ସେ ଦେଖିଲେ—ସେହି ସର୍ପମାନଙ୍କର ଫଣାରେ ମଣିମାଳା ଚମକୁଥିଲା, ସ୍ୱସ୍ତିକ ଚିହ୍ନ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେମାନଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଦେହ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ବିସ୍ତୃତ ହେଇଗଲା। ସେ ମୃଦୁ ହସି ଏହିପରି କହିଲେ, “ଶାଭାସ୍, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ!” ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁ ତାଙ୍କ ପିତା, ସର୍ପମାନଙ୍କ ରାଜା ବିଷୟରେ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ—ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଅଶ୍ୱତର ସମ୍ମାନ ପାଆଉଛନ୍ତି। ଏହାପରେ, ରାଜକୁମାର କୁବଳୟାଶ୍ୱ ନିମ୍ନଲୋକର ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ଏହି ନାଗଲୋକ ଯୁବା ଓ ବୃଦ୍ଧ ସର୍ପମାନେ ଓ ନାଗକନ୍ୟାମାନେ କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିବା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ସେମାନେ ମୁକୁତା, ମାଳା, ଓ ରତ୍ନ ଚୁଡ଼ା ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଆକାଶର ତାରାମାନଙ୍କ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। କେଉଁଠି ଗୀତ, ବୀଣା ଓ ବାଁସୀ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, କେଉଁଠି ମଦଳ ଓ ବୀଣା ଶବ୍ଦରେ ନାଗମାନଙ୍କ ଗୃହ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ସତୃଜିତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସେ ନିମ୍ନଲୋକ ଦେଖି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ସେ ଦୁଇ ପ୍ରିୟ ସର୍ପ ସହିତ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିବା ଏହି ନାୟକ, ସର୍ପରାଜଙ୍କ ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ—ମହାତ୍ମା ସର୍ପରାଜ ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ମଣି ଝୁମକା ପିନ୍ଧି ରଜତ ରଥ ଉପରେ ଶୋଭିତ। ସେ ମୁକୁତା ମାଳା, ବାହୁଳି, ଓ ଅନେକ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହ ମଣି, ପ୍ରବାଳ, ଓ ବୈଡୂର୍ୟ ରତ୍ନର ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁ କହିଲେ, “ଏହିହେଉଛନ୍ତି ଆମ ପିତା।” ଏହି ନାୟକ କୁବଳୟାଶ୍ୱଙ୍କୁ ସେମାନେ ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ରିତଧ୍ୱଜ ଶିର ନମାଇ ସର୍ପରାଜଙ୍କ ପାଦେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସର୍ପରାଜ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଦେଲେ, ଭାଲଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଶୁଘି କହିଲେ, “ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ତୁମେ ସଦା ତୁମ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସେବା କର। ତୁମେ ଯେଉଁଠି ରହ, ତୁମ ମହାତ୍ମା ଗୁଣ ସବୁଠାରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ତୁମ ଓ ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପୂର୍ବ ଗୁଣ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି, ଏହି ଗୁଣ ଚିନ୍ତା, ବାଣୀ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି ପାଉ। ନୀତିମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନୀତିହୀନ ଲୋକ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ; ନୀତିମାନ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି। ସ୍ୱ-କଲ୍ୟାଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଲୋକଙ୍କ ଭରସା ଲାଗି, ସେ ଦେବ, ପିତୃ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବନ୍ଧୁ, ଶରଣାର୍ଥୀ, ଦୁଃଖିତମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। ନୀତିମାନଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ କୁଟୁମ୍ବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି; ଯେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଦୟା କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦୁଃଖକାଳୀନ ଶରଣାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଫଳଦାୟି। ଏପରି କଥା କହି, ସର୍ପରାଜ ନାୟକଙ୍କୁ ପୁନଃ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, କାରଣ ସେ କୁବଳୟାଶ୍ୱଙ୍କ ପୂଜା କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ। ସମସ୍ତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର କରି, ସେ ମଧୁପାନ ଓ ଇଚ୍ଛାମତ ଭୋଜନର ଆନନ୍ଦ ଉଠାଇଲେ। ପରେ, କୁବଳୟାଶ୍ୱ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ମୟ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି, ସମସ୍ତ ହୃଦୟ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଲା। ଶାନ୍ତ ଓ ନୀତିମାନ ସର୍ପରାଜଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସତୃଜିତପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସର୍ପରାଜ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ରାଜକୁମାରମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ପ୍ରମାଣିକ ଓ ଏକାଗ୍ର ହୃଦୟରେ ଉଚିତ ଭୋଜନ ଓ ମଧୁପାନର ଆନନ୍ଦ ଉଠାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଅଲର୍କ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ କ’ଣ? କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡିଲେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଆବନ୍ଧନ ଆସେ, କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ କେଉଁ ଉନ୍ନତି ମିଳେ? ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଉପକାରୀ, କ’ଣ ତ୍ୟାଗ୍ୟ? ଏହି ସବୁ କିପରି କରିବା ଉଚିତ, ଠିକ୍ ଭାବେ କହ।" ତା’ପରେ ମଦାଲସା କହିଲେ, “ବେଟା, ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଚାଲିଥାଏ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ଲାଭ କରେ। ପିତୃ, ଋଷି, ଦେବ, ଜନ, କୀଟ, ପକ୍ଷୀ, ପଶୁ, ଦାନବ—ସମସ୍ତ ଗୃହସ୍ଥ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭାବନ୍ତି—‘ସେ ଆମକୁ ଦେବେ କି ନାହିଁ?’ ଏହି ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ତିନି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଗାଈ, ସମସ୍ତ ଭୂତର ଆଧାର। ତାଙ୍କର ପୃଷ୍ଠ ଋଗ୍ବେଦ, ମଧ୍ୟଂ ଯଜୁର୍ବେଦ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁଖ ସାମବେଦ; ଶୃଙ୍ଗ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ, ଦେହ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ରମାଳା। ତାଙ୍କ ଗୋମୟ ଓ ମୁତ୍ର ଶାନ୍ତି ଓ ପୋଷଣ; ଅଙ୍ଗଗୁଡିକ ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ; ଏହି ଗାଈ ରହିଲେ, ଜଗତ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଚାଲିଥାଏ। ‘ସ୍ୱାହା’, ‘ସ୍ୱଧା’, ‘ବଷଟ୍’, ‘ହନ୍ତ’—ଏହି ଚାରି ଦୁଧ ଏହି ଗାଈର ଚାରି ଅସ୍ଥି; ଦେବତାମାନେ ‘ସ୍ୱାହା’, ପିତୃମାନେ ‘ସ୍ୱଧା’, ଋଷି, ଦେବ, ପିଶାଚ, ଦାନବମାନେ ‘ବଷଟ୍’, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ‘ହନ୍ତ’ ଅଂଶର ଦୁଧ ପିଆନ୍ତି। ଏହି ଭାବେ ଏହି ବେଦମୟ ଗାଈ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରେ। ଯେ ଏହାକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଅତି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରେ, ସେ ଅନ୍ଧକାରରେ ତଳିଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେ ନିଜ ପଶୁ, ଦେବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଏହି ଗାଈକୁ ପୋଷଣ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ତେଣୁ, ପୁତ୍ର, ମନୁଷ୍ୟ ଦିନେଦିନେ ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ, ମନୁଷ୍ୟ, ଓ ଭୂତମାନେ ସହିତ ନିଜ ଶରୀରପରି ପୋଷଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ, ପ୍ରଜାପତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ନିୟମିତ ଆହୁତି ଦେଇବେ। ପ୍ରଥମେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ପୁଷ୍ପ ଦେଇ ପୂଜା କରି, ପରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଓ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭାଗ ଦେବା ଉଚିତ। ଘର ଭିତରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଶ୍ୱେଦେବଙ୍କୁ, ଉତ୍ତରପୂର୍ବ କୋଣରେ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀଙ୍କୁ, ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦକ୍ଷିଣରେ ଯମ, ପଶ୍ଚିମରେ ବରୁଣ, ଉତ୍ତରରେ ସୋମକୁ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ଏପରି ଭାବେ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ଏହି ଜଗତ ପୋଷିତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ।