିକଟରେ ରହୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ସହ ଏକ ଏଲାକା।