ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ପରେ ନିଜେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଶୁଭ ଲୋକ ଦେଉଛୁ।” ଦେବତାମାନେ ଏହି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଲେ— “ଦିନ ନିର୍ମିତ ହେବା ଛାଡ଼ି ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି କିପରି ଚାଲିପାରିବ? ଏହି ଦିନ ତିଆରି କିପରି ହେବ?” ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ଏହି ଭୟରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ବେଦନା କରୁଥିଲେ—ଯଦି ବଳି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, କ’ଣ ହେବ? ସେତେବେଳେ ପ୍ରଜାପତି ଦେବତାମାନେଠାରେ କହିଲେ, “ଶକ୍ତିକୁ କେବଳ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦମନ କରାଯାଏ, ତପସ୍ୟାକୁ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା; ଏହିଥିରେ ମୋର କଥା ଶୁଣ, ଅମୃତାନ୍ଶୁମାନେ। ଭକ୍ତିଶୀଳା ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ମହିମାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏନାହିଁ; ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ନହେଲେ, ମଣିଷମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବେ। ତେଣୁ, ଭାନୁଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ତପସ୍ୱିନୀ ଏହି ପତିବ୍ରତାଙ୍କୁ ଯାଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୁଣି ପୁଣି ଉଦୟ କରନ୍ତି।” ପୁଅ କହିଲେ, “ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କଠାରେ ଯାଇ, ‘ପୂର୍ବବତ୍ ଦିନ ହେଉ, ପୂର୍ବବତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ହେଉ’ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।” ଅନସୂୟା କହିଲେ, “ପତିବ୍ରତାର ମହିମା କେମିତି କମିପାରିବ? ତେଣୁ, ସେଇ ଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ନାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ମୁଁ ଦିନ ତିଆରି କରିବି, ହେ ଦେବଗଣ।” ଯେପରି ଦିନ ଓ ରାତିର ଚକ୍ର ପୁଣି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସେପରି ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ପତି କେବେ ବିନାଶ ପାଉନାହିଁ। ଏପରି କଥା କହି, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣବତୀ ଅନସୂୟା ନିଜ ଗୃହକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ, ଏବଂ ନିଜ ଓ ପତିଙ୍କ ଧର୍ମ ଉପରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କଲେ। ଅନସୂୟା ପଚାରିଲେ, “ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ପତିଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖି ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ତୋ? ଏବଂ, ତୁମେ ତୁମର ପତିକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ କରୁଛ?” ସେଉଁଠି ନାରୀ କହିଲେ, “ମୁଁ କେବଳ ପତି ସେବା ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିଛି; ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ପାଇ, ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର ହୋଇଛି। ଜନେ ଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ସଦା ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ନିଜ ଜାତି ଓ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଧନ ସଞ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଧନ ଲାଭ ହେଲେ, ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାଗ ଦେବା ଉଚିତ୍; ସତ୍ୟ, ଇମାନ୍ଦାରି, ତପ, ଦାନ, ଦୟା ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ଶୋଭିତ ହେବା ଉଚିତ୍। ଶାସ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କର୍ମ, ରାଗ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି, ଦୈନିକ ଭାବେ ଭକ୍ତି ସହିତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଜନ୍ମ ଅନୁସାରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ମଣିଷ ସେଉଁଠିକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟାରେ ପ୍ରଜାପତି ଆଦି ଲୋକକୁ କ୍ରମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। କିନ୍ତୁ, ନାରୀମାନେ ପତି ସେବା ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟର ଅର୍ଧ ନେଇଥାନ୍ତି। ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ଅଲଗା ବଳି, ପିତୃତର୍ପଣ କିମ୍ବା ଉପବାସ ନାହିଁ; ପତି ସେବା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଚାହିଦା ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ତୁମେ, ସଦା ମନକୁ ପତି ସେବାରେ ଲଗାଇ ରଖ, କାରଣ ପତି ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଯେଉଁ ପୂଜା କିମ୍ବା ସମ୍ମାନ ପତି ଦେବତା କିମ୍ବା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ କରନ୍ତି, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତ ନାରୀ ପତି ସେବା ଦ୍ୱାରା ତାହାର ଅର୍ଧ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ପୁଅ କହିଲେ, “ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସେ ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—‘ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ ପ୍ରାସାଦିକ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଦେଖିଛନ୍ତି, କାରଣ ଆପଣ, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣବତୀ, ପୁଣି ମୋର ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ଦୃଢ଼ କରିଦେଲେ। ମୁଁ ଜାଣିଛି—ନାରୀ ପାଇଁ ପତି ଚାଁଡ଼ି ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ; ପତିଙ୍କ ମମତା ଏ ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଉପକାର କରେ। ପତିଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଏହି ଜନ୍ମ ଓ ପରଲୋକରେ ନାରୀ ସୁଖ ପାଏ; ପତି ହିଁ ନାରୀ ପାଇଁ ଦେବତା। ତେଣୁ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଆପଣ ମୋ ଘରକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ମୋତେ କ’ଣ କରିବାକୁ କହିବେ, କିମ୍ବା କ’ଣ କରିଦେବି?” ଅନସୂୟା କହିଲେ, “ଏହି ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ମୋ ନିକଟକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଦିନ ଓ ରାତି ଅବରୋଧ ହେବାରୁ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୋଇଛି। ସେମାନେ ପୂର୍ବବତ୍ ଦିନ ଓ ରାତି ଚାଲିଥାଉ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରୁଛନ୍ତି; ସେଇ କାମ ପାଇଁ ମୁଁ ଆସିଛି—ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଦିନ ନଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ବଳି ବନ୍ଦ ହୋଇଛି; ଏହା ଛାଡ଼ି ଦେବତାମାନେ ଆହାର ପାଉନାହାନ୍ତି। ଦିନ ନ ଥିଲେ ସମସ୍ତ କର୍ମ ବନ୍ଦ ହେଉଛି; ଏହା ଦ୍ୱାରା ବର୍ଷା ହେଉନାହିଁ, ଜଗତ ନଶ୍ୱର ହେବ। ତେଣୁ, ଯଦି ତୁମେ ଜଗତକୁ ବିପଦରୁ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚାହ, ଦୟା କର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରୁନ୍ତୁ।” ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କହିଲେ, “ମଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କର ଶାପରେ, ମୋ ପତି, ଏହି ଲୋକନାଥ, କ୍ରୋଧରେ ଶାପିତ ହେଲେ—‘ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ନ ହେଲେ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।’” ଅନସୂୟା କହିଲେ, “ଯଦି ତୁମର ଇଚ୍ଛା ଥାଏ, ତେବେ ତୁମ ଅନୁରୋଧରେ ମୁଁ ସବୁକିଛି ପୂର୍ବବତ୍ କରିଦେବି, ଏବଂ ତୁମକୁ ନୂତନ ପତି ଦେବି। କାରଣ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ନାରୀଙ୍କର ମହିମାକୁ ମାନିବି, ବିଶେଷ କରି ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ଭକ୍ତିକୁ।” ପୁଅ କହିଲେ, “ସେ ମନ ଦେଲେ, ତପସ୍ୱିନୀ ଅନସୂୟା ଦଶମୀ ରାତିରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ତାପରେ ଶୁଭ୍ର ଭିବସ୍ୱତ୍, ରକ୍ତ କମଳ ପରି ଅଭିଭାସ୍ୱର, ମହା ପିଠିରେ ଚଢ଼ି ପର୍ବତରାଜ ଉପରେ ଉଦିତ ହେଲେ। ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ପତି ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ। ଅନସୂୟା କହିଲେ, “ଦୁଃଖ କରନି, ଭାଗ୍ୟବତୀ! ମୋର ଶକ୍ତି ଦେଖ—ପତି ସେବା ଦ୍ୱାରା କ’ଣ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ତୁମେ ପାଉନାହାଁ?” “ମୁଁ କେବେ ମୋ ପତି ସମାନ ରୂପ, ଚରିତ୍ର, ଜ୍ଞାନ, ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷ ଦେଖିନାହିଁ। ଏହି ସତ୍ୟରେ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୋଗମୁକ୍ତ, ଯୁବା ହେଉନ୍ତୁ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହ ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତୁ। ମୁଁ କେବେ ମୋ ପତି ସମାନ ଦେବତା ଦେଖିନାହିଁ, ଏହି ସତ୍ୟରେ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଣି ଯୁବା ଓ ସ୍ୱସ୍ଥ ହେଉନ୍ତୁ।