ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷି କହିଲେ: ଆଦିକାଳରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଯେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ହେଲେ ଓ ସତ୍ୟରେ ଏକାଗ୍ର ହେଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଏକ ହଜାର ଯୁଗଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହିପରି ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେମାନେ ଅଧିକ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଓ ନିଜସ୍ୱ ତେଜସ୍ୱିତାରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ। ତା’ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ଛାତିରୁ ଆଉ ଏକ ହଜାର ଯୁଗଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହି ଯୁଗଳମାନେ ରଜସ ଗୁଣରେ ପ୍ରବଳ, ଉତ୍ସାହି ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁ ଥିଲେ। ପୁଣି ତାଙ୍କର ଉରୁଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଆଉ ଏକ ହଜାର ଯୁଗଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ରଜସ ଓ ତମସ ଦୁଇଟି ଗୁଣରେ ପ୍ରଭାବିତ ଓ କାମନାରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ। ଶେଷରେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ପାଦ ଠାରୁ ଆଉ ଏକ ହଜାର ଯୁଗଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତମସ ଗୁଣରେ ପ୍ରବଳ, ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ଅଭାବୀ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର ବୁଦ୍ଧିର ଥିଲେ। ଏହି ଭାବରେ, ସେମାନେ ଉତ୍ସାହିତ ହେବାରୁ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ଯୁଗଳରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେମାନେ ପରସ୍ପର କାମନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେକ୍ସୁଆଲ୍ ଏକତ୍ରତାରେ ଯୋଗ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଏହି କଳ୍ପରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଯୁଗଳ ଜନ୍ମ ପ୍ରଥା ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ସେ ସମୟରେ, ନାରୀମାନେ ମାସିକ ଧର୍ମ ପାଉନଥିଲେ, ଏହିଠାରୁ ଯଦିଓ ସେମାନେ ଯୌନ ସଂଯୋଗ କରୁଥିଲେ, ଗର୍ଭଧାରଣ ହେଉନଥିଲା। ସେମାନଙ୍କର ଆୟୁ ଶେଷ ହେବାବେଳେ, ଏକଥର ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଥିଲେ; ଏହିପରି ଭାବରେ ଏହି କଳ୍ପରେ ଯୁଗଳରେ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଧ୍ୟାନ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ଏକାସাথে ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁ ପଞ୍ଚ ଗୁଣରେ ଶୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଉଥିଲେ। ଏହିପରି ମାନବ ସୃଷ୍ଟି ଆଦିକାଳରେ ଥିଲା, ପ୍ରଜାପତି; ସେମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନେ ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ସେମାନେ ନଦୀ, ହ୍ରଦ, ସାଗର ଏବଂ ପର୍ବତରେ ତିରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ; ସେ ଯୁଗରେ ସେମାନେ କେବଳ ମୃଦୁ ଉଷ୍ଣତା ଓ ଶୀତଳତାର ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ସ୍୵ାଭାବିକ ଭାବରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ତୃପ୍ତି ପାଉଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିରୋଧ, ଦ୍ୱେଷ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ଥିଲା ନାହିଁ। ସେମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ପର୍ବତ ଓ ସାଗର କୂଳରେ ରହୁଥିଲେ, କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ବାସସ୍ଥାନ ନ ଥିଲା; ସେମାନେ ନିର୍ଲୋଭ ଏବଂ ମନରେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ। ତା’ପରେ ମାଂସଭୋଜୀ ପିଶାଚ, ସର୍ପ, ଦାନବ, ଇର୍ଷ୍ୟାଳୁ ଲୋକ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଘରିଆଳ, ମାଛ ଓ ସରିସୃପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେମାନେ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମର, କିମ୍ବା ଡିମ୍ବ ଠାରୁ ଜନ୍ମିତ, ଅଧର୍ମର ସନ୍ତାନ ଥିଲେ। ସେସମୟରେ କୌଣସି ମୂଳ, ଫଳ, ଫୁଲ ଥିଲା ନାହିଁ; ଋତୁ କିମ୍ବା ବର୍ଷ ବି ଥିଲା ନାହିଁ। ସମୟ ସଦା ସୁଖଦ ଥିଲା, ଅତିରିକ୍ତ ଉଷ୍ଣତା କିମ୍ବା ଶୀତ ନ ଥିଲା; ସମୟ ଗତି କରିବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କୌଶଳ ଉଦୟ ହେଲା। ପ୍ରଭାତ ଓ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ; ଯେତେବେଳେ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ତୃପ୍ତି ସ୍୵ାଭାବିକ ଭାବରେ ମିଳୁଥିଲା। ଯେଉଁମାନେ ଅଧିକ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ମନରେ ଚେଷ୍ଟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ପାଣିର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ରମ୍ୟ କୌଶଳ ଦେଖାଦେଲା। ଏହାପରେ ଆଉ ଏକ ନୂତନ ପ୍ରଜାତି ଉଦୟ ହେଲା, ଯେଉଁମାନେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ, ସେହିପରି ଫଳ ପାଉଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଦେହ ପରିଶୋଧନର ଆବଶ୍ୟକତା ନଥିଲା, ସଦା ଯୌବନରେ ରହୁଥିଲେ। କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ଛାଡି, ସନ୍ତାନ ଯୁଗଳରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥିଲେ; ସେମାନେ ଏକାସাথে ଜନ୍ମ ନେଉଥିଲେ, ଦେଖାରେ ଏକରୂପ ଓ ଏକାସাথে ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ନ ଇଚ୍ଛା, ନ ଦ୍ୱେଷ ରଖି, ସମ ଆୟୁ ଓ ଦେହରେ ସମାନ ଥିଲେ; କୌଣସି ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା କିମ୍ବା ଅପକୃଷ୍ଟତା ଥିଲା ନାହିଁ। ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଆୟୁରେ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ, କୌଣସି କଷ୍ଟ କିମ୍ବା ବିପଦ ଥିଲା ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ଏବଂ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ପୃଥିବୀ ଏଭଳି ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ସମୟ ଗତି କରିବା ସହିତ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍୵ାଭାବିକ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ନଶ୍ୱରତାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କୌଶଳ କ୍ରମେ କ୍ଷୟ ହେଲା; ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ କୌଶଳ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଲୋକମାନେ ଆକାଶରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସ୍୵ାଇଚ୍ଛିକ ଫଳଦାୟୀ ବୃକ୍ଷ ଉଦୟ ହେଲେ, ଯାହାକୁ ‘ଗୃହବୃକ୍ଷ’ କୁହାଯାଏ; ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଏହି ବୃକ୍ଷମାନେ ଦେଉଥିଲେ। ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ସେମାନେ ଏହି ବୃକ୍ଷରେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ; ଏବଂ କ୍ରମେ ସମୟ ବିତିବା ସହିତ, ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଅଚାନକ ରାଗ ଉଦୟ ହେଲା। ପ୍ରତି ମାସରେ, ଋତୁ ଆସିବା ସହିତ, ପୁନଃପୁନି ଗର୍ଭଧାରଣ ହେଉଥିଲା; ଏହି ରାଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ସହିତ, ଗୃହବୃକ୍ଷମାନେ— ଏହି ବୃହତ୍ ବୃକ୍ଷମାନେ ଅନ୍ୟ ବୃକ୍ଷର ଶାଖା ଉପରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ; ଫଳରେ ପୋଷାକ ଓ ଅଳଙ୍କାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିଲା। ସେହି ବୃକ୍ଷର ଗୁହାରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗନ୍ଧ, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରସରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅମଦ ମଧୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିଲା। ଏହିପରି ଭାବେ, ସେମାନେ ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସମୟ ବିତିବା ସହିତ, ପୁନି ଲୋଭରେ ଭରିଗଲେ। ସେମାନେ ଗୃହବୃକ୍ଷମାନେ ଦାଖଲ କରିଲେ, ମନରେ ମମତା ଆସିଲା; ଏହି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସେହି ବୃହତ୍ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନଷ୍ଟ ହେଲେ। ତା’ପରେ ଶୀତ-ଉଷ୍ଣ, ଭୁଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିପରୀତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା; ଏହି ବିପରୀତତାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ଘର ତିଆରି କଲେ। ମାରୁଭୂମି, ଦୁର୍ଗ, ପର୍ବତ ଓ ଗୁହାରେ ଥାଏ, କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲ, ପର୍ବତ, ପାଣିର ଆଶ୍ରୟ ନେଉଥିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ମାପି, କୃତ୍ରିମ ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କରିଥିଲେ; ଏବଂ ପୂର୍ବବତ୍ ଉପଯୋଗୀ ମାପ ଏବଂ ପରିମାଣ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ଏହି ମାପଗୁଡ଼ିକୁ ଏପରି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ: ପ୍ରଥମେ ପରମାଣୁ ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ତା’ପରେ ଧୂଳିକଣା, ପୃଥିବୀର ଧୂଳି, କେଶର ଛୋଟ ଟିପ, ଉଁ, ଉଁଲା, ତା’ପରେ ଯବଦାନା।