मार्कण्डेयपुराणम्

नियोजयति मामिष्टविरोधाच्च विवर्जनम् । आक्रुष्टोऽन्येन मन्येत ताडितो वा नियोजिका॥५१.

ती मला नेमते, आणि हवे असलेल्या गोष्टींना विरोध टाळावा; दुसऱ्याने अपमान केला किंवा मारले, तरी नेमणारी—

नियोजयत्येनमिति न गच्छेत्तद्वशं बुधः । परदारादिसंसर्गे चित्तमात्मानमेव च॥५१.

ती त्याला नेमते—म्हणून ज्ञानी माणसाने तिच्या अधीन जाऊ नये; परस्त्रीसारख्या संगतीत, मन आणि आत्मा—

नियोजयत्यत्र सा मामिति प्राज्ञो विचिन्तयेत् । विरोधं कुरुते चान्या दम्पत्योः प्रीयमाणयोः॥५१.

या गोष्टीत ती मला नेमते—असे ज्ञानी व्यक्तीने विचार करावे; आणि दुसरी स्त्री प्रेमळ जोडप्यात भांडण लावते—

बन्धूनां सुहृदां पित्रोः पुत्रैः सावर्णिकैश्च या । विरोधिनी सा तद्रक्षां कुर्वोत बलिकर्मणा॥५१.

नातेवाईक, मित्र, आईवडील, मुले आणि जातभाई यांच्यात जी भांडण लावते—तिच्या रक्षणासाठी नैवेद्याचे कर्म करावे.

तथातिवादसहनाच्छास्त्राचारनिषेवणात् । धान्यं खलाद् गृहाद् गोभ्यः पयः सर्पिस्तथापरा॥५१.

तसेच कठोर बोलणे सहन करणे, शास्त्राचार पाळणे, खळ्यातील धान्य, घरातील धान्य, गायीचे दूध, तूप आणि इतर वस्तू—

समृद्धिमृद्धिमद्द्रव्यादपहिन्ति च कन्यका । सा स्वयंहारिकेत्युक्ता सदान्तर्धानतत्परा॥५१.

ती मुलगी संपन्न वस्तूंपासून समृद्धी काढून घेते; तिला 'स्वयंहारीका' असे म्हणतात, ती नेहमी लपविण्यात गुंतलेली असते.

महानसादर्धसिद्धमन्नागारस्थितं तथा । परिविश्यमाणञ्च सदा सार्धं भुङ्क्ते च भुञ्जता॥५१.

स्वयंपाकघरातील, अर्धवट शिजलेल्या अन्नातून, कोठारातील, आणि वाढताना असलेल्या अन्नातून, ती नेहमी जेवणाऱ्याबरोबर खात असते.

उच्छेषणं मनुष्याणां हरत्यन्नञ्च दुर्हरा । कर्मान्तागारशालाभ्यः सिद्धर्धि हरति द्विज॥५१.

ती लोकांचे उरलेले अन्न आणि मिळवायला कठीण असे अन्न घेते; कामाच्या जागेत आणि कोठारातली मिळालेली समृद्धीही ती घेते, हे द्विजा.

गोस्त्रीस्तनेभ्यश्च पयः क्षीरहारी सदैव सा । दध्नो घृतं तिलात्तैलं सुरागारात्तथा सुराम्॥५१.

गायीच्या आणि स्त्रियांच्या स्तनातील दूध ती नेहमी चोरते; दह्यातील तूप, तीळातील तेल, आणि मद्यगृहातील मद्य ती घेते.

रागं कुसुम्भकादीनां कार्पासात् सूत्रमेव च । सा स्वयंहारिका नाम हरत्यविरतं द्विज॥५१.

कुसुंभ वगैरे रंग, कापसातून दोरा, हे ती घेते; तिला 'स्वयंहारीका' असे म्हणतात, आणि ती अखंड चोरते, हे द्विजा.

कुर्याच्छिखण्डिनोर्द्वन्द्वं रक्षार्थं कुत्रिमां स्त्रियम् । रक्षाश्चैव गृहे लेख्या वर्ज्याचो च्छिष्टता तथा॥५१.

मोरासाठी जोडी म्हणून रक्षणासाठी कृत्रिम स्त्री बनवावी; घरात रक्षणाचे लेखन करावे, आणि उरलेले अन्न टाळावे.

होमाग्निदेवताधूपभस्मना च परिष्क्रिया । कार्या क्षीरादिभाण्डानामेवं तद्रक्षणं स्मृतम्॥५१.

दुध वगैरे पदार्थांच्या भांड्यांची राख, धूप आणि देवतेसाठीच्या हवनाच्या भस्माने शुद्धी करावी. अशा प्रकारे त्यांचे रक्षण होते असे सांगितले आहे.

उद्वेगं जनयत्यन्या एकस्थाननिवासिनः । पुरुषस्य तु या प्रोक्ता भ्रामणी सा तु कन्यका॥५१.

एक दुसरी जी त्या जागी राहते, ती तिथल्या माणसाला त्रास देते; आणि जी पुरुषाच्या मनाला भटकावते, तिला 'भ्रमणारी कन्या' असे म्हणतात.

तस्याथ रक्षां कुर्वोत विक्षिप्तैः सितसर्षपैः । आसने शयने चोर्व्यां यत्रास्ते स तु मानवः॥५१.

तिच्या रक्षणासाठी, ज्या जागी तो माणूस बसतो, झोपतो किंवा राहतो, तिथे पांढऱ्या मोहरीचे दाणे विखुरावेत.

चिन्तयेच्च नरः पापा मामेषा दुष्टचेतना । भ्रामयत्यसकृज्जप्यं भुवः सूक्तं समाधिना॥५१.

माणसाने असं विचारावं की, 'ही दुष्ट बुद्धीची मला त्रास देते,' आणि मग एकाग्रतेने 'भूः सूक्त' वारंवार म्हणावं.

स्त्रीणां पुष्पं हरत्यन्या प्रवृत्तं सा तु कन्यका । तथाप्रवृत्तं सा ज्ञेया दौः सहा ऋतहारिका॥५१.

एक दुसरी जी स्त्रियांचे पुष्प (मासिक पाळी) घेते, तिला 'ऋतूहरण करणारी कन्या' म्हणतात. ती मासिक पाळी थांबवते.

कुर्वोत तीर्थदेवौकश्चैत्यपर्वतसानुषु । नदीसङ्गमखातेषु स्त्रपनं तत्प्रशान्यते॥५१.

तीर्थ, देवांच्या निवासस्थानांमध्ये, चैत्य, पर्वतशिखर, नदी संगम आणि विहिरींमध्ये पाणी शिंपडावे; त्यामुळे तिचा प्रभाव शांत होतो.

मन्त्रवित् कृततत्त्वज्ञः पर्वसूषसि च द्विज । चिकित्साज्ञश्च वै वैद्यः संप्रयुक्तैर्वरौषधैः॥५१.

मंत्र जाणणारा, तत्त्व समजणारा, योग्य वेळी द्विज किंवा उपचारात निपुण वैद्य, हे सगळे उत्तम औषधांचा एकत्र वापर करावा.

स्मृतिञ्चापहरत्यन्या स्त्रीणां सा स्मृतिहारिका । विविक्तदेशसेवित्वात्तस्याश्चोपशमो भवेत्॥५१.

एक दुसरी जी स्त्रियांची स्मृती घेते, तिला 'स्मृतीहरण करणारी कन्या' म्हणतात. एकांत जागी राहिल्याने तिचा प्रभाव कमी होतो.

बीजापहारिणी चान्या स्त्रीपुंसोरतिभीषणा । मेध्यान्नभोजनैः स्नानैस्तस्याश्चोपशमो भवेत॥५१.

एक दुसरी जी बीज (वीर्य) घेते, ती स्त्री-पुरुष दोघांनाही घाबरवते; शुद्ध अन्न खाल्ल्याने आणि स्नान केल्याने तिचा प्रभाव कमी होतो.

अष्टमी द्वेषणी नाम कन्या लोकभयावहा । या करोति जनद्विष्टं नरं नारीमथापि वा॥५१.

आठवी 'द्वेष उत्पन्न करणारी कन्या' म्हणून ओळखली जाते, जी लोकांना भीती दाखवते आणि पुरुष किंवा स्त्रीला लोकांच्या द्वेषाचा कारण बनवते.

मधुक्षीरघृताक्तांस्तु शान्त्यर्थं होमयेत्तिलान् । कुर्वोत मित्रविन्दाञ्च तथेष्टिन्तत् प्रशान्यते॥५१.

शांतीसाठी, मध, दूध आणि तुप लावलेले तीळ अग्नीत होमावेत आणि मित्रविंदाला नैवेद्य द्यावा; त्यामुळे तिचा प्रभाव शांत होतो.

एतेषान्तु कुमाराणां कन्यानां द्विजसत्तम । अष्टत्रिंशदपत्यानि तेषां नामानि मे शृणु॥५१.

हे श्रेष्ठ द्विजा, या कन्या आणि कुमारांमध्ये अठ्ठेतीस संतती आहेत; त्यांची नावे आता माझ्याकडून ऐक.

दन्ताकृष्टेरभूत् कन्या विजल्पा कलहा तथा । अवज्ञानृतदुष्टोक्तिर्विजल्पा तत्प्रशान्तये॥५१.

दंताकर्ष्टीपासून विजल्पा आणि कलहा या कन्या झाल्या; अवमान, असत्य आणि वाईट बोलणे यासाठी विजल्पा शांती देते.

तामेव चिन्तयेत् प्राज्ञः प्रयतश्च गृही भवेत् । कलहा कलहं गेहे करोत्यविरतं नृणाम्॥५१.

शहाण्या माणसाने तिचा विचार करावा आणि घरात दक्ष राहावे; कलहा सतत माणसांच्या घरात भांडण निर्माण करते.

कुटुम्बनाशहेतुः सा तत्प्रशान्तिं निशामय । दूर्वाङ्कुरान्मधुघृतक्षीराक्तान् बलिकर्मणि॥५१.

ती कुटुंबाचा नाश करणारी आहे; तिच्या शांतीसाठी ऐक—दूर्वा, मध, तूप आणि दूध लावून नैवेद्य द्यावा.

विक्षिपेज्जुहुयाच्चैवानलं मित्रञ्च कीर्तयेत् । भूतानां मातृभिः सार्धं बालकानान्तु शान्तये॥५१.

हे नैवेद्य अग्नीत टाकावे, मित्राचे स्तवन करावे; भूतांच्या मातांसह, हे मुलांच्या शांतीसाठी आहे.

विद्यानां तपसाञ्चैव संयमस्य यमस्य च । कृष्यां वाणिज्यलाभे च शान्तिं कुर्वन्तु मे सदा॥५१.

विद्या, तप, संयम, नियम आणि शेती व व्यापारात यश मिळावे, अशी नेहमी माझ्यासाठी शांती व्हावी.

पूजिताश्च यथान्यायं तुष्टिं गच्छन्तु सर्वशः । कुष्माण्डा यातुधानाश्च ये चान्ये गणसंज्ञिताः॥५१.

योग्य पद्धतीने पूजन केल्यावर, सर्व कुश्मांड, यातुधान आणि इतर गणसमूह पूर्णपणे संतुष्ट व्हावेत.