മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

യാഃ ശാഖാഃ കല്പവൃക്ഷാണാം പൂര്വമാസന് ദ്വിജോത്തമ । താ ഏവ ശാഖാ ഗേഹാനാം ശാലാത്വം തേന താസു തത്॥൪൯.

ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, മുമ്പ് കല്പവൃക്ഷങ്ങളുടെ ശാഖകൾ ആയിരുന്നവ വീടുകളുടെ ശാലകൾ ആയി മാറി; അതുകൊണ്ട് ആ ശാഖകൾ വീടിന്റെ മേൽക്കൂരയായി.

കൃത്വാ ദ്വന്ദ്വോപഘാതന്തേ വാര്തോപായമചിന്തയന് । നഷ്ടേഷു മധുനാ സാര്ധം കല്പവൃക്ഷേഷ്വശേഷതഃ॥൪൯.

ഇരട്ടികളെ നശിപ്പിച്ച ശേഷം, അവർ ജീവിക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങൾ ചിന്തിച്ചു; കാരണം, കല്പവൃക്ഷങ്ങളും അവയുടെ തേനും എല്ലാം അപ്രത്യക്ഷമായി.

വിഷാദവ്യാകുലാസ്താ വൈ പ്രജാസ്തൃഷ്ണാക്ഷുധാര്ദിതാഃ । തതഃ പ്രാദുര്ബഭൌ താസാം സിദ്ധിസ്ത്രേതാമുഖേ തദാ॥൪൯.

ദു:ഖത്തിൽ ആകുലരായി, ദാഹവും വിശപ്പും അനുഭവിച്ച ആ ജനങ്ങൾ, ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, വിജയത്തെ കൈവരിച്ചു.

വാര്താസ്വസാധിതാ ഹ്യന്യാ വൃഷ്ടിസ്താസാം നികാമതഃ । താസാം വൃഷ്ട്യുദകാനീഹ യാനി നിമ്നഗതാനി വൈ॥൪൯.

മറ്റു ഉപജീവന മാർഗ്ഗങ്ങൾ ലഭിക്കാതിരുന്നപ്പോൾ, അവർക്കായി ധാരാളം മഴ പെയ്തു; ആ മഴയാൽ താഴ്ന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ വെള്ളം നിറഞ്ഞു.

വൃഷ്ട്യാവരുദ്ധൈരഭവത് സ്ത്രോതഃ ഖാതാനി നിമ്നഗാഃ । യേ പുരസ്താദപാം സ്തോകാ ആപന്നാഃ പൃഥിവീതലേ॥൪൯.

മഴകൊണ്ട്, ഒഴുക്കുകളും കുഴികളും നദികളും രൂപപ്പെട്ടു; മുമ്പ് ഭൂമിയിൽ എത്തിച്ച ചെറിയ വെള്ളം അപ്പോൾ കൂടുതലായി.

തതോ ഭൂമേശ്ച സംയോഗാദോഷധ്യസ്താസ്തദാ ഭവന് । അഫാലകൃഷ്ടാശ്ചാനുപ്താ ഗ്രാമ്യാരണ്യാശ്ചതുര്ദശ॥൪൯.

അപ്പോൾ ഭൂമിയും വെള്ളവും ചേർന്ന്, കൃഷിയോ വിതച്ചതോ ഇല്ലാതെ, ഗ്രാമ്യവും കാട്ടുമുള്ള പതിനാലു വിധത്തിലുള്ള ഔഷധികൾ ഉണ്ടായി.

ഋതുപുഷ്പഫലാശ്ചൈവ വൃക്ഷാ ഗുല്മാശ്ച ജജ്ഞിരേ । പ്രാദുര്ഭാവസ്തു ത്രേതായാമാദ്യോഽയമൌഷധസ്യ തു॥൪൯.

കാലാനുസൃതമായി പൂവും പഴവും കായുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും കുരുമുളകളും ജനിച്ചു; ഔഷധികളുടെ ഈ ആദ്യ ഉദ്ഭവം ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ആയിരുന്നു.

തേനൌഷധേന വര്തന്തേ പ്രജാസ്ത്രേതായുഗേ മുനേ । രാഗലോഭൌ സമാസാദ്യ പ്രജാശ്ചാകസ്മികൌ തദാ॥൪൯.

ആ ഔഷധികൾ കൊണ്ടാണ് ത്രേതായുഗത്തിൽ ജനങ്ങൾ ജീവിച്ചത്, മഹർഷേ; എന്നാൽ അപ്പോൾ ആ ജനങ്ങളിൽ ആസക്തിയും ലോഭവും അപ്രത്യക്ഷമായി ഉദിച്ചു.

തതസ്താഃ പര്യഗ്വഹ്ണന്ത നദീക്ഷേത്രാണി പര്വതാന് । വൃക്ഷഗുല്മൌഷധീശ്ചൈവമാത്മന്യായാദ്യഥാബലമ്॥൪൯.

അതിനുശേഷം, അവർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ശക്തിക്കും നീതിക്കും അനുസരിച്ച് നദികൾ, വയലുകൾ, പർവതങ്ങൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, കുരുമുളകുകൾ, ഔഷധികൾ എന്നിവ സ്വന്തമാക്കി.

തേന ദോഷേണ താ നേശുരൌഷധ്യോ മിഷതാം ദ്വിജ । അഗ്രസദ് ഭൂര്യുഗപത്താസ്തദൌഷധ്യോ മഹാമതേ॥൪൯.

അത് കൊണ്ടു, ആ പിഴവിന്റെ ഫലമായി, ദ്വിജന്മാരുടെ കണ്ണിന് മുന്നിൽ ഔഷധികൾ അപ്രത്യക്ഷമായി; പലതും ഒരുമിച്ച് നശിച്ചു, മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, അങ്ങനെ ഔഷധികൾ ഇല്ലാതായി.

പുനസ്താസു പ്രണഷ്ടാസു വിഭ്രാന്താസ്താഃ പുനഃ പ്രജാഃ । ബ്രഹ്മാണം ശരണം ജഗ്മുഃ ക്ഷുധാര്താഃ പരമേഷ്ഠിനമ്॥൪൯.

അങ്ങനെ ഔഷധികൾ നഷ്ടമായപ്പോൾ, ജനങ്ങൾ ആശങ്കയിൽ ആകി, വീണ്ടും വിശപ്പാൽ വലയ്ന്ന് പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവിനെ അഭയം തേടി.

സ ചാപി തത്ത്വതോ ജ്ഞാത്വാ തദാ ഗ്രസ്താം വസുന്ധരാമ് । വത്സം കൃത്വാ സുമേരുന്തു ദുദോഹ ഭഗവാന് വിഭുഃ॥൪൯.

അപ്പോൾ, ഭൂമി മുഴുവൻ വിഴുങ്ങപ്പെട്ടതായി യഥാർത്ഥത്തിൽ മനസ്സിലാക്കി, ഭഗവാൻ സുമേരു പർവ്വതത്തെ ഒരു കാളക്കുട്ടിയായി മാറ്റി ഭൂമിയെ പാൽകറി.

ദുഗ്ധേയം ഗൌസ്തദാ തേന ശസ്യാനി പൃഥിവീതലേ । ജജ്ഞിരേ താനി ബീജാനി ഗ്രാമ്യാരണ്യാസ്തു താഃ പുനഃ॥൪൯.

അപ്പോൾ ഭൂമി ഇങ്ങനെ പാൽകരിയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഭൂതലത്തിൽ ധാന്യങ്ങൾ ഉദിച്ചുവന്നു; ആ വിത്തുകൾ, കൃഷിഭൂമിയിലും കാട്ടിലും വളരുന്നവ, വീണ്ടും ജനിച്ചു.

ഓഷധ്യഃ ഫലപാകാന്താ ഗണാഃ സപ്തദശാ സ്മൃതാഃ । വ്രീഹയശ്ച യവാശ്ചൈവ ഗോധൂമാ അണവസ്തിലാഃ॥൪൯.

ഫലം പാകം ചെയ്യുന്ന ഔഷധികളുടെ വിഭാഗങ്ങൾ പതിനേഴു എന്നു പറയുന്നു: നെല്ല്, യവം, ഗോതമ്പ്, ചെറുപയറ്, എള്ള് എന്നിവ.

പ്രിയങ്ഗവോ ഹ്യുദാരാശ്ച കോരദൂഷാഃ സചീനകാഃ । മാഷാ മുദ്ഗാ മസൂരാശ്ച നിഷ്പാവാഃ സകുലത്ഥകാഃ॥൪൯.

പ്രിയംഗു, ഉദാര, കോരദൂഷ, ചീനകം, മാഷ്, മുട്ഗ, മസൂർ, നിഷ്പാവം, കൂടാതെ കുലത്തക്ക എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

ആഢകാശ്ചണകാശ്ചൈവ ഗണാഃ സപ്തദശ സ്മൃതാഃ । ഇത്യേതാ ഓഷധീനാന്തു ഗ്രാമ്യാണാം ജാതയഃ പുരാ॥൪൯.

അടകം, ചണകം എന്നിവയും ഈ പതിനേഴു വിഭാഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു; ഇതാണ് പുരാതനകാലത്ത് കൃഷിഭൂമിയിൽ വളർന്നിരുന്ന ഔഷധികളുടെ ജാതികൾ.

ഓഷധ്യോ ജജ്ഞിയാശ്ചൈവ ഗ്രാമ്യാരണ്യാശ്ചതുര്ദശ । വ്രീഹയശ്ച യവാശ്ചൈവ ഗോധൂമാ അണവസ്തിലാഃ॥൪൯.

കൃഷിഭൂമിയിലും കാട്ടിലും വളരേണ്ട ഔഷധികൾ പതിനാലാണ്: നെല്ല്, യവം, ഗോതമ്പ്, ചെറുപയറ്, എള്ള് എന്നിവ.

പ്രിയങ്ഗുസപ്തമാ ഹ്യേതേ അഷ്ടമാസ്തു കുലത്ഥകാഃ । ശ്യാമാകാസ്ത്വഥ നീവാരാ യത്തിലാ സഗവേധുകാഃ॥൪൯.

പ്രിയംഗു ഏഴാമത്തേതും, കുലത്തക്ക എട്ടാമത്തേതും; ശ്യാമക, നീവാര, യത്തില്ല, ഗവേദുക എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

കുരുവിന്ദാ മര്കടകാസ്തഥാ വേണുയവാശ്ച യേ । ഗ്രാമ്യാരണ്യാഃ സ്മൃതാ ഹ്യേതാ ഓഷധ്യശ്ച ചതുര്ദശ॥൪൯.

കുരുവിന്ദ, മർക്കടകം, കൂടാതെ വേണുയവം എന്നിവയും; ഇവയാണ് കൃഷിഭൂമിയിലും കാട്ടിലും വളരുന്ന പതിനാലു ഔഷധികൾ.

യദാ പ്രസൃഷ്ടാ ഓഷധ്യോ ന പ്രരോഹന്തി താഃ പുനഃ । തതഃ സ താസാം വൃദ്ധ്യര്ഥം വാര്തോപായഞ്ചകാര ഹ॥൪൯.

ഔഷധികൾ വിതറിയിട്ടും വീണ്ടും മുളച്ചുവന്നില്ലെങ്കിൽ, അവയുടെ വളർച്ചയ്ക്കായി അദ്ദേഹം കൃഷി എന്ന മാർഗം കണ്ടെത്തി.

ബ്രഹ്മാ സ്വയമ്ഭൂര്ഭഗവാന് ഹസ്തസിദ്ധിഞ്ച കര്മജാമ് । തതഃ പ്രഭൃത്യഥൌഷധ്യഃ കൃഷ്ടപച്യാസ്തു ജജ്ഞിരേ॥൪൯.

സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവ് ഭഗവാൻ കൈകളുടെ കഴിവും പ്രവർത്തിയുടെ വൈദഗ്ധ്യവും നൽകി; അതിനുശേഷം വിതച്ച് വളർത്തുന്ന ഔഷധികൾ ജനിച്ചു.

സംസിദ്ധായാന്തു വാര്തായാം തതസ്താസാം സ്വയം പ്രഭുഃ । മര്യാദാം സ്ഥാപയാമാസ യഥാന്യായം യഥാഗുണമ്॥൪൯.

കൃഷി വിജയകരമായി സ്ഥാപിതമായപ്പോൾ, പ്രഭു അവയ്ക്ക് യോഗ്യമായ രീതിയിൽ, ഗുണാനുസരണം, അതിന്റെ പരിധികൾ നിശ്ചയിച്ചു.

വര്ണാനാമാശ്രമാണാഞ്ച ധര്മാന് ധര്മഭൃതാംവര । ലോകാനാം സര്വവര്ണാനാം സമ്യഗ്ധര്മാര്ഥപാലിനാമ്॥൪൯.

ധർമ്മത്തെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളിലും ധർമ്മവും സമ്പത്തും സംരക്ഷിക്കുന്നവർക്കായി വർണ്ണങ്ങളുടെും ആശ്രമങ്ങളുടെും കർമ്മങ്ങൾ അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചു.

പ്രാജാപത്യം ബ്രാഹ്മണാനാം സ്മൃതം സ്ഥാനം ക്രിയാവതാമ് । സ്ഥാനമൈന്ദ്രം ക്ഷത്രിയാണാം സംഗ്രാമേഷ്വപലായിനാമ്॥൪൯.

കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണർക്കായി പ്രജാപതിയുടെ സ്ഥാനം, യുദ്ധത്തിൽ പിന്മാറാത്ത ക്ഷത്രിയർക്കായി ഇന്ദ്രന്റെ സ്ഥാനം എന്നിങ്ങനെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

വൈശ്യാനാം മാരുതം സ്ഥാനം സ്വധര്മമനുവര്തതാമ് । ഗാന്ധര്വം ശൂദ്രജാതീനാം പരിചര്യാനുവര്തതാമ്॥൪൯.

സ്വധർമ്മം പാലിക്കുന്ന വൈശ്യർക്കായി മാരുതന്റെ സ്ഥാനം; സേവനത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന ശൂദ്രർക്കായി ഗന്ധർവന്റെ സ്ഥാനം.

അഷ്ടാശീതിസഹസ്രാണാമൃഷീണാമൂര്ധ്വരേതസാമ് । സ്മൃതം തേഷാന്തു യത് സ്ഥാനം തദേവ ഗുരുവാസിനാമ്॥൪൯.

അശീതിയെട്ടായിരം ഋഷിമാരുടെ, ഉർദ്ധ്വരേതസ്സായിരിക്കുന്നവരുടെ സ്ഥാനം, ഗുരുവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ താമസിക്കുന്നവരുടെ സ്ഥാനം എന്നിങ്ങനെയാണ് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.

സപ്തര്ഷോണാന്തു യത് സ്ഥാനം സ്മൃതം തദ്വൈ വനൌകസാമ് । പ്രാജാപത്യം ഗൃഹസ്ഥാനാം ന്യാസിനാം ബ്രഹ്മണഃ ക്ഷയമ് । യോഗിനാമമൃതം സ്ഥാനമിതി വൈ സ്ഥാനകല്പനാ॥൪൯.

ഏഴു ഋഷിമാരുടെ സ്ഥാനം വനവാസികളുടെതായും, ഗൃഹസ്ഥർക്കായി പ്രജാപതിയുടെതും, സന്ന്യാസികൾക്ക് ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാസസ്ഥലവും, യോഗികൾക്ക് അമൃതസ്വരൂപമായ സ്ഥാനം എന്നിങ്ങനെയാണ് സ്ഥാനം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്.

ഭാസ്കരാദൃഷ്ടശയ്യാനി നിത്യാഗ്നിസലിലാനി ച । സൂര്യാവലോകദീപാനി ലക്ഷ്മ്യാ ഗേഹാനി ഭാജനമ്॥൫൦.

ഭാസ്കരന്റെ പ്രകാശം നേരിട്ട് വീണ കിടക്കകളും, എല്ലായ്പ്പോഴും അഗ്‌നിയും വെള്ളവും ഉണ്ടാകുന്ന വീടും, സൂര്യന്റെ കിരണത്തിൽ വിളക്കുകൾ തെളിയുന്ന വീടും, ലക്ഷ്മിയുടെ വാസസ്ഥലമായ വീടും — അത്തരം വീടുകളിൽ നിന്നാണ് നീ വിട്ടുനിൽക്കേണ്ടത്.

യത്രോക്ഷാ ചന്ദനം വീണാ ആദര്ശോ മധുസര്പിഷീ । വിഷാജ്യതാമ്രപാത്രാണി തദ്ഗൃഹം ന തവാശ്രയഃ॥൫൦.

ചന്ദനം തളിക്കുന്നതും, വീണയുടെ ശബ്ദവും, കണ്ണാടികളും, തേനും നെയ്യും,铜പാത്രങ്ങൾ വേറെയാക്കി വച്ചിരിക്കുന്നതും ഉള്ള വീടുകൾ — അവിടം നിന്റെ അഭയം അല്ല.