ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଭକ୍ତିଭାବରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ହେ ଦେବେଶ, ମୋର ନମ୍ର ଅନୁରୋଧ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୋ ମୁହଁ ଆଲୋକିତ ହୋଇଛି।” ସେ ଏହିପରି କହିଲେ, “କୋଶଳନଗରର ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋର କାରଣରେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠି ରହିଛନ୍ତି—ମୁଁ କିପରି ଏହି ଦିନେ ସେମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି? ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁ, ଗାଈ କିମ୍ବା ଜନନୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଯେମିତି ମହାପାପ, ଏମିତି ଭକ୍ତକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ମହାପାପ ଭାବେ ଘୋଷିତ। ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭକ୍ତ, ଯିଏ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କରେ, ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ ହେଲେ ମନେ ହଳକା ଲାଗିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହାରେ ଏ ଲୋକରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ କୌଣସି ମଙ୍ଗଳ ଦେଖୁନି; ତେଣୁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। ଯଦି ସେମାନେ ମୋ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି, ହେ ଦେବେଶ, ତେବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଯିବି; ନହେଲେ, ସେମାନେ ସହିତ ମୁଁ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ତୟାରି। ଏପରି ଅନୁରୋଧ ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଅଲଗା ଅଲଗା—କିପରି ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ?” ତେବେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ହେ ଶକ୍ର, ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ମହାଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଓ ଦାନ କରନ୍ତି। ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ କରିଛି; ମୁଁ ମୋର ଉପକାରୀମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଗି ଚାହୁଁନି। ତେଣୁ, ହେ ଦେବେଶ, ଯେଉଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମୁଁ କରିଛି—ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ପାଠ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ—ସେମାନେ ସହିତ ଏହା ହେଉ। ମୋର କର୍ମର ଫଳ, ଯାହା ଅନେକ ଯୁଗ ଧରି ଭୋଗ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଏକ ଦିନରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମିଳୁ।" ତାପରେ ପକ୍ଷୀମାନେ କହିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର (ଗାଧିପୁତ୍ର) ଏହି ଦୟା ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ। ପରେ ଏହି ସମସ୍ତେ ଭୂଲୋକରୁ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଆୟୋଧ୍ୟାବାସୀମାନେକୁ ଡାକିଲେ, “ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।” ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତପସ୍ବୀ ରୋହିତାଶ୍ୱଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଣି ଦେଲେ। ଆୟୋଧ୍ୟାର ସୁନ୍ଦର ନଗରରେ, ଦେବ, ଋଷି, ଓ ଦେବଗଣଙ୍କ ସହିତ, ରୋହିତାଶ୍ୱଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ। ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜନ, ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ପୁତ୍ର, ଦାସ, ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଖୁସି ଓ ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ରମରେ, ଏକ ରଥରୁ ଅନ୍ୟ ରଥକୁ ଚଢ଼ି ସମସ୍ତେ ଉପରକୁ ଯାଉଥିଲେ; ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ହେଲା, ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ରଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେଠାରେ ନଗର ଏବଂ ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କଲେ। ଏହି ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ (ଉଶନାସ), ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଓ ତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାନୀ, ଏକ ଶ୍ଲୋକ କହିଲେ: “ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ ରାଜା ପୂର୍ବେ କିମ୍ବା ଭବିଷ୍ୟତରେ କେହି ହେବେ ନାହିଁ। ଯିଏ ଏହି କଥା ଶୁଣିବେ, ସେ ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମହାସୁଖ ପାଇବେ। ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା ଆଶା କରିବେ—ସ୍ୱର୍ଗ, ପୁତ୍ର, ସ୍ତ୍ରୀ, କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ—ତାହା ପାଇବେ। କ୍ଷମାର ମହତ୍ତ୍ୱ, ଦାନର ମହାଫଳ ଦେଖ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରନଗରର ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ।” ପକ୍ଷୀମାନେ କହିଲେ, “ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କୁହିଲୁ। ଏବେ ଶେଷ ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣନ୍ତୁ। ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ, ପୃଥିବୀର ବିନାଶର କାରଣ, ଏବଂ ଆଡିବକ ଯୁଦ୍ଧ ନାମକ ମହାସଂଗ୍ରାମ—ଏହି ଫଳ ଶୁଣିବାକୁ ଅଛି।” ଏବେ ଦେଖ, ଯେତେବେଳେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ରାଜ୍ୟହୀନ ହୋଇ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ, ତେବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁରୋହିତ ଜଳର ନିବାସରୁ ବାହାରିଲେ। ବସିଷ୍ଠ ଋଷି, ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଗଙ୍ଗାତୀରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କରିଥିବା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣିଲେ। ସେ ଦୟାଳୁ ଦାନଶୀଳ ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୱଂସ, ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କର ସଂଗ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର ବିକ୍ରୟ ଶୁଣିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାଜା ଖୁସି ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ତେଜୋମୟ ବସିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ, “ମୋର ଶତପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ହତ୍ୟା କଲେ, ତଥାପି ଏପରି କ୍ରୋଧ ମୋତେ ତାହାବେଳେ ଆସିନଥିଲା। ଏହି ମହାନ ରାଜା, ଦେବ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂଜକ, ସତ୍ୟବାନ, ଶାନ୍ତ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଇର୍ଷ୍ୟାଶୂନ୍ୟ, ନିଷ୍ପାପ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଜାଗୃତ ଏବଂ ସଂଯମୀ, ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟହୀନ କରାଗଲା। ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର, ଦାସମାନେ ସହିତ ନିମ୍ନତମ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେ ନିଜ ରାଜ୍ୟରୁ ବାହାରିଦେଲେ ଏବଂ ପୁନିପୁନି ଉପେକ୍ଷିତ ହେଲେ। ତେଣୁ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା, ବ୍ରାହ୍ମଣବିରୋଧୀ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ, ମୋର ଶାପରେ ଉଲ୍ଲୁ ହେବେ।” ପକ୍ଷୀମାନେ କହିଲେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, କୁଶବଂଶୀ, ଏହି ଶାପ ଶୁଣି, ବସିଷ୍ଠକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲୁ ହେବ।” ଏଭଳି ଦୁଇ ତେଜୋମୟ ମୁନି, ବସିଷ୍ଠ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଏକାପରେ ଏକା ଶାପ କରି, ପଶୁ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ, ଅନ୍ୟ ଦେହରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖାଇଲେ। ଉଲ୍ଲୁର ଉଚ୍ଚତା ଦୁଇ ହଜାର ଯୋଜନା, ଓ କୌଁଚର ଉଚ୍ଚତା ତିନି ହଜାର ନବ୍ବେ ଯୋଜନା ଥିଲା। ଦୁଇଁଜଣ ତାଙ୍କର ପାଖ ମାଡ଼ି ଏମିତି ଘାତ କଲେ ଯେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟାନ୍ୱିତ ହେଲେ। କୌଁଚ ତାଙ୍କର ପାଖ ନାଚି, ରକ୍ତବିନ୍ନ ଚକ୍ଷୁରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଉଲ୍ଲୁ ଗର୍ବରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ପାଦରେ କୌଁଚକୁ ଘାତ କଲେ। ତାଙ୍କର ପାଖର ଝଟିକାରେ ପବନ ଚଳି, ପାହାଡ଼ମାନେ ଭୂମିକୁ ଢଳିଲେ; ପାହାଡ଼ ଲୁହା ଲାଗି ଭୂମି କମ୍ପିତ ହେଲା। ଭୂମିର ଏହି କମ୍ପନରେ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତଳ ହେଲା, ତାଳ ହେଲା, ଏବଂ ଭୂମି ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଝୁକି ନେତ୍ରଲୋକକୁ ପଡ଼ିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା।