ଶତୃଜିତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ନିର୍ବିକାର ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ସର୍ପମହାରାଜଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଅନୁସାରେ ସବୁ କାମ ସଠିକ୍ ଭାବେ କଲେ। ଏହା ପରେ, ସତ୍ୟବାନ୍ ଓ ଆତ୍ମସଂୟମୀ ମହାନଗ ସର୍ପମହାରାଜ, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ରାଜପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ଆନନ୍ଦ ଭରିତ ହୃଦୟରେ ଯଥାଯଥ ଭୋଜନ ଓ ମଧୁ ସେବନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଆଲର୍କ ନାମକ ଏକ ନୃପତି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ’ଣ? କାର୍ଯ୍ୟ ଉପେକ୍ଷା କଲେ କେଉଁ ଆବଳମ୍ବନ ହୁଏ, ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ କେଉଁ ଉନ୍ନତି ମିଳେ? ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଉପକାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ କ’ଣ ବର୍ଜନୀୟ? ଏହି ସବୁ କଥା ଠିକ୍ ଭାବେ ମୋତେ କୁହ।" ମଦାଳସା ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ବେଟା, ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଗ୍ରହଣ କରି ଏକ ପୁରୁଷ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ପୋଷଣ କରେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଜିତି ଆପଣଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ପିତୃଗଣ, ଋଷିମାନେ, ଦେବତା, ଭୂତ, ମନୁଷ୍ୟ, କୀଟ, ପତଙ୍ଗ, ପକ୍ଷୀ, ପଶୁ, ଓ ଦାନବମାନେ—ସମସ୍ତେ ଗୃହସ୍ଥ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖନ୍ତି—'ସେ ଆମକୁ ଦେବେ କି ନାହିଁ?' ବୋଲି ଆଶା କରନ୍ତି। ଏହି ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ, ବେଟା, ତିନି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଗାଈ ଭଳି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଓ ଆଧାର; ଏଠି ଏହି ବିଶ୍ୱ ବସିଛି, ଏହିଠାରୁ ସମସ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ। ତାଙ୍କ ପିଠ ହେଉଛି ଋଗ୍ବେଦ, ମଧ୍ୟ ଯଜୁର୍ବେଦ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ମାଥା ସାମବେଦ; ଶୂଙ୍ଗ ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ, ଶରୀର ହେଉଛି ଶୁଭ ସ୍ତୋତ୍ର। ତାଙ୍କ ଗୋବର ଓ ମୁତ୍ର ହେଉଛି ଶାନ୍ତି ଓ ପୋଷଣ, ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ପୋଷିତ, ଲୋକମାନେ ଅନଶ୍ୱର ରହନ୍ତି। 'ସ୍ୱାହା', 'ସ୍ୱଧା', 'ବଷଟ୍', ଓ 'ହନ୍ତ'—ଏହି ଚାରି ଉଦ୍ଗାର ତାଙ୍କ ଚାରି ଥନ୍ରେ ବ୍ୟକ୍ତ ହୁଏ। ଦେବତାମାନେ 'ସ୍ୱାହା' ଥନ୍ ପିଅନ୍ତି, ପିତୃମାନେ 'ସ୍ୱଧା', ଋଷି, ଦେବ, ଭୂତ, ଦାନବମାନେ 'ବଷଟ୍' ଥନ୍ ପିଅନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦିନେ ରାତି 'ହନ୍ତ' ଥନ୍ ପିଅନ୍ତି; ଏହିଭଳି, ବେଦମୟ ଏହି ଗାଈ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରେ। ଏହି ସମସ୍ତକୁ ଯିଏ ନାଶ କରେ, ଅତି ଅପରାଧ କରେ, ସେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରରେ ତଳିଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ନିଜ ବଛା, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଯଥାସମୟରେ ଏହି ଗାଈକୁ ଦୁଧ ଦେଇଥାଏ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ତେଣୁ, ବେଟା, ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ନିଜ ଶରୀର ପୋଷଣ ଭଳି ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବା ଉଚିତ। ପବିତ୍ର ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ସମୟ ଅନୁସାରେ ବିଧିବତ୍ ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ, ପ୍ରଜାପତି ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରି, ତାପରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେବା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଂଶ ଦେବା ଉଚିତ। ଘର ଭିତରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଶ୍ୱେଦେବଙ୍କୁ ଆହୁତି, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ଧନ୍ବନ୍ତରିଙ୍କ ପାଇଁ, ପୂର୍ବରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦକ୍ଷିଣରେ ଯମ, ପଶ୍ଚିମରେ ବରୁଣ, ଉତ୍ତରରେ ସୋମଙ୍କୁ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ଘର ଦ୍ୱାରରେ ଧାତୃ ଓ ବିଧାତୃଙ୍କୁ, ବାହାରେ ଅର୍ୟମାନ୍କୁ ଓ ସମସ୍ତ ଗୃହଦେବତାଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ଖୋଲା ଜାଗାରେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଭୂତପିଶାଚ ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ଗୃହସ୍ଥ ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଧ୍ୟାନ ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ନେଇ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ଆହୁତି ଦେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଗୃହଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ ପବିତ୍ର ରହନ୍ତି। ଭୂତମାନଙ୍କ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଭକ୍ତି ସହ କିଛି ଖାଦ୍ୟ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; କୁକୁର, ଚଣ୍ଡାଳ, ପକ୍ଷୀମାନେ ପାଇଁ ଭୂମିରେ ଖାଦ୍ୟ ଛିଟାଇବା ଉଚିତ। ଏହି କ୍ରିୟାକୁ ବୈଶ୍ୱଦେବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ପ୍ରତିଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାର ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ଘଣ୍ଟାର ଅଷ୍ଟମାଂଶ ଅବଧି ଦେଖିବା ଉଚିତ; ଏହି ସମୟରେ ଯଦି ଅତିଥି ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଥାସମ୍ଭବ ସୁଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ ଅତିଥିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ବନ୍ଧୁ ବା ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ଅତିଥିଙ୍କ ଗୋତିଏ ମଧ୍ୟ ପରିଚୟ ନାହିଁ, ଯିଏ ସମୟରେ ଖାଲି ହସ୍ତେ, ଦୁଃଖିତ, ଭିକ୍ଷା ମାଗି, ଅନ୍ନ ଚାହାଁନ୍ତି—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତିଥି। ସେମାନେ ପାଇଁ ଯଥାସମ୍ଭବ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଶିକ୍ଷା, ଗୋତ୍ର, ପାଠ ଆଦି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସେମାନଙ୍କ ରୂପ ଭଲ ବା ଖରାପ ଯେପରି ହେଉ, ପ୍ରଜାପତି ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେମାନେ 'ଅତିଥି' ଏହି ନାମ ପାଇଛନ୍ତି କ୍ଷଣିକ ରହିବା ପାଇଁ। ଯେତେବେଳେ ଅତିଥି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଗୃହସ୍ଥ ମାନବଯଜ୍ଞର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଯଦି କିଏ ଦେଇ ନ ଖାଏ, ସେ ପାପ ଭୋଜନ କରେ। ଅତିଥି ଆଶା ଅପୂରଣ ହୋଇ ଯାଏ, ତେବେ ଗୃହସ୍ଥ ପାପ ଓ ପରଜନ୍ମରେ ମଳ ଭୋଜନ କରେ। ଏକ କୁଣ୍ଡି ଜଳ ବା ଶାକ ଦେଲେ ଯେତେ ଉପକାର, ସେ ଅତିଥି ପାଇଁ ହୁଏ, ଆଉ ପାପ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଲାଗି ରହିଯାଏ। ତେଣୁ, ଯେଉଁ ଯଥାସମ୍ଭବ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, ପ୍ରତିଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଓ ଜଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, କିମ୍ବା ଅତିକମରେ ଗୋତିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଂଶ ଦେଇ ଭୋଜନ କରେଇବା ଉଚିତ। ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଚାରି ମୁଠି ଭିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଦେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦ୍ୱିଜମାନେ କହନ୍ତି, ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଚାରିଗୁଣା ଫଳଦାୟୀ; ଭୋଜନ ହେଉ କି ଭିକ୍ଷା, ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ। ଅତିଥି, ଗୃହଦେବତା, ଆତ୍ମୀୟ, ଓ ଦାନ ଚାହିଁଥିବାମାନେ ପରେ ଯଥାସମ୍ଭବ ଦେଇ, ତା’ପରେ ଖାଇବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଅସାହାୟ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ, ଚତୁର୍, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଏ ଭୁଖା ଓ ନିରାଶ୍ରୟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ପୋଷଣ କରିବା ଗୃହସ୍ଥର ଉତ୍ତମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।