ଏକ ସମୟର କଥା, ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ନିତି ଓ ମାନବ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁରାଣରେ କହାଯାଇଛି। ସେଠାରେ କହାଯାଇଛି—ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଅଟୁଟ ଅଛି, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ, ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବଙ୍କୁ ଖାଇବା ଦେବା ଉଚିତ। ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଧନୀ ବନ୍ଧୁ ଦୁଃଖରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ବନ୍ଧୁକୁ ଦେଖିଥାଏ, ତେବେ ସେ ତାଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଯେଉଁ ପାପ କରିଥାଏ, ସେହି ପାପ ଧନୀ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ସଂଧ୍ୟାବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ, ଅତିଥିକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆଦର କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି। ଅତିଥିକୁ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଶୟନ, ଆସନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଆଦର କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଦାୟିତ୍ୱ ନିବାହ କଲେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଭାର ସଠିକ୍ ଭାବେ ଉଠାଯାଏ। ଏହି ଗୃହସ୍ଥର ମେଘାରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦେବତା, ପିତୃଗଣ, ମହାର୍ଷି, ଅତିଥି ଓ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି। ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ନିବାହ କଲେ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ଅତ୍ରି ମୁନି ଏକାଧିକ ଶ୍ଲୋକ ରଚନା କରିଥିଲେ। ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡିକ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଦେବତା, ପିତୃ, ଅତିଥି ଓ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଶିଖାଇଥାଏ। ଯଦି ଗୃହସ୍ଥ ପ୍ରୟାପ୍ତ ଅଛି, ସେ ଜମିରେ କୁକୁର, ଚଣ୍ଡାଳ, ପକ୍ଷୀ, ନିଜ ଜନନୀ, ଶିକ୍ଷକ ଆଦିକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ପ୍ରତି ଦିନ ଓ ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଏକ ବୈଶ୍ୱଦେବ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଥିରେ ଘରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମାଂସ, ଭାତ, ଶାକ ଓ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ନିଜେ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଦିନ ମାନବ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କ୍ରୌଷ୍ଟୁକି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଏହି ମାନବ ଉତ୍ପତ୍ତି କିପରି ହେଲା? ବ୍ରହ୍ମା କିପରି ସୃଷ୍ଟି କଲେ? ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଚତୁର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ? ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ଦାୟିତ୍ୱ କଣ?" ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରହ୍ମା ସତ୍ୟ ଉପରେ ଅନୁସ୍ଥାନ କରି ନିଜ ମୁଁହଁରୁ ଏକ ହଜାର ଜୋଡ଼ା ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେମାନେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ପ୍ରବଳ ଓ ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ। ତା'ପରେ ଚାତିରୁ ଆଉ ଏକ ହଜାର ଜୋଡ଼ା ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଏହି ସମସ୍ତେ ରଜୋଗୁଣରେ ପ୍ରବଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁ ଥିଲେ। ତା'ପରେ ଉରୁ (ଉରୁ) ଠାରୁ ଆଉ ଏକ ହଜାର ଜୋଡ଼ା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ସେମାନେ ରଜସ ଓ ତମସ ଦୁଇଟି ଗୁଣରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାରେ ଲିନ ଥିଲେ। ତା'ପରେ ପାଦ ଠାରୁ ଆଉ ଏକ ହଜାର ଜୋଡ଼ା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ସେମାନେ ତମସ ଗୁଣରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ସମୃଦ୍ଧି ନଥିଲା, ଅପରିପକ୍ୱ ମନ ଥିଲା।" "ଏହି ଭାବରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇ, ଦୁଇ ଦୁଇ ଜଣ ମିଶି ମନରେ ଇଚ୍ଛାରେ ଲିନ ହେଲେ, ଏବଂ ଯୌନ ମିଳନ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ଚକ୍ରରୁ ଦୁଇ ଦୁଇ ଜଣ ମିଶି ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାର ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସେ ସମୟରେ ମହିଳାମାନେ ମାସିକ ଚକ୍ର ନଥିଲେ, ତେଣୁ ଯୌନ ମିଳନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭଧାରଣ ହେଉନଥିଲା। ଜୀବନର ଶେଷରେ ଏକ ସମୟରେ ଏକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ତା'ପରେ ଏହି ଚକ୍ରରେ ଦୁଇ ଦୁଇ ଜଣ ମିଶି ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।" "ସେମାନେ ଧ୍ୟାନ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ଏକାସାଥିରେ ଶିଶୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପଞ୍ଚ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଥିଲା। ଏହିପରି ମାନବ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭରେ ଥିଲା, ଏହି ଉତ୍ପନ୍ନ ଦେଖି ଏହି ଜଗତ୍ ଭରିଗଲା। ସେମାନେ ନଦୀ, ହ୍ରଦ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ ଦେଖି ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ, ଏହି ଯୁଗରେ ସେମାନେ ହଳୁ ଉଷ୍ଣତା ଓ ଶୀତଳତା ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।" "ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିରୋଧ, ଦ୍ୱେଷ, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିଲା। ସେମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ, ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ରପାର ରହୁଥିଲେ, କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ଘର ନଥିଲା, ଇଚ୍ଛା ନଥିଲା, ମନରେ ସଦା ଆନନ୍ଦ ଥିଲା।" "ତା'ପରେ ମାଂସ ଭୋଜୀ ପିଶାଚ, ସର୍ପ, ଦାନବ, ଇର୍ଷ୍ୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ମଗର, ମାଛ ଓ ଜଳଚର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେମାନେ ଅଧମ ଜନ୍ମର, ଡିମ୍ବ ଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଅଧର୍ମର ଉତ୍ପାଦ। ସେ ସମୟରେ ମୂଳ, ଫଳ, ଫୁଲ, ଋତୁ ବା ବର୍ଷ ନଥିଲା।" "ସମୟ ସଦା ସୁଖଦ ଥିଲା, ଅତି ଉଷ୍ଣତା ବା ଶୀତ ନଥିଲା। ସମୟ ଚାଲିବା ସହିତ ଚମତ୍କାର କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସେମାନେ ପ୍ରଭାତ ଓ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଚାହିଁଲେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲାଗିଥାଏ।" "ଯେଉଁ ଲୋକ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ମନର ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ; ଜଳର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଦ୍ୱାରା ନିଜେ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଉପଲବ୍ଧ କରୁଥିଲେ।" "ତା'ପରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ଏହାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ପରିଶୋଧନର ଆବଶ୍ୟକତା ନଥିଲା, ସଦା ଯୁବ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥିଲେ।" "ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନଥିଲା, ଦୁଇ ଦୁଇ ଜଣ ଏକାସାଥିରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଏକାସାଥିରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ। ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଇଚ୍ଛା ବା ଦ୍ୱେଷ ବିନା ରହୁଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆକୃତି ଓ ଆୟୁ ଏକା, କୌଣସି ଉଚ୍ଚତା ବା ନିମ୍ନତା ନଥିଲା।" "ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ମାନବମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଆୟୁ ନିବାହ କରିଥିଲେ, କୌଣସି ଦୁଃଖ ବା ଦୁର୍ଘଟନା ନଥିଲା।" "କିନ୍ତୁ, କିଛି ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନରେ ଭୂମି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ୍ୟବଶତା ଅନୁସାରେ ଏହିପରି ହେଲା; ସମୟ ଚାଲିବା ସହିତ ଜୀବମାନେ ନିଜ ଗତିରେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ।" "ଏହିପରି ଭାବରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ସଫଳତା ନଶ୍ଟ ହେଲା; ଏହି ସମସ୍ତ ନଶ୍ଟ ହେବା ପରେ ଲୋକମାନେ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିପଡ଼ି ଆସିଲେ।" "ପ୍ରାୟ ଅଧିକ ଭାଗରେ ଚାହିଁଲେ ପ୍ରାପ୍ତି ଦେଇଥିବା ଗଛ, ଯାହାକୁ 'ଘର ଗଛ' କୁହାଯାଏ, ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଏହି ଗଛରୁ ମିଳିଥିଲା।" "ସେମାନେ ଏହି ଗଛରେ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ବସିଥିଲେ; ତା'ପରେ ସମୟ ଚାଲିବା ସହିତ ଅଚିରାତ ରାଗ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।