ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଏକ ରାଜା ଯେଉଁଠାରେ ନରକରେ ଅନେକ ପୀଡିତ ଆତ୍ମା ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ତାଙ୍କ ତେଜରେ ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ହ୍ରାସ ପାଇଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଯମର ଦୂତ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ତେଜରେ ଏଠାରେ ମାର, କାଟ, ପୋଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛି।” ରାଜା ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଏହି ନିଶ୍ଚୟକୁ ରଖେଇଛି ଯେ, ଯେଉଁ ଆନନ୍ଦ ଦୁଃଖିତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାରେ ମିଳେ, ସେ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱର୍ଗରେ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେନି।” ରାଜା କହିଲେ, “ଯଦି ମୋର ସାମ୍ନାରେ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏମାନେ ଭୋଗୁନାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ପର୍ବତ ପରି ଏଠି ଅଚଳ ରହିବି।” ତାପରେ ଯମଦୂତ କହିଲେ, “ଚଳ, ରାଜା, ତୁମେ ତୁମର ସୁକୃତ ଫଳର ଉପଭୋଗ କର; ଏଠି ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟମାନଙ୍କ ଯନ୍ତ୍ରଣା ତୁମ ପାଇଁ ନୁହେଁ।” ରାଜା କହିଲେ, “ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦୁଃଖିତ ନରକବାସୀମାନେ ମୋ ସାନିଧ୍ୟରେ ସୁଖୀ ହେଉନାହାନ୍ତି, ମୁଁ ଯିବିନାହିଁ।” ସେ ଆହ୍ୱାନ କଲେ, “ଯେଉଁ ଲୋକ ଦୁଃଖିତ ଅଟଳ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଦୟା ନ ଦେଖାଏ, ତାଙ୍କ ଜୀବନ ନିରର୍ଥକ, ଯଦିଓ ସେ ଶତ୍ରୁ ହେଉ। ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ, ଯେଉଁ ଲୋକ ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାରେ ମନ ନ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପୂଜା, ଦାନ, ତପସ୍ୟା କିଛି ଲାଭ ଦେଇନାହିଁ। ଯିଏ ଶିଶୁ, ରୋଗୀ ଓ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦୟା ନ କରେ, ସେ ପୁରୁଷ ନୁହେଁ, ସେ ଦାନବ। ଏଠି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ମୋତେ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଭୟଙ୍କର ଗନ୍ଧ, ତୀବ୍ର ଦୁଃଖ, କ୍ଷୁଧା-ତିରିକ୍ତା, ଅଚେତନ କରିଦେଉଥିବା ପୀଡା ଦିଏ, ତଥାପି ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖିତମାନେ ପାଇଁ ରକ୍ଷା ଦେବାକୁ ସ୍ୱର୍ଗସୁଖଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଭାବିବି। ଯଦି ମୋ ଦୁଃଖରେ ଅନେକ ଦୁଃଖିତ ଲୋକ ସୁଖ ପାଇପାରନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ କ’ଣ ହାରାଇଲି? ତେଣୁ, ଆପଣ ଦେରି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଚାଲନ୍ତୁ।” ଏବେ ଯମଦୂତ କହିଲେ, “ଧର୍ମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆସିଛନ୍ତି, ତୁମକୁ ନେବାକୁ; ରାଜନ୍, ଆମ ସହ ଚାଲିଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କର।” ଧର୍ମ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋତେ ଭଲଭାବେ ପୂଜିଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ନିଜେ ତୁମକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯିବି; ଏହି ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼, ଦେରି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ରାଜା ଉତ୍ତର କଲେ, “ହେ ଧର୍ମ, ଏଠି ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ‘ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କର’ ବୋଲି କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି; ଏହି ଦେଖି, ମୁଁ ଯିବିନାହିଁ।” ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ଏମାନେ ନିଜ ପାପ କାରଣରେ ନରକକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି; ଆପଣ ତ ନିଜ ସୁକୃତ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।” ରାଜା ପଚାରିଲେ, “ହେ ଧର୍ମ, କିମ୍ବା ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୋ ସୁକୃତ କେତେ ଅଛି, କୃପାକରି କହନ୍ତୁ।” ଧର୍ମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ସମୁଦ୍ରର ଜଳବିନ୍ଦୁ, ଆକାଶର ତାରା, ବର୍ଷାର ଧାରା, ଗଙ୍ଗାର ବାଲି ଯେପରି ଅସଂଖ୍ୟ, ତୁମର ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ ଅପାର। ଏହି ଦିନ ତୁମେ ଯେଉଁ ଦୟା ଦେଖାଇଛ, ତାରେ ତୁମର ପୁଣ୍ୟ ଲକ୍ଷଗୁଣ ବଢ଼ିଛି। ଏହିଠାରୁ ତୁମେ ଅମୃତ ଲୋକକୁ ଯାଅ, ପାପୀମାନେ ନିଜ କର୍ମ ଫଳରେ ନରକରେ ରୁହନ୍ତୁ।” ତେବେ ରାଜା ପୁନି ପଚାରିଲେ, “ଯଦି ମୋ ସାନିଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉନାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ସଙ୍ଗ ପାଇଁ ଲୋକଙ୍କ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କିପରି ହେବ?” ତେଣୁ ଆଉ କହିଲେ, “ହେ ଦେବେଶ, ମୋର ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ଅଛି, ତାହାରେ ଏହି ଦୁଃଖିତ ପାପୀମାନେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।” ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ଏପରି ମହତ୍ ଦୟାରେ, ରାଜନ୍, ତୁମେ ଅତ୍ୟୁତ୍କୃଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ; ଦେଖ, ଏହି ପାପୀମାନେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି।” ଏହି ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା ହେଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସାଇ ହରି ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଗଲେ। ମୁଁ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲୁ, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନରକ ଓ ଏହି ପାପଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିଛି। ଯେପରି ମୁଁ ଦେଖିଥିଲି, ସେହିଠାରୁ ଏହି ଅନୁଭବଜନିତ ତଥ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଇଛି; ଏଠାରେ ଆଉ କ’ଣ କହିବି? ଏହିଠାରେ ପିତା କହିଲେ, “ପୁତ୍ର, ତୁମେ ମତେ ଏହି ସଂସାରର ନିଶ୍ଚିତ ସ୍ୱରୂପ, ତାହାର ଅବିଚଳ ଧାରା, ଏବଂ ମନକୁ ମୂଢ଼ କରିଦେଉଥିବା ତଥ୍ୟ ଖୋଲାସା କରିଦେଲୁ। ଏହି ସବୁ ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବୁଝିପାରିଛି। ଏବେ, ଏହି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?” ପୁତ୍ର କହିଲେ, “ଯଦି ମୋର କଥାରେ ଅବିଶ୍ୱାସ ନାହିଁ, ତେବେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରି, ଅରଣ୍ୟବାସୀ ହୋଇଯାଅ। ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କରି, ଅଗ୍ନିର ରକ୍ଷା ଛାଡି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ଅସକ୍ତି ରଖି, ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କର। ଅଳ୍ପ ଭୋଜନ କର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କର, ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଭିକ୍ଷୁ ହୋଇ, ବାହ୍ୟ ଅବସ୍ଥାର ସଂସ୍ପର୍ଶ ଏଡ଼ାଇ, ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖ। ଏପରି କଲେ ତୁମେ ସେଉଁଠି ଏମିତି ଏକ ଯୋଗ ଉପଲବ୍ଧି କରିବା, ଯାହା ଦୁଃଖର ଶାନ୍ତି, ଅନୁପମ ଓ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ମୋକ୍ଷ ଦାୟକ, ଏବଂ ତାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପୁନି ଭୂତମାନେ ସହିତ ଯୋଗ ପାଇବ ନାହିଁ।” ପିତା ପଚାରିଲେ, “ପୁତ୍ର, ସେଉଁଠି ଯୋଗ କ’ଣ, ଯାହା ମୋକ୍ଷର ମୂଳ କାରଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଭୂତମାନେରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି, ପୁନି ଏପରି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବିନାହିଁ? ଏମିତି ଯୋଗ ବିଷୟରେ କହ, ଯେଉଁଠି ଆସକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମା ସଂସାର ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼େନାହିଁ। ମୋ ଦେହ ଓ ମନ ସଂସାର ତାପରେ ଦଗ୍ଧ, ତୁମ ଜ୍ଞାନ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଶିତଳ କର। ଅଜ୍ଞାନ ନାମକ କଳା ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ଦସାଯି, ତାହାର ବିଷରେ ତପ୍ତ, ମୁଁ ମୃତ ସମାନ; ତୁମର ନେକ୍ତର ସମ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପୁନର୍ଜୀବିତ କର। ପୁତ୍ରାଶ୍ରୟ, ଭାର୍ୟା, ଘର, ଜମି ଓ ଏହି ମୋହ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ଦୟାକରି ତୁମ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର।” ପୁତ୍ର କହିଲେ, “ପିତା, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଯେଉଁଠି ଅଲର୍କଙ୍କୁ ଯୋଗ ଶିଖାଇଥିଲେ, ତାହା ଆମେ ଶୁଣିବା। ତିନି କିଏଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ କିପରି ଅଲର୍କଙ୍କୁ ଏହି ଯୋଗ ଦେଖାଇଥିଲେ, ସେ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି।