मार्कण्डेयपुराणम्

सा जातहारिणी नाम सुघोरा पिशिताशना । तस्मात् संरक्षणं कार्यं यत्नतः सूतिकागृहे॥५१.

ती 'जाता-हारी' नावाची, अत्यंत भयंकर आणि मांस खाणारी असते; म्हणून सुतिकागृहात काळजीपूर्वक रक्षण करावं.

स्मृतिञ्चाप्रयतानाञ्च शून्यागारनिषेवणात् । अपहन्ति सुतस्तस्याः प्रचण्डो नाम नामतः॥५१.

स्मरणाचा अभाव आणि ओस पडलेल्या घरात राहिल्यामुळे तिचा मुलगा 'प्रचंड' नावाचा, अपत्याचा नाश करतो.

पौत्रेभ्यस्तस्य संभूता लीकाः शतसहस्रशः । चण्डालयोनयश्चाष्टौ दण्डपाशातिभीषणाः॥५१.

तिच्या नातवांतून शेकडो हजारो लिका जन्मतात, आणि आठ चांडाळ जाती, जे काठी आणि दोरीने फारच भयंकर असतात.

क्षुधाविष्टास्ततो लीकास्ताश्च चण्डालयोनयः । अभ्यधावन्त चान्योन्यमत्तुकामाः परस्परम्॥५१.

मग त्या भुकेने ग्रासलेल्या, चांडाळ जातीच्या उवांनी एकमेकींवर तुटून पडायला सुरुवात केली, कारण प्रत्येकाला दुसरीला गिळायची इच्छा होती.

प्रचण्डो वारियित्वा तु तास्ताश्चण्डालयोनयः । समये स्थापयामास यादृशे तादृशं शृणु॥५१.

पण प्रचंडाने त्या चांडाळ उवांना थांबवले आणि त्यांच्यात एक नियम ठरवला; तो नियम कसा होता ते ऐक.

अद्यप्रभृति लीकानामावासं यो हि दास्यति । दण्डं तस्याहमतुलं पातयिष्ये न संशयः॥५१.

आजपासून जो कोणी उवांना आसरा देईल, त्याला मी कठोर शिक्षा करीन—यात शंका नाही.

चण्डालयोन्योऽवसथे लीका या प्रसविष्यति । तस्याश्च सन्तिः पूर्वा सा च सद्यो नशिष्यति॥५१.

जर चांडाळ जातीच्या उवा घरात पिल्ले घालतील, तर आधीची सगळी उवांची लागण लगेच नष्ट होईल.

प्रसूते कन्यके द्वे तु स्त्रीपुंसोर्बोजहारिणी । वातरूपामरूपाञ्च तस्याः प्रहरणन्तु ते॥५१.

ती उवा दोन मुलींना जन्म देते—एक पुरुष आणि स्त्रियांचे तेज हिरावून घेणारी, एक वाऱ्यासारखी आणि एक दिसेनाशी; ह्याच तिची शस्त्रे आहेत.

वातरूपा निषेकान्ते सा यस्मै क्षिपते सुतम् । स पुमान् वातशुक्रत्वं प्रयाति वनितापि वा॥५१.

वाऱ्यासारखी असलेली, गर्भधारणेच्या शेवटी जिच्याकडे आपले पिल्लू टाकते, तो पुरुष किंवा ती स्त्री वाऱ्याच्या वीर्याने ग्रस्त होतात.

तथैव गच्छतः सद्यो निर्बोजत्वमरूपया । अस्नाताशी नरो यो वै तथैव पिशिताशनः॥५१.

तशीच, दिसेनाशी असलेली जी कोणाकडे जाते, त्याचे तेज लगेच कमी करते, विशेषतः जो माणूस मांस खातो, अंघोळ न करता खातो किंवा चुकीच्या रीतीने खातो.

विद्वेषिणी तु या कन्या भृकुटीकुटिलानना । तस्या द्वौ तनयौ पुंसामपकारप्रकाशकौ॥५१.

पण जी मुलगी वैरी आहे, कपाळावर आठ्या असलेली आणि वक्र चेहरा असलेली, तिचे दोन मुले पुरुषांमध्ये प्रसिद्ध आहेत, कारण ते इतरांना त्रास देतात.

निर्बोजत्वं नरो याति नारी वा शौचवर्जिता । पैशुन्याभिरतं लोलमसज्जननिषेवणम्॥५१.

जो पुरुष किंवा स्त्री शुद्धतेपासून दूर असतो, निंदा करण्यात आनंद मानतो, चंचल असतो आणि वाईट लोकांच्या संगतीत राहतो, त्याचे तेज कमी होते.

पुरुषद्वेषिणञ्चैतौ नारमाक्रम्य तिष्ठतः । मात्रा भ्रात्रा तथा मित्रैरभीष्टैः स्वजनैः परैः॥५१.

हे दोघेही त्या पुरुषाला पकडतात जो आपल्या आईला, भावाला, मित्रांना, प्रियजनांना, नातेवाईकांना किंवा इतर कोणालाही द्वेष करतो.

विद्विष्टो नाशमायाति पुरुषो धर्मतोर्ऽथतः । एकस्तु स्वगुणांल्लोके प्रकाशयति पापकृत्॥५१.

ज्याच्यावर लोकांचा द्वेष आहे, तो पुरुष धर्माने किंवा संपत्तीने नष्ट होतो; पण एकच माणूस आपल्या गुणांनी जगात पाप करणाऱ्यांचे कृत्य उघड करतो.

द्वितीयस्तु गुणान् मैत्रीं लोकस्थामपकर्षति । इत्येते दौः सहाः सर्वे यक्ष्मणः सन्ततावथ । पापाचाराः समाख्याता यैर्व्याप्तमखिलं जगत्॥५१.

दुसरा मात्र इतरांचे गुण, मैत्री आणि समाजातील स्थान दूर करतो; असे हे सगळे वाईट साथीदार रोगाचे संतती आहेत, ज्यांच्या वाईट वर्तनामुळे संपूर्ण जग व्यापले आहे.

क्रौष्टुकिरुवाच--- भगवन् !कथितं सर्वं विस्तरेण त्वया मम । स्वरोचिषस्तु चरितं जन्म स्वारोचिषस्य तु ।। 68.

क्रौष्टुकी म्हणाला— भगवंत, आपण माझ्यासाठी सर्व कथा सविस्तर सांगितल्या, त्यात स्वरौचिषाचे चरित्र आणि जन्मही सांगितला.

या तु सा पद्मिनी नाम विद्या भोगोपपादिका । तत्संश्रयां ये निधयस्तान् मे विस्तरतो वद ।। 68.

ती पद्मिनी नावाची विद्या, जी भोग मिळवून देते, तिच्याशी संबंधित असलेले धनसाठे कोणते ते मला विस्ताराने सांग.

अष्टौ ये निधयस्तेषां स्वरूपं द्रव्यसंस्थितिः । भवताभिहितं सम्यक् श्रोतुमिच्छाम्यहं गुरो ।। 68.

ते आठ धनसाठे कोणते, त्यांचे स्वरूप, त्यातील द्रव्य आणि त्यांची स्थिती काय, हे आपण जसे सांगू शकता तसे मला ऐकायचे आहे, गुरुवर्य.

मार्कण्डेय उवाच--- पद्मिनी नाम या विद्या लक्ष्मीस्तस्याश्च देवता । तदाधाराश्च निधयस्तन्मे निगदतः श्रृणु ।। 68.

मार्कंडेय म्हणाला— पद्मिनी नावाची जी विद्या आहे, ती लक्ष्मीच आहे आणि धनसाठे हे तिचे निवासस्थान आहेत; ते मी तुला स्पष्टपणे सांगतो, ऐक.

यत्र पद्ममहापद्मौ तथा मकरकच्छपौ । मुकुन्दो नन्दकश्चैव नीलः शङ्खोऽष्टमो निधिः ।। 68.

त्यात पद्म, महापद्म, तसेच मकर आणि कच्छप, मुकुंद, नंदक, नील आणि आठवा शंख—हे धनसाठे आहेत.

सत्यामृद्धौ भवन्त्येते सिद्धिस्तेषां हि जायते । एते ह्रष्टौ समाख्याता निधयस्तव क्रौष्टुके ।। 68.

समृद्धी असताना हे सर्व पूर्णपणे अस्तित्वात असतात आणि त्यांच्यामुळे यश प्राप्त होते; हे आठही धनसाठे मी तुला सांगितले, क्रौष्टुकी.

देवातानां प्रसादेन साधुसंसेवनेन च । एभिरालोकितं वित्तं मानुषस्य सदा मुने ।। 68.

मुनीवर, देवतांची कृपा आणि सज्जनांच्या संगतीमुळे माणसाचे धन नेहमी अशाच प्रकारे वाढताना दिसते.

यादृक्् स्वरूपं भवति तन्मे निगदतः श्रृणु । पद्मो नाम निधिः पूर्वं स यस्य भवति द्विज ।। 68.

त्याचे स्वरूप कसे आहे ते मी तुला सांगतो, नीट ऐक. पूर्वी 'पद्म' नावाचा एक निधी होता; जो ब्राह्मणाच्या हातात असे.

सुतस्य तत्सुतानाञ्च तत्पैत्राणाञ्च नित्यशः । दाक्षिण्यसारः पुरुषस्तेन चाधिष्ठितो भवेत् ।। 68.

तो निधी ज्याच्याकडे असे, त्याचा मुलगा, नातू आणि त्यांच्या पुढच्या पिढ्यांमध्येही उदारपणा नेहमीच राहतो.

सत्त्वाधारो महाभोगो यतोऽसौ सात्त्विको निधिः । सुवर्णरूप्यताम्रादिधातूनाञ्च परिग्रहम् ।। 68.

हा निधी सत्त्वगुणावर आधारलेला असून मोठ्या सुखाचा आहे; कारण तो सत्त्वगुणी निधी आहे. त्यातून सोनं, चांदी, तांबे आणि इतर धातू मिळतात.

करोत्यतितरां सोऽथ तेषाञ्च क्रयाविक्रयम् । करोति च तथा यज्ञान् दक्षिणाञ्च प्रयच्छति ।। 68.

तो माणूस या धातूंची खरेदी-विक्री मोठ्या प्रमाणात करतो, यज्ञ करतो आणि दानही देतो.

सभां देवनिकेतांश्च स कारयति तन्मनाः । सत्त्वाधारो निधिश्चान्यो महापद्म इति श्रुतः ।। 68.

तो मनाने सभागृहं आणि देवळं बांधतो; आणखी एक सत्त्वगुणी निधी आहे, ज्याला 'महापद्म' असं म्हणतात.

सत्त्वप्रधानो भवति तेन चाधिष्ठितो नरः । करोति पद्मरागादिरत्नानाञ्च परिग्रहम् ।। 68.

जो माणूस या निधीच्या प्रभावाखाली असतो, तो सत्त्वगुणप्रधान होतो आणि पद्मरागासारखी रत्ने मिळवतो.

मौक्तिकानां प्रवालानां तेषां च क्रयविक्रयान् । ददाति योगशीलेभ्यस्तेषामावसथांस्तथा ।। 68.

तो मोती, प्रवाळ यांची खरेदी-विक्री करतो आणि योगाभ्यास करणाऱ्यांसाठी निवासस्थानं देतो.