ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୋ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ପାଇଁ ଲୋକମାନେ କେମିତି ଆକାଂକ୍ଷା କରିବେ, ଯଦି ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ?” ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଦେବତାମନ୍ଦଳର ନାଥ, ମୋର ଯେତେ ଧର୍ମ ଅଛି, ତାହାର ଫଳରେ ନରକରେ ଯେଉଁ ପାପୀମାନେ ଦୁଃଖିତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରୁନ୍ତୁ।” ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଏଭଳି ଦୟା ଦେଖାଇ ତୁମେ ଆଉ ଉଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ। ଦେଖ, ଏହି ପାପୀମାନେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି।” ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଏବଂ ହରି ସେଉଁଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସାଇ ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଗଲେ। ମୁଁ ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲୁ, ଆମେ ଆମର କର୍ମଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କଲୁ। ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ସମସ୍ତ ନରକ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାପ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ଯୋନି ମିଳେ, ତାହା ବିସ୍ତାରରେ କହିଦେଲି। ମୁଁ ଯେପରି ଦେଖିଥିଲି, ସେପରି ନିଶ୍ଚିତ ଜ୍ଞାନ ତୁମକୁ ଦେଲି; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ସତ୍ୟ। ଏବେ ଆଉ କ’ଣ କହିବି? ତାପରେ ବାପା କହିଲେ, “ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ ମୋତେ ଏହି ସଂସାରର ସ୍ଥିତି ଏବଂ ତାହାର ସ୍ୱରୂପ, ଯାହା ଜଳଘଡ଼ି ପରି ନିୟମିତ ଏବଂ ମନକୁ ଭ୍ରମିତ କରେ, ସେହି ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲା। ଏବେ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବୁଝିଲି। ଏହି ନିୟମିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ ଏବେ ମୋତେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ?” ପୁଅ କହିଲେ, “ଯଦି ଆମର କଥାରେ ଅବିଶ୍ୱାସ ନାହିଁ, ତେବେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରି ବନବାସୀ ଜୀବନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର। ଯଥାବିଧି କ୍ରିୟା କରି, ଅଗ୍ନିର ଉପାସନା ଛାଡ଼ି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଏବଂ ସଂପତ୍ତିର ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କର। ଅଳ୍ପ ଭୋଜନ କର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କର, ଅକ୍ଲାନ୍ତ ଭିକ୍ଷୁ ହେବା, ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ବାହ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରୁ ଦୂରେ ରୁହ। ଏଭଳି କଲେ, ଯେଉଁ ଯୋଗ ଦୁଃଖର ମୂଳ ଯୋଗ-ଅଯୋଗର ଔଷଧ ଏବଂ ମୋକ୍ଷର ଅପୂର୍ବ, ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ କାରଣ, ସେଉଁଠି ଅନାସକ୍ତ ହେଇ ତୁମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା। ଏହି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆଉ କେବେ ତୁମେ ପଞ୍ଚ ଭୂତ ସହିତ ଯୋଗ ପାଇବା ନାହିଁ।” ତେବେ ବାପା ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୋ ପୁଅ, ଏହି ମୋକ୍ଷର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାରଣ ଯୋଗକୁ ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ ବୁଝାଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପଞ୍ଚଭୂତରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ପୁନଃ ଏହି ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବି ନାହିଁ। ଏହି ଯୋଗ ଏମିତି କ’ଣ, ଯେଉଁଠି ଆସକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆତ୍ମା ସଂସାରର ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ହୁଏ ନାହିଁ, ଯୋଗ ରହିଲେ କି ନାହିଁ। ମୋର ଦେହ ଓ ମନ ସଂସାର ଦୁଃଖର ତାପରେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଛି; ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନର ଶୀତଳ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି ମୋତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର। ଅଜ୍ଞାନର କଳା ସାପ ଦ୍ୱାରା ଦଶିତ ହୋଇ, ତାହାର ବିଷରେ ତପ୍ତ ହେଉଛି; ତୁମର ଅମୃତମୟ କଥା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ କର। ପୁତ୍ର, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଘର, ଜମି ଓ ଆସକ୍ତିର ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛି; ତୁମେ ଯଥାଶୀଘ୍ର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର।” ପୁଅ କହିଲେ, “ବାପା, ଏବେ ତୁମେ ଶୁଣ, ଯେଉଁ ଯୋଗ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଜ୍ଞାନୀ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଅଲର୍କଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଏହି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ।” ତେବେ ବାପା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ କିଏଙ୍କ ପୁଅ? ସେ କିପରି ଏହି ଯୋଗ ଶିଖାଇଲେ? ଏହି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଅଲର୍କ କିଏ, ଯିଏ ଯୋଗ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ?” ପୁଅ କହିଲେ, “ପ୍ରତିଷ୍ଠାନା ନଗରରେ କଉଶିକ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ; ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପାପ ଫଳରେ ସେ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହେଇଥିଲେ। ଏଭଳି ରୋଗୀ ହେବା ସତ୍ୱେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଦେବତା ପରି ସେବା କରୁଥିଲେ—ପାଦ ମାସାଜ, ଅଙ୍ଗ ଦଳନ, ସ୍ନାନ, ପୋଶାକ, ଭୋଜନ ଦେଇ। ସେ କଫ, ମୁତ୍ର, ମଳ, ରକ୍ତ ଧୋଇ ଦେଉଥିଲେ, ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ସେବା କରୁଥିଲେ, ମଧୁର ଭାଷାରେ କଥା କହୁଥିଲେ। ଏତେ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କୁ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଦୁଃଖଦାୟକ ଭାବରେ ତିରସ୍କାର କରୁଥିଲେ। ତଥାପି, ସେ ଭକ୍ତିମୟା ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ଦେବତା ଭାବରେ ମନେ କରୁଥିଲେ; ସେ ଯେତେ ଭୟଙ୍କର ହେଉନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଅସ୍ଥିର ଦେହରେ ଥିବା କଉଶିକ କେବେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କହିଲେ, “ମୋତେ ସେ ଘରକୁ ନେଇ ଚାଲ, ଯେଉଁଠି ସେ ବେଶ୍ୟା ରହେ, ଯାହାକୁ ରାଜପଥରେ ଦେଖିଥିଲି। ସେ ମୋ ହୃଦୟରେ ରହିଛି। ସେ ସୁନ୍ଦରୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିତମ୍ଭ ଓ ସ୍ତନଯୁକ୍ତ; ସେ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବାକୁ ନ ଦେଲେ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବି। ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଆସକ୍ତି ଅସ୍ଥିର, ତାକୁ ଅନେକେ ଚାହାନ୍ତି; ମୁଁ ଚାଲିପାରିବି ନାହିଁ, ଏହିପରି ମୋ ପାଇଁ ଅସୁବିଧା।" ପତିଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ସୁକ୍ତା ଶୁଣି, ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ବାନ୍ଧି, ଅଧିକ ଦାମ ନେଇ, ପତିଙ୍କୁ ଶିରେ ଉଠାଇ ରାଜପଥରେ ଚାଲିଲେ। ରାତିରେ, ଆକାଶ ମେଘରେ ଢାକା, ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକୁଥିଲା; ସେ ଦ୍ୱିଜାତି ସ୍ତ୍ରୀ ପତିଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ରାଜପଥରେ ଚାଲିଥିଲେ। ପଥରେ, ଏକ ଶୂଳରେ ଗାଡ଼ିଦେଉଥିବା ଚୋର ଥିଲେ, ଯିଏ ଚୋରି ଅଭିଯୋଗରେ ଦଣ୍ଡିତ ହୋଇଥିଲେ; ସେଠି ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ନାମକ ଦ୍ୱିଜ ଅନେକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲେ। ପତିଙ୍କୁ ଶିରେ ଉଠାଇ, ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ କହିଲେ, “ଯିଏ ମୋତେ ଏପରି ଦୁଃଖ ଦେଲା, ମୋ ପାଦରେ ଆଘାତ କଲା, ସେ ଅପରାଧୀ ନିଶ୍ଚୟ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ୱର ହେବ।” ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଶୁଣି, ପତିବ୍ରତା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବ ନାହିଁ।” ଏହିପରି ହେବାରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା ନାହିଁ, ରାତି ଅବିରତ ରହିଲା; ଏହି ଅବସ୍ଥା ଅନେକ ଦିନ ଚାଲିଲା, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।