ସଂଜ୍ଞା, ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେବୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ତୀବ୍ର ପ୍ରଭା ଭୋଗିବାରେ ଅତି କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସହିବାର ଅସମର୍ଥତାରେ, ସେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ—"ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? କେଉଁଠି ଏହି କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ? ମୋ ପତି କିପରି କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେବେ ନାହିଁ?" ଏଭଳି ଅନେକ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଝିଅ ସଂଜ୍ଞା ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯିବାକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ଭାବିଲେ। ଏହି ନିଷ୍ପତିରେ, ସେ ନିଜ ଅଂଶରୁ ଏକ ଛାୟା ରୂପ ସୃଷ୍ଟି କରିଲେ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲା। ସଂଜ୍ଞା ଛାୟାକୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ଭାନୁଙ୍କ ଗୃହରେ ଯେପରି ଆଚରଣ କରିଛି, ସେପରି ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଉଚିତ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।" "ଯଦି କେହି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବେ, ମୋ ପ୍ରସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ କିଛି କହିବା ନୁହେଁ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟ 'ମୁଁ ସଂଜ୍ଞା' ନାମରେ ଅଛି ବୋଲି କହିବା।" ଛାୟା କହିଲେ—"ହେ ଦେବୀ, ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଏବଂ ମୋ ଚୁଲି ଧରି କହିବା ପରେ, ମୁଁ ତୁମେ କହିଥିବା ଭଳି କରିବି; ଶାପ ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ ଏକାଉଁ ସତ୍ୟ କହିବି।" ଏଭଳି ନିର୍ଦେଶ ଦେଇ, ସଂଜ୍ଞା ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଁକୁ ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର, ନିଜ ତପସ୍ୟାରେ ପାପ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଥିବା, ଦେଖିଲେ। ବିଶ୍ୱକର୍ମା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅତି ଆଦର ସହିତ ସମ୍ମାନ କଲେ; ସଂଜ୍ଞା କିଛି ଦିନ ପିତାଙ୍କ ଗୃହରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭାବରେ ରହିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ଦେଖିଲେ ଝିଅ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହୁନାହିଁ; ସେ ତାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିବା ଝିଅକୁ ଭଲପାଇ ଏବଂ ଆଦର ସହିତ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଲେ—"ବେଟି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନେକ ଦିନ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଦିନଗୁଡିକ ମୋ ପାଖରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରି ଲାଗେ; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ କମିଯାଉଛି।" "ଜଣେ ନାରୀ ପାଇଁ ଆତ୍ମୀୟ ଗୃହରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବା ଏକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ନୁହେଁ; ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ଇଛା ହେଉଛି, ନାରୀ ନିଜ ପତିଙ୍କ ଗୃହରେ ରହିବା ଉଚିତ।" "ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ନାଥ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଏକତା ରଖି, ମୋ ଝିଅ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପିତାଙ୍କ ଗୃହରେ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" "ଏହିପରି, ତୁମେ ପତିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଅ; ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ତୁମେ ମୋତେ ଆଦର କରିଛ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ପୁନି ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବା ଉଚିତ, ହେ ଶୁଭା।" ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: ପିତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସଂଜ୍ଞା "ଏମିତି ହେଉ" ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ପିତାଙ୍କୁ ଆଦର କରି, ସେ ଉତ୍ତର କୁରୁ ଦେଶକୁ ଗଲେ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତାପକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାକୁ ଭୟ କରି, ଏଠାରେ ଏକ ମାଡ଼ିର ରୂପ ଧାରଣ କରି ତପସ୍ୟା କରିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସଂଜ୍ଞା ଭାବି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ଏବଂ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଝିଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଛାୟା ନିଜ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଅତି ଆଶ୍ରୟଦାୟି ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସଂଜ୍ଞାଙ୍କ ଝିଅ ଏବଂ ଦୁଇ ପୁଅ ପାଇଁ ଏପରି ନୁହେଁ। ସେ ଦିନେଦିନେ ଲାଡ଼ି ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଭେଦ ରଖିଲେ; ମନୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯମ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ସହିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ। କ୍ରୋଧରେ, ଯମ ତାଙ୍କ ପାଦ ଉଠାଇ ଛାୟାକୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଛାୟା ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି ତାହାକୁ ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ପଡ଼ିବା ଦେଲେ ନାହିଁ। ଏପରି ଦେଖି, ଛାୟା କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଠୋଡ଼ କମ୍ପିଉଥିଲା ଏବଂ ହାତ କମ୍ପିଉଥିଲା, ଯମକୁ ଶାପ ଦେଲେ—"ତୁମେ ନାୟକତା ଅପମାନ କରି, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ପାଦ ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କରିଛ, ତେଣୁ ଆଜି ତୁମ ପାଦ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିବ।" ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: ମାତାଙ୍କ ଶାପ ଶୁଣି, ଯମ ଭୟରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ମସ୍ତକ ନମାଇ କହିଲେ— "ପିତା, ଏହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା, କେହି ଶୁଣିନାହିଁ—ମାତା ଆଶ୍ରୟ ଛାଡ଼ି ନିଜ ପୁଅକୁ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି।" "ମନୁ କହିଛନ୍ତି, ମୋ ମତ ମଧ୍ୟ ଏହି—ପୁଅମାନେ ଦୋଷ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମାତା ସ୍ଵୟଂ ଦୋଷୀ ହେବେ ନାହିଁ।" ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: ଯମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅନ୍ଧକାର ନାଶକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଛାୟାକୁ ଡାକି, ତାଙ୍କ କଥା ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଛାୟା କହିଲେ: "ମୁଁ ସଂଜ୍ଞା, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଝିଅ, ଭିବସ୍ୱତଙ୍କ ପତ୍ନୀ; ଏହି ତୁମ ପୁଅମାନେ ମୋଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।" ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୁନିପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ସତ୍ୟ କହିଲେ ନାହିଁ; ଏହିପରି, ଦୀପ୍ତିମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ତାପରେ, ଛାୟା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲି କହିଲେ; ଦୀପ୍ତିମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହା ବୁଝି, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ସହିତ ଆଦର କଲେ। ସଂଜ୍ଞା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା କହିଲେ—"ସେ ମୋ ଗୃହକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛନ୍ତି।" ସୂର୍ଯ୍ୟ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି, ଉତ୍ତର କୁରୁ ଦେଶରେ ଏକ ମାଡ଼ି ରୂପ ଧାରଣ କରି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ସଂଜ୍ଞାକୁ ଦେଖିଲେ। ସଂଜ୍ଞା ତପସ୍ୟା କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝିଲେ—"ମୋ ପତି ମୃଦୁ ରୂପ ଏବଂ ଶୁଭ ଆକୃତି ଧାରଣ କରନ୍ତୁ।" ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସଂଜ୍ଞାଙ୍କ ପିତା ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଆଜି ମୋ ପ୍ରଭା କମିଯାଉ।" ଏହିପରି, ଦେବମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିବା ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏକ ବର୍ଷ ଚେଷ୍ଟା କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭା କମାଇଲେ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: ଏବେ ମୋଠୁ ସାବର୍ଣି, ଏଠି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଅଷ୍ଟମ ମନୁଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଶୁଣ। ମହାମାୟାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, ସାବର୍ଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ, ଏକ ମନ୍ୱନ୍ତରର ନାଥ ହେଲେ। ପୂର୍ବ ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ, ଚିତ୍ରା ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଏକ ରାଜା ସୁରଥା ଥିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ସେ ନିଜ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ପୁଅ ପରି ସୁରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ବଂଶ ଏବଂ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଶତ୍ରୁ ରାଜାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ ଏକ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି ଏହି ଶତ୍ରୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଏହି ଶତ୍ରୁମାନେ ଅଳ୍ପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲେ।