ମାର୍କଣ୍ଡେଯପୁରାଣମ୍

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ, ରାଜା ନିଜ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ପରେ ସେଠାରେ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଦେଖିଲେ, ଦୁହେଁ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ ଧର୍ମଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୋ ପତ୍ନୀକୁ ଫେରାଇ ଆଣିଛନ୍ତି, ଏହି ଦୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ କରୁଛି।” ରାଜା କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିବାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆମେ ଦୁଃଖିତ, କାରଣ ଆମ ପତ୍ନୀମାନେ ଘରେ ନାହାନ୍ତି।” ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଚାରିଲେ, “ଯଦି ଅରଣ୍ୟରେ ମୃଗମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଆପଣ ଅନ୍ୟ ପତ୍ନୀ କାହିଁକି ନେଲେ ନାହିଁ? କ୍ରୋଧବଶରେ ଆପଣ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।” ରାଜା କହିଲେ, “ମୋ ପ୍ରିୟା ମୃଗମାନେ ଭକ୍ଷଣ କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ଜୀବିତ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ରର, ଏପରି କାମ କିପରି କରିପାରିବି?” ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହିପରେ ପଚାରିଲେ, “ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଜୀବିତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅନୁଗତ ନୁହଁନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ପତ୍ନୀ ପରି ଅବହେଳା କରି, କେଉଁ ପାପ କଲେ?” ରାଜା ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏଠି ଆଣି ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମୋତେ ସଦା ଅନୁକୂଳ ନୁହଁନ୍ତି, ମୋତେ ଖୁସି ଦେଉ ନାହାନ୍ତି, ମୋ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର କୌଣସି ସ୍ନେହ ନାହିଁ। ଦୟାକରି ଏହାର ଉପାୟ କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ମୋତେ ଭଲପାଇବେ।” ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ଏକ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବ, ଯାହା ମିତ୍ରତାକୁ ଆଣିବ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ କରିଦେବି। ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ସନ୍ତାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାନ୍ତବେଷ୍ଟି ନାମକ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ଯେଉଁଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ସୁନ୍ଦରଭୂରୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ଆଣି ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଉତ୍ତମ ସ୍ନେହ ଦେଇଦେବି।” ତାପରେ ରାଜା ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ନେଇ ଆସିଲେ, ଏବଂ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସାତ ବାର କ୍ରମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ମନରେ ସ୍ନେହ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା। ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଯାହାକୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣିଛି, ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣନ୍ତୁ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାମ ଏବଂ ଧର୍ମ କରନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ବିସ୍ମିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ ରାତ୍ରିଚରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ସେ ସ୍ମରଣ କରିବା ସହିତ ତାହା ବ୍ୟକ୍ତି ତୁରନ୍ତ ଆସି ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପଚାରିଲେ, “କ’ଣ କରିବି?” ରାଜା ସବୁ କଥା ବିସ୍ତାରରେ କହିଦେଲେ। ସେ ତଳପାତାଳକୁ ଗଲେ, ରାଣୀଙ୍କୁ ଆଣି ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ସେ ରାଣୀ ଅତି ସ୍ନେହରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖି ପୁନିପୁନି କହିଲେ, “ଦୟା କରନ୍ତୁ।” ରାଜା ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କ ଗର୍ବିତ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ, “ପ୍ରିୟେ, ମୁଁ ଆଗରୁ ଖୁସି, ଆଉ କାହିଁକି ଏହି କଥା କହୁଛ?” ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ କହିଲେ, “ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ମନ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ, ତେବେ ମୁଁ ଏହି ଚାହିଦା ରଖୁଛି—ମୋ ଯୋଗ୍ୟ ଯାହା, ଦୟାକରି ଦିଅନ୍ତୁ।” ରାଜା କହିଲେ, “ଯେଉଁ କଥା ଆପଣ ଚାହାନ୍ତି, ନିର୍ଭୟ ହୋଇ କହନ୍ତୁ। ଆପଣ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହଁ। ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କ ଆଧୀନ।” ସ୍ତ୍ରୀ କହିଲେ, “ମୋ ପାଇଁ, ମୋ ସଖୀ ସେ ସର୍ପକନ୍ୟାଙ୍କ ଶାପରେ ମୌନ ହୋଇଯାଇଛି। ଯଦି ଆପଣ ମୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହବଶତଃ ତାଙ୍କ ମୌନତା ଦୂର କରିପାରିବେ, ତେବେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।” ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ, ତେବେ ରାଜା ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତାଙ୍କର ମୌନତା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ?” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ମୁଁ ସରସ୍ବତୀ ଯଜ୍ଞ କରିବି, ତାଙ୍କ ଦେୟମୁକ୍ତି ଓ ଭାଷା ପୁନରୁଦ୍ଧାର ହେଉ।” ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନୋଯୋଗରେ ସରସ୍ବତୀ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଏବଂ ସରସ୍ବତୀ ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କଲେ। ତାପରେ ଗର୍ଗା ତଳପାତାଳରେ ନିଜ ଭାଷା ଫେରାଇ ପାଇଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ମୋ ସଖୀ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଏତେ ବଡ଼ ଉପକାର କରିଛନ୍ତି।” ନନ୍ଦା ନିଜ ଭାଷା ଫେରାଇ ସହରକୁ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ରାଣୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସର୍ପକନ୍ୟା ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଶୁଭ କଥାରେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, “ହେ ବୀର, ଆପଣ ଯେଉଁ ଉପକାର କଲେ, ତାହା ମୋ ହୃଦୟକୁ ଜିତିଛି। ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ, ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟଚକ୍ର ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଅଜୟ ରହିବ। ସେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହେବେ, ସେ ମନ୍ୱନ୍ତରର ଅଧିପତି, ମନୁ ହେବେ।” ଏଭଳି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସର୍ପରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ନିଜ ସଖୀକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ପୁନି ପାତାଳକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏଠି, ରାଜା ନିଜ ରାଣୀ ସହ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ରାଜ୍ୟର ଉପଭୋଗ କରି, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ସେ ମହାରାଜାଙ୍କୁ ଏକ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷଣ, ଉତ୍ତମ ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ‘ଉତ୍ତମ’ ନାମ ଦିଆଗଲା। ସେଇ ଉତ୍ତମଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ‘ଉତ୍ତମ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମନୁ ହେଲେ। ହେ ଭାଗୁରି, ଏବେ ତାଙ୍କ ମହିମା ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।