मार्कण्डेयपुराणम्

तपो विघ्नस्य कर्तारौ कामक्रोधवशं गतौ । परित्यजत भद्रं वो ब्रह्म हि प्रचुरं बलम्॥९.

"इच्छा आणि राग यांच्या वश झालेले तुम्ही दोघे तपस्येला अडथळा आणत आहात; हे सोडा, तुमचे कल्याण होवो, कारण ब्रह्मतेज फार मोठे आहे."

एवमुक्तौ ततस्तेन लज्जितौ तावुभावपि । क्षमयामासतुः प्रीत्या परिष्वज्य परस्परम्॥९.

त्यांनी असे सांगितल्यावर, त्या दोघांना लाज वाटली आणि त्यांनी एकमेकांना प्रेमाने क्षमा करून आलिंगन दिले.

ततः सुरैर्वन्द्यमानो ब्रह्मा लोकं निजं ययौ । वशिष्ठोऽप्यात्मनः स्थानं कौशिकोऽपि स्वामाश्रयम्॥९.

मग देवांनी वंदन केल्यावर ब्रह्मदेव त्यांच्या स्वतःच्या लोकात गेले; वसिष्ठही आपल्या स्थानावर गेले आणि कौशिक आपल्या आश्रयस्थानी परतले.

एतदाडिबकं युद्धं हरिश्चन्द्रकथां तथा । कथयिष्यन्ति ये मर्त्याः सम्यक् श्रोष्यन्ति चैव ये॥९.

जे माणसे हे आडिबकांचे युद्ध आणि हरिश्चंद्राची कथा सांगतील किंवा नीट ऐकतील—

तेषां पापापनोदन्तु श्रुतं ह्येव करिष्यति । न चैव विघ्नकार्याणि भविष्यन्ति कदाचन॥९.

त्यांचे सर्व पाप दूर होतील आणि त्यांच्या कोणत्याही कामात अडथळे येणार नाहीत.

पञ्चदशोऽध्यायः यमकिङ्कर उवाच पतितात्प्रतिगृह्यार्थं खरयोनिं व्रजेद्द्विजः । नरकात्प्रतिमुक्तस्तु कृमिः पतितयाजकः ॥ १५.

पंधरावा अध्याय यमदूत म्हणाला: जर द्विज एखाद्या पतिताकडून काही घेतो, तर तो गाढव म्हणून जन्म घेतो; आणि नरकातून सुटलेला पतित यजमान किडा म्हणून जन्म घेतो.

उपाध्यायव्यलीकन्तु कृत्वा श्वा भवति द्विजः । तज्जायां मनसावाञ्छन् तद्द्रव्यञ्चाप्यसंशयम् ॥ १५.

जो द्विज आपल्या उपाध्यायाचा अपमान करतो, तो कुत्रा म्हणून जन्म घेतो; आणि जो मनानेच त्याच्या पत्नीकडे किंवा संपत्तीवर वासना धरतो, त्याबद्दल काही शंका नाही.

गर्दभो जायते जन्तुः पित्रोश्चाप्यवमानकः । मातापितरावाक्रुश्य शारिका सम्प्रजायते ॥ १५.

जो आपल्या आईवडिलांचा अपमान करतो, तो गाढव म्हणून जन्म घेतो; आणि जो त्यांना शिव्या देतो, तो शारिकेच्या रूपात जन्म घेतो.

भ्रातुः पत्न्यवमन्ता च कपोतत्वं प्रपद्यते । तामेव पीडयित्वा तु कच्छपत्वं प्रपद्यते ॥ १५.

जो आपल्या भावाच्या पत्नीचा अपमान करतो, तो कबुतर म्हणून जन्म घेतो; पण जो तिला त्रास देतो, तो कासव म्हणून जन्म घेतो.

भर्तृपिण्डमुपाश्नन् यस्तदिष्टं न निषेवते । सोऽपि मोहसमापन्नो जायते वानरो मृतः ॥ १५.

जी स्त्री आपल्या पतीच्या श्राद्धाचा नैवेद्य खाते पण विधी करत नाही, ती भ्रमित होऊन मृत्यूनंतर माकड म्हणून जन्म घेते.

न्यासापहर्ता नरकाद्विमुक्तो जायते कृमिः । असूयकश्च नरकान्मुक्तो भवति राक्षसः ॥ १५.

जो कोणाची ठेव चोरतो, तो नरकातून सुटल्यावर किडा म्हणून जन्म घेतो; आणि जो दुसऱ्याचा मत्सर करतो, तो नरकातून सुटल्यावर राक्षस होतो.

विश्वासहन्ता च नरो मीनयोनौ प्रजायते । धान्यं यवांस्तिलान्माषान् कुलत्थान् सर्षपांश्चणान् ॥ १५.

जो माणूस विश्वासघात करतो, तो मासळीच्या पोटी जन्म घेतो. जो धान्य, ज्वारी, तीळ, उडीद, कुलीथ, मोहरी किंवा हरभरा चोरतो—

कलायान कलमान्मुद्गान् गोधूमानतसीस्तथा । शस्यान्यन्यानि वा हृत्वा मोहाज्जन्तुरचेतनः ॥ १५.

—किंवा जो वाटाणा, तांदूळ, मुग, गहू किंवा मसूर, किंवा इतर कोणतीही पिके अज्ञानाने चोरतो, तो जड जिवाच्या रूपात जन्म घेतो.

सञ्जायते महावक्त्रो मूषिको बभ्रुसन्निभः । परदाराभिमर्षात्तु वृको घोरोऽभिजायते ॥ १५.

तो मोठ्या तोंडाचा, तपकिरी रंगाचा उंदीर म्हणून जन्म घेतो; पण जो दुसऱ्याच्या बायकोवर डोळा ठेवतो, तो भयंकर लांडग्यासारखा जन्म घेतो.

श्वा शृगालो वको गृध्रो व्याडः कङ्कस्तथा क्रमात् । भ्रातृभार्याञ्च दुर्बुद्धिर्यो धर्षयति पापकृत् ॥ १५.

जो वाईट माणूस आपल्या भावाच्या बायकोशी दुष्कृत्य करतो, तो पुढे कुत्रा, कोल्हा, बगळा, गिधाड, साप किंवा करकोचा म्हणून जन्म घेतो.

पुंस्कोकिलत्वमाप्नोति स चापि नरकाच्च्युतः । सखिभार्यां गुरोर्भार्यां राजभार्याञ्च पापकृत् ॥ १५.

जो मित्राची, गुरूची किंवा राजाची बायको भ्रष्ट करतो, तो नरकातून सुटून नर कोकीळ होतो.

प्रधर्षयित्वा कामात्मा शूकरो जायते नरः । यज्ञदानविवाहानां विघ्रकर्ता भवेत्कृमिः ॥ १५.

जो वासनेपोटी असे पाप करतो, तो डुक्कर म्हणून जन्म घेतो; आणि जो यज्ञ, दान किंवा लग्नात विघ्न घालतो, तो किडा म्हणून जन्म घेतो.

पुनर्दात्च कन्यायाः कृमिरेवोपजायते । देवतापितृविप्राणामदत्वा योऽन्नमश्नुते ॥ १५.

जो मुलगी दिल्यावर परत घेतो, तोही किडा म्हणून जन्म घेतो; आणि जो देव, पितर किंवा ब्राह्मण यांना अन्न न अर्पण करता स्वतः खातो—

प्रमुक्तो नरकात्सोऽपि वायसः सम्प्रजायते । ज्येष्ठं पितृसमं वापि भ्रातरं योऽवमन्यते ॥ १५.

—तो नरकातून सुटल्यावरही कावळा म्हणून जन्म घेतो; आणि जो मोठ्या भावाला किंवा वडिलांसारख्या भावाला अपमानित करतो—

नरकात्सोऽपि विभ्रष्टः क्रौञ्चयोनौ प्रजायते । शूद्रश्च ब्राह्मणरिं गत्वा कृमियोनौ प्रजायते ॥ १५.

—तो नरकातून पडल्यावर कुरवळीच्या पोटी जन्म घेतो; आणि जो शूद्र ब्राह्मणाला त्रास देतो, तो किड्याच्या रूपात जन्म घेतो.

तस्यामपत्यमुत्पाद्य काष्ठान्तः कीटको भवेत् । शूकरः कृमिको मद्गुश्चण्डालश्च प्रजायते ॥ १५.

तिच्यापासून अपत्य जन्माला घालून, तो लाकडात राहणारा किडा होतो; तो डुक्कर, किडा, जलपक्षी किंवा चांडाळ म्हणून जन्म घेतो.

अकृतज्ञोऽधमः पुंसां विमुक्तो नरकान्नरः । कृतघ्रः कृमिकः कीटः पतङ्गो वृश्चिकस्तथा ॥ १५.

जो माणूस कृतघ्न आणि अज्ञानी असतो, तो नरकातून सुटल्यावर किडा, कीटक, पतंग किंवा विंचू म्हणून जन्म घेतो.

मत्स्यस्तु वायसः कूर्मः पुक्कसो जायते ततः । अशस्त्रं पुरुषं हत्वा नरः सञ्जायते खरः ॥ १५.

जो मासा, कावळा किंवा कासव मारतो, तो पुढे अस्पृश्य म्हणून जन्म घेतो; आणि जो शस्त्राशिवाय दुसऱ्या माणसाचा जीव घेतो, तो गाढव म्हणून जन्म घेतो.

कृमिः स्त्रीवधकर्ता च बालहन्ता च जायते । भोजनं चोरयित्वा तु मक्षिका जायते नरः ॥ १५.

जो स्त्री किंवा मुलांचे वध करतो, तो किडा म्हणून जन्म घेतो; आणि जो अन्न चोरतो, तो माशी म्हणून जन्म घेतो.

तत्राप्यस्ति विशेषो वै भोजनस्य शृणुष्व तत् । ह्त्वान्नन्तु स मार्जारो जायते नरकाच्च्युतः ॥ १५.

अन्नाबद्दलही वेगळेपण आहे—ते ऐक: जो शिजलेले तांदूळ चोरतो, तो नरकातून सुटल्यावर मांजर म्हणून जन्म घेतो.

तिलपिण्याकसंमिश्रमन्नं हृत्वा तु मूषिकः । घृतं हृत्वा च नकुलः काको मद्गुरजामिषम् ॥ १५.

जो तीळाच्या पिठासोबतचे अन्न चोरतो, तो उंदीर होतो; तूप चोरल्यावर मुंगूस, जलपक्ष्याचे मांस चोरल्यावर कावळा जन्म घेतो.

मत्स्यमांसापहृत्काकः श्येनो मार्गामिषापहृत् । वीचीकाकस्त्वपहृते लवणे दधनि कृमिः ॥ १५.

मासे किंवा मांस चोरणारा कावळा, रस्त्यावरचे मांस चोरणारा घार, मीठ किंवा दही चोरणारा पाणकावळा हे सगळे किड्यांच्या रूपात जन्म घेतात.

चोरयित्वा पयश्चापि बलाका सम्प्रजायते । यस्तु चोरयते तैलं तैलपायी स जायते ॥ १५.

दूध चोरल्यावर बगळा जन्म घेतो; आणि जो तेल चोरतो, तो तेल पिणाऱ्या रूपात जन्म घेतो.

मधु हृत्वा नरो दंशः पूपं हृत्वा पिपीलिकः । चोरयित्वा तु निष्पावान् जायते गृहगोलकः ॥ १५.

जो मध चोरतो, तो डंख मारणारा कीटक होतो; जो पोळी किंवा गोड पदार्थ चोरतो, तो मुंगी होतो; आणि जो डाळी चोरतो, तो घरात राहणारा सरडा म्हणून जन्म घेतो.