ଏହି ଉତ୍କଳିତ ଦିବ୍ୟ କଥାରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭର ପୂଜା କରି କହିଲେ—“ମହାଦେବୀ, ଆପଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ରହିଛି, ଆପଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଆପଣ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ରକ୍ଷା ହୁଏ, ଆପଣ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଅନ୍ତ ହୁଏ। ସୃଷ୍ଟିରେ ଆପଣ ସୃଷ୍ଟିର ଆକାର; ରକ୍ଷାରେ ଆପଣ ରକ୍ଷାର ଆକାର; ଅନ୍ତରେ ଆପଣ ବିନାଶର ଆକାର, ବିଶ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ଅପରିମିତ। ମହାଜ୍ଞାନ, ମହାମାୟା, ମହାବିଦ୍ୟା, ମହାସ୍ମୃତି—ସବୁ ଆପଣ; ତେବେ ଆପଣ ମହାମୋହ, ମହାଦେବୀ, ଏବଂ ପରମ ଶାସିନୀ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଦି ପ୍ରକୃତି—ତିନି ଗୁଣର ମୂର୍ତ୍ତି ଆପଣ; କାଳର ରାତି, ମହାରାତି, ଭୟଙ୍କର ମୋହର ରାତି ଆପଣ। ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀ, ଶାସନ, ଲଜ୍ଜା, ବୁଦ୍ଧି; ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ଲଜ୍ଜା, ପୋଷଣ, ସନ୍ତୋଷ, ଶାନ୍ତି, ଏବଂ କ୍ଷମା। ଆପଣ ତଳୱାର, ବଣ୍ଡା, ଦ୍ରୁତ, ଗଦା, ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଶଙ୍ଖ, ଧନୁ, ବାଣ, ଶିଳା, ମୁଷଳ ଆପଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର। ଆପଣ ସବୁ ମଧୁର ମଧ୍ୟରୁ ଅତି ମଧୁର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌନ୍ଦର୍ୟ; ଆପଣ ଅତିତ ଏବଂ ଅନତିତ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ପରମ ଦେବୀ। ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସତ୍ୟ କି ଅସତ୍ୟ, ସବୁର ଶକ୍ତି ଆପଣ; ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ କିପରି ପ୍ରଶଂସା କରିବି? ଆପଣ ଦ୍ୱାରା ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ, ପାଳନକାରୀ, ନାଶକାରୀ ମଧ୍ୟ ନିଦ୍ରାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ; ତେବେ ଦେବୀ, କିଏ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିପାରିବ? ଆପଣ ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ମହା ଈଶାନଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରାନ୍ତି; ତେବେ କିଏ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାର ଯୋଗ୍ୟ? ଏହିପରି ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିର ପ୍ରଶଂସା କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ—“ଦେବୀ, ମଧୁ ଏବଂ କୈଟଭ ଦୁଇଟି ଅଦମ୍ୟ ଦାନବକୁ ମୋହିତ କରନ୍ତୁ। ଜଗତର ନାଥ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତୁ, ତାଙ୍କୁ ସଚେତନ କରନ୍ତୁ, ଯାହାକି ସେ ଏହି ଦୁଇ ଦାନବକୁ ବଧ କରିପାରିବେ।” ସେଇ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ, କଳା ଦେବୀ ଏଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ, ମଧୁ ଏବଂ କୈଟଭ ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ, ମୁଖ, ନାସା, ବାହୁ, ହୃଦୟ, ଚେଷ୍ଟ ରୁ ଏହି ଅପ୍ରକଟ ଜନ୍ମର ଦେବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ତାପରେ ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ପାଇ ବିଶ୍ୱର ନାଥ ଜନାର୍ଦନା ସାପ୍ତ ସମୁଦ୍ରରେ ଶେଷ ନାଗ ଉପରେ ଶୟାନ ଭାବରୁ ଉଠିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ମଧୁ ଏବଂ କୈଟଭକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ, ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ହେଉଥିଲେ। ତାପରେ ଭଗବାନ ହରି ଉଠି, କେବଳ ନିଜ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ସହ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଦୁଇ ଦାନବ ନିଜ ମହାଶକ୍ତିରେ ମଦ ମତ, ମହାମାୟାରେ ମୋହିତ, କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଆମ୍ଭୁ ଠାରୁ ଏକ ଵର ଚୟନ କର।” ଭଗବାନ କହିଲେ—“ତମେ ମୋ ପ୍ରସନ୍ନ; ଆମ୍ଭୁ ଦୁଇଜଣକୁ ଆଜି ମୋ ପ୍ରତି ମୃତ୍ୟୁ ଦିଅ; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଵର ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ; ଏହି ମୋ ଇଚ୍ଛା।” ତାପରେ ଦୁଇ ଦାନବ ବୁଝିଲେ ଯେ ସେମାନେ ଚତୁର୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଜଳରେ ଭରିଛି; ତେବେ ଲୋଟସ୍-ଆଖି ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଆମ୍ଭୁ ଦୁଇଜଣକୁ ଯେଉଁଠି ପୃଥିବୀ ଜଳରେ ବିଲିନ ହୋଇନାହିଁ, ସେଠି ବଧ କର; ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ୍ଭୁ ପତିତ ହେଉ, ତୁମେ ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁ ଆମ୍ଭୁର।” ସେଇପରି, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ କହିଲେ—“ତଥାସ୍ତୁ।” ଏବଂ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ କଟି କାଟି ଦେଲେ। ଏଭଳି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିଜ ପ୍ରଶଂସାରେ ଦେବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଏବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେବୀଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଅନ୍ୟ ଉପଖ୍ୟାନ କହିବି, ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ଅଠାଉଁ ଚାପ୍ଟରର କଥା।