ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୁଃଖର ଭାର ବହିପାରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ରାଣୀ, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆଜି ତୁମେ ସହିତ ଏହି ଦହୁଁଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି।” ପରେ ପକ୍ଷୀମାନେ କହିଲେ, ଶବଦାହ ଚିତା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଚିତାରେ ରଖିଲେ; ନିଜ ଜନାନୀ ସହିତ ରାଜା ଦୁଇ ହାତ ଯୋଡି ଉଭୟ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ନିଜ ମନକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ହୃଦୟର ଗୁହାରେ ବସିଥିବା ନାରାୟଣ, ହରି, ଦେବମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ଵାସୁଦେବ, ଆଦି ଓ ଅନ୍ତହୀନ ବ୍ରହ୍ମା, ପୀତୂଂବ ଧାରଣ କରିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଧ୍ୟାନରେ ବସିଥିବା ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତ୍ୱରିତ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ, ଧର୍ମକୁ ଆଗରେ ରଖି। ସେମାନେ ଆସି କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ଶୁଣ! ଏଠାରେ ନିଜେ ପ୍ରଜାପତି ଓ ଧର୍ମ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ନିଜେ ଉପସ୍ଥିତ।” ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ମାରୁତ, ଲୋକପାଳମାନେ ତାଙ୍କ ବାହନ ସହିତ, ନାଗ, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରୁଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ, ଯେଉଁଥି ତିନି ଲୋକ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରିପାରିଥିଲେ ନାହିଁ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏବେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ସହିତ ମିତ୍ରତା ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ; ଧର୍ମ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଗାଧିପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏଠାକୁ ଆସିଲେ। ଧର୍ମ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ଅତି ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ! ମୁଁ ଧର୍ମ, ଆପଣଙ୍କର କ୍ଷମା, ଶମ, ସତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆସିଛି।” ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ହେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ! ମୁଁ ଶକ୍ର, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି; ଆପଣ ନିଜ ଜନାନୀ ଓ ପୁତ୍ର ସହିତ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକମାନେ ଜିତିଛନ୍ତି।” “ରାଜା, ଆପଣ ଜନାନୀ ଓ ପୁତ୍ର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତୁ—ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ଆପଣ ଅନ୍ୟମାନେ ଅତି କଷ୍ଟରେ ପାଇପାରିବା ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି।” ଏହା ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ଆକାଶରୁ ଅମୃତ ବର୍ଷା କରିଲେ, ଯାହା ମୃତ୍ୟୁକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲା। ଫୁଲ ବର୍ଷା ହେଲା, ଦିବ୍ୟ ଢୋଲର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା, ଦେବମାନେ ଏହି ସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଉଠିଲେ—ତାଙ୍କ ଦେହ କୋମଳ, ସୁସ୍ଥ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍୫ଚ୍ଛ। ତାପରେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ଜନାନୀକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଲେ, ତାଙ୍କ ଚେହେରା ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇଗଲା। ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ସୁସ୍ଥ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପୁନି କହିଲେ। “ଆପଣ ଜନାନୀ ଓ ପୁତ୍ର ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁଭ ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ; ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ଆପଣ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ଯାନ୍ତୁ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।” ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ହେ ଦେବମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଦୟା କରି ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୋ ମାଲିକ, ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କୁ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି ନାହିଁ।” ଧର୍ମ କହିଲେ, “ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ତୁମର ଭବିଷ୍ୟତ ଦୁଃଖ ବୁଝି, ତୁମକୁ ଚଣ୍ଡାଳ ଅବସ୍ଥାରେ ନେଇଯାଇଥିଲି, ଏହି ଚଞ୍ଚଳତା ଦେଖେଇଥିଲି।” ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ହେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ତୁମ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କ ଫଳରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନକୁ ଯାନ୍ତୁ, ଯାହା ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଚାହାନ୍ତି।” ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ହେ ଦେବମାନଙ୍କର ରାଜା, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଛି! ମୋ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦ ଶୁଣନ୍ତୁ, ମୋ ଚେହେରା ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଉଜ୍ୱଳ। କୋଶଳ ନଗରର ଲୋକମାନେ, ମୋ ଦୁଃଖରେ ବିନ୍ଦୁବିନ୍ଦୁ ଶୋକରେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି—ମୁଁ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି?” “ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ଗୁରୁ ହତ୍ୟା, ଗାଈ ହତ୍ୟା, ଜନାନୀ ହତ୍ୟା—ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡିଦେବା ଏହି ମହାପାପ ସମାନ। ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡି ଯିବାରେ ଶାନ୍ତି ମିଳିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ କଣ ଲାଭ? ତେଣୁ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ବିନା ମୋତେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତୁ।” “ଯଦି ସେମାନେ ମୋ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇପାରିବେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଯିବି; ନହେଲେ, ମୁଁ ସେମାନେ ସହିତ ନରକକୁ ଯିବି।” ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ସେମାନଙ୍କର ଅନେକ ନିକୃଷ୍ଟ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କର୍ମ ଅଲଗା; ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକାଠି କରି ସ୍ୱର୍ଗ ପୁନି କିପରି ପାଇପାରିବ?” ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ହେ ଶକ୍ର, ରାଜା ନିଜ ପ୍ରଜାର ଶକ୍ତିରେ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ, ମହାଯଜ୍ଞ କରିଥାଏ, ଦାନ କରିଥାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ କରିଛି; ମୁଁ ନିଜ ଉପକାରୀମାନେକୁ ଛାଡି ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଗି ଯିବି ନାହିଁ।” “ତେଣୁ, ମୁଁ ଦେବମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ମୋ କର୍ମର ଯେଉଁ ଫଳ—ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ପାଠ, କିମ୍ବା ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ—ସମସ୍ତ ଆମ ସହିତ ହେଉ। ମୋ କର୍ମର ଫଳ, ଯାହା ଅନେକ ଯୁଗରେ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଥିଲା, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଏକ ଦିନରେ ଆମେ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବା।” ପକ୍ଷୀମାନେ କହିଲେ, ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଏପରି କହିବା ପରେ, ତିନି ଲୋକର ମହାପ୍ରଭୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଗାଧିପୁତ୍ର, ମନରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ପରେ, ପୃଥିବୀରୁ ଆକାଶ ତଳକୁ ଏହି ଦେବମାନେ ଏରିଆଲ ରଥରେ ଯାଇ, ଅୟୋଧ୍ୟାର ଲୋକମାନେକୁ କହିଲେ, “ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତୁ।” ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ମହାତ୍ମା ତାପସୀ, ଆନନ୍ଦରେ ରୋହିତାଶ୍ବକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଣିଦେଲେ। ଅୟୋଧ୍ୟାର ଶୋଭାମୟ ନଗରରେ, ଦେବମାନେ, ଋଷିମାନେ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ସହିତ ରୋହିତାଶ୍ବକୁ ରାଜାରେ ଅଭିଷେକ କରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ନାୟକ ଭାବେ ବସାଇଲେ। ତାପରେ, ରାଜା ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକ—ଆନନ୍ଦିତ, ସମୃଦ୍ଧ, ତାଙ୍କ ମିତ୍ର, ପୁତ୍ର, ଦାସ, ଜନାନୀ ସହିତ—ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍ତରିଗଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ, ଏକ ଏରିଆଲ ରଥରୁ ଅନ୍ୟ ଏରିଆଲ ରଥକୁ ଉତ୍ତରିଗଲେ; ତାପରେ ମହା ଆନନ୍ଦ ହେଲା, ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ। ଏରିଆଲ ରଥରେ ଅପୂର୍ବ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇ, ରାଜା ଏହି ନଗରରେ ଦୁର୍ଗ ଓ ପ୍ରାଚୀର ସହିତ ଗୃହ ସ୍ଥାପନ କରିଲେ। ଏହି ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ମହା ଓ ପୂଜ୍ୟ ଆଚାର୍ୟ ଉଶନାସ (ଶୁକ୍ର), ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅର୍ଥ ଜ୍ଞ, ଏକ ଶ୍ଲୋକ କହିଲେ।