ପକ୍ଷୀମାନେ କହିଲେ— ତାହାପରେ, ତିନି ଜଗତ୍ର ନାୟକ ଇନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମ ଓ ଗାଧିପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, “ଏହିପରି ହେଉ” ବୋଲି କହିଲାପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ପରେ ସେମାନେ ପୃଥିବୀରୁ ଦେବଲୋକକୁ ଗଲେ, ଆକାଶର ରଥରେ ବସି ଅୟୋଧ୍ୟାବାସୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, “ସେଉଁଠିକୁ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଅ।” ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ରୋହିତାଶ୍ୱଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣିଲେ। ଆୟୋଧ୍ୟା ନାମକ ସୁନ୍ଦର ନଗରୀରେ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମନ୍ଦଳୀ ସହିତ ରୋହିତାଶ୍ୱଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ନାୟକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ଏହାପରେ, ରାଜା ସହ ସମସ୍ତ ଅୟୋଧ୍ୟାବାସୀ, ମିତ୍ର, ପୁତ୍ର, ଦାସ, ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଉଲ୍ଲାସ ଓ ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧି ସହ ଦେବଲୋକକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ଏକ ଆକାଶର ରଥରୁ ଅନ୍ୟ ରଥକୁ ଚଡ଼ି ଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ହେଲା, ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ। ଏପରି ଦିବ୍ୟ ରଥମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତିଶୟ ସମୃଦ୍ଧି ଅର୍ଜନ କରି, ସେଇ ରାଜା ନଗର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦେଉଳି ସହ ବସୋବାସ କରିବାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ତାହାପରେ, ତାଙ୍କର ଏହି ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି, ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ମହାମୁନି ଉଶନା (ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ), ଶାସ୍ତ୍ରର ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅର୍ଥ ଜ୍ଞାନୀ, ଏକ ଶ୍ଲୋକ କହିଲେ— “ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ରାଜା ନ ଥିଲେ, ନ ହେବେ। ଯିଏ ଏହି କଥା ଶୁଣିବେ, ସେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମହାନ୍ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରିବେ। କିଏ ଦେବଲୋକ ଆଶା କରେ, ସେ ଦେବଲୋକ ପାଇବ; ପୁତ୍ର ଆଶା କଲେ, ପୁତ୍ର ପାଇବ; ଭାର୍ଯ୍ୟା ଚାହିଁଲେ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ପାଇବ; ରାଜ୍ୟ ଚାହିଁଲେ, ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିବ। ହେଁ, କ୍ଷମାର ମହତ୍ତ୍ୱ କେତେ! ଦାନର ଫଳ କେତେ ବଡ଼! ଏହା ଦ୍ୱାରା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଏଠାରେ ଆସି, ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀର ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲେ।” ପକ୍ଷୀମାନେ ପୁନି କହିଲେ— “ଏହି ସମସ୍ତ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କର୍ମ ତୁମକୁ କହିଦେଲୁ। ଏବେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାର ଶେଷ କଥା ଶୁଣ। ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ, ପୃଥିବୀର ବିନାଶର କାରଣ, ଓ ଆଡିବକ ଯୁଦ୍ଧ ନାମକ ମହାସଂଗ୍ରାମ— ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ ଶୁଣ।” ପକ୍ଷୀମାନେ କହିଲେ— ଯେତେବେଳେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ରାଜ୍ୟହୀନ ହେଇ ଦେବଲୋକକୁ ଗଲେ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଶଂସିତ ପୁରୋହିତ ଜଳନିବାସରୁ ବାହାରିଲେ। ମହାମୁନି ବଶିଷ୍ଠ, ଗଙ୍ଗାତୀରେ ବାର ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ବସିଥିବା ବେଳେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କରିଥିବା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣିଲେ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିନାଶ, ତାଙ୍କର ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ସହ ସଂଗତି, ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପୁତ୍ର ବିକ୍ରୟ ଏସବୁ କଥା ଶୁଣିଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ଶୁଭ ରାଜା ଖୁସି ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ତେଜସ୍ୱୀ ବଶିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପ୍ରତି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ— “ମୋ ଶତ ପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ, ତଥାପି ଏତେ ରୋଷ କେବେ ହୋଇନଥିଲା। ଏହି ସତ୍ୟବାନ, ଶାନ୍ତ, ଶତ୍ରୁମାନେ ପ୍ରତି ନିର୍ଦ୍ୱେଷ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଜାଗୃତ ଓ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା ମହାତ୍ମା ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହରାଇଲେ। ରାଜା, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁତ୍ର, ଦାସମାନେ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିମ୍ନ ଅବସ୍ଥାକୁ ଯାଇଲେ; ସେଉଁଠି ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ବାହାର କଲା ଓ ପୁନିପୁନି ଉପହାସ କଲା। ଏହିପରି, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଦ୍ୱେଷୀ, ପାପୀ, ଜଣେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତାଳିକୁ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ତାଲି ଦେଲେ, ମୋ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ସେ କଞ୍ଚ ହେବ।” ପକ୍ଷୀମାନେ କହିଲେ— ଏହି ଶାପ ଶୁଣି କୁଶବଂଶୀ ବଳଶାଳୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଇଲେ— “ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବକ ହେବା।” ଏହିପରି, ଏହି ଦୁଇ ତେଜସ୍ୱୀ ବଶିଷ୍ଠ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏକାପରି ଅନ୍ୟକୁ ଶାପ ଦେଇ ପଶୁ ଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଅନ୍ୟ ଦେହ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ କ୍ରୋଧରେ ଏହି ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ବିଶାଳ ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ବକ ଦୁଇ ହଜାର ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ଥିଲେ, ଓ କଞ୍ଚ ତିନି ହଜାର ନବ୍ବେ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ପକ୍ଷ ପକ୍ଷ ମାଡ଼ି ଏମିତି ଘାତ କଲେ ଯେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। କଞ୍ଚ ତାଙ୍କର ପକ୍ଷ ହଲାଇ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁରେ ଘାତ କଲେ, ବକ ଉଚ୍ଚ ଗଳା ଉପରେ ପାଦ ଦେଇ କଞ୍ଚକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ପକ୍ଷ ଚାପରେ ପବନ ଚଳି, ପର୍ବତମାନେ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ; ପର୍ବତ ପଡ଼ିବାରେ ଭୂମି କମ୍ପିତ ହେଲା। ଭୂମି କମ୍ପିତ ହେବାରେ ସମୁଦ୍ର ତୀବ୍ର ତରଙ୍ଗରେ ବଢ଼ିଗଲା, ଏବଂ ଭୂମି ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଝୁକି ନେତ୍ରଲୋକକୁ ପଡ଼ିବାକୁ ଯାଉଥିଲା। କେହି ପର୍ବତ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, କେହି ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ, କେହି ଭୂମି କମ୍ପନରେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ। ଏପରି ଭୟ, ଅଚେତନତା, ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଦେଲା; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ଭୂମଣ୍ଡଳ ଉଲଟିଗଲା। “ହା ଶିଶୁ! ହା ପ୍ରିୟ! ଶିଶୁ ଦୌଡ଼! ମୁଁ ମରିଯିବି! ହା ପ୍ରିୟ! ପ୍ରିୟା! ଏହି ପର୍ବତ ପଡ଼ୁଛି— ଦୌଡ଼!” ଏପରି ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏପରି ବିଶ୍ୱ ଭୟ ଓ ବିପ୍ଲବରେ ଡୁବିଯିବାବେଳେ, ଦେବମାନେ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମା ଏସି ପହଁଚିଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ ସେହି ଦୁଇ ଅତିକ୍ରୋଧିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କର, ଜଗତରେ ଆବର ଶାନ୍ତି ଫେରାଇ ଆସୁ।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଇଜଣେ କ୍ରୋଧ ଓ ରୋଷରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲୁ ରଖିଲେ। ତେବେ, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବ, ବିଶ୍ୱର ନାଶ ଦେଖି ତାହାର ଭଳିକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ଦୂର କଲେ। ପରେ ପ୍ରଜାପତି ଦେବ, ସେମାନେ ପୂର୍ବ ଦେହରେ ଥିବାବେଳେ, କହିଲେ— “ଓ ବଶିଷ୍ଠ ଓ କୌଶିକ, ତୁମେ ଅନ୍ଧକାରରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲ। ବଶିଷ୍ଠ, ଏବେ ବନ୍ଦ କର, କୌଶିକ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ; ଅନ୍ଧକାରରେ ତୁମେ ଏପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲ। ଏହି ବିରୋଧ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ; ତୁମର ଏହି ବିରୋଧ ପୃଥିବୀର ବିନାଶ ହେଉଛି।