ഏവമസ്യ പരാര്ധന്തു വ്യതീതം ദ്വിജസത്തമ । യസ്യാന്തേഽഭൂന്മഹാകല്പഃ പാദ്മ ഇത്യഭിവിശ്രുതഃ॥൪൬.
ഇങ്ങനെ, ദ്വിജനേ, അവന്റെ ഒരു പരാർദ്ധം കഴിഞ്ഞു. അതിന്റെ അവസാനം പദ്മമഹാകൽപം എന്നറിയപ്പെടുന്ന മഹാകൽപം ഉണ്ടായി.
ദ്വിതീയസ്യ പരാര്ധസ്യ വര്തമാനസ്യ വൈ ദ്വിജ । വാരാഹ ഇതി കല്പോഽയം പ്രഥമഃ പരികല്പിതഃ॥൪൬.
ബ്രാഹ്മണനേ, ഇപ്പോൾ നടക്കുന്ന രണ്ടാം പരാർദ്ധത്തിൽ, വാരാഹം എന്ന കല്പം ആദ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഏവംവിധാഃ സൃഷ്ടയസ്തു ബ്രഹ്മണോഽവ്യക്തജന്മനഃ । ശര്വര്യന്തേ പ്രബുദ്ധസ്യ കല്പേ കല്പേ ഭവന്തി വൈ॥൪൮.
അപ്രത്യക്ഷമായ ജനനമുള്ള ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടികൾ ഇങ്ങനെയാണ്. ഓരോ കല്പത്തിന്റെയും രാത്രിയുടെ അവസാനം, ബ്രഹ്മാവ് ഉണരുമ്പോൾ, ഈ സൃഷ്ടികൾ വീണ്ടും ഉണ്ടാകുന്നു.
പ്രാകാരപരിഖാഹീനാം പുരം ഖര്വടമുച്യതേ । ശാഖാനഗരകഞ്ചാന്യന്മന്ത്രിസാമന്തഭുക്തിമത്॥൪൯.
ചുറ്റുമതിലും കിണറുമില്ലാത്ത ഒരു ചെറിയ കുടിയിരിപ്പിന് ഖർവടം എന്നാണ് പറയുന്നത്. അതുപോലെ ശാഖാനഗരം, മന്ത്രിമാരുടെ പ്രദേശം, സാമന്തന്മാർ ഭരിക്കുന്ന ഭൂമി എന്നിവയും വേറെയും ഉണ്ട്.
തഥാ ശൂദ്രജനപ്രായാഃ സ്വസമൃദ്ധികൃഷീബലാഃ । ക്ഷേത്രോപഭോഗ്യഭൂമധ്യേ വസതിര്ഗ്രാമസംജ്ഞിതാ॥൪൯.
അധികം ശൂദ്രന്മാർ താമസിക്കുന്നതും, സ്വന്തം കൃഷിയും സമൃദ്ധിയും ആശ്രയിക്കുന്നതും, വയലുകളും ഉപയോഗപ്രദമായ നിലവും ഇടയിൽ ഉള്ളതുമായ കുടിയിരിപ്പുകൾക്ക് ഗ്രാമം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
അന്യസ്മാന്നഗരാദേര്യാ കാര്യമുദ്ദിശ്യ മാനവൈഃ । ക്രിയതേ വസതിഃ സാ വൈ വിജ്ഞേയാ വസതിര്നരൈഃ॥൪൯.
നഗരം മുതലായവയ്ക്ക് പുറമെ, മനുഷ്യർ പ്രത്യേക ആവശ്യത്തിനായി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഏതൊരു താമസസ്ഥലവും വാസസ്ഥലമായി അറിയപ്പെടണം.
ദുഷ്ടപ്രായോ വിനാ ക്ഷേത്രൈഃ പരഭൂമിചരോ ബലീ । ഗ്രാമ ഏവ ദ്രമീസംജ്ഞോ രാജവല്ലഭസംശ്രയഃ॥൪൯.
വയലുകൾ ഇല്ലാതെ, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതും, ദുഷ്ടനും ശക്തനുമായവൻ ഗ്രാമത്തിൽ ഡ്രമീ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അവൻ രാജാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ആശ്രയിക്കുന്നു.
ശകടാരൂഢഭാണ്ഡൈശ്ച ഗോപാലൈര്വിപണം വിനാ । ഗോസമൂഹൈസ്തഥാ ഘോഷോ യത്രേച്ഛാഭൂമികേതനഃ॥൪൯.
വിപണിയില്ലാതെ, കാളവണ്ടികളിൽ സാധനങ്ങൾ കയറ്റി, പശുക്കൂട്ടങ്ങളുമായി, ഗോപന്മാർക്ക് എവിടെയും താമസിക്കാൻ ഇഷ്ടമുള്ള സ്ഥലത്ത് ഉണ്ടാക്കുന്ന കുടിയിരിപ്പാണ് ഘോഷം.
ത ഏവം നഗരാദീംസ്തു കൃത്വാ വാസാര്ഥമാത്മനഃ । നികേതനാനി ദ്വന്ദ്വാനാം ചക്രുരാവസഥായ വൈ॥൪൯.
അങ്ങനെ, സ്വയം താമസിക്കാൻ നഗരങ്ങളും മറ്റും നിർമ്മിച്ച ശേഷം, ഇരട്ടികളായവർക്കായി വാസത്തിനായി വീടുകളും ഉണ്ടാക്കി.
ഗൃഹാകാരാ യഥാ പൂര്വം തേഷാമാസന്നഹീരുഹാഃ । തഥാ സംസ്മൃത്യ തത്സര്വം ചക്രുര്വേശ്മാനി താഃ പ്രജാഃ॥൪൯.
മുൻകാലത്ത് വീടുകൾ വൃക്ഷങ്ങൾക്ക് സമീപം ഉണ്ടാക്കിയതുപോലെ, അതെ ഓർമ്മിച്ച് ആ ജനങ്ങൾ വീടുകൾ അങ്ങനെ തന്നെ പണിതു.
വൃക്ഷസ്യൈവങ്ഗതാഃ ശാഖാസ്തഥൈവഞ്ചാപരീ ഗതാഃ । നതാശ്ചൈവോന്നതാശ്ചൈവ തദ്വച്ഛാഖാഃ പ്രചക്രിരേ॥൪൯.
വൃക്ഷത്തിന്റെ ശാഖകൾ എങ്ങോട്ടും വളഞ്ഞതുപോലെയും, ചിലത് താഴേയും ചിലത് മേലേയും ആയതുപോലെയും, വീടുകളുടെ ശാഖകളും അങ്ങനെ തന്നെ അവർ ഉണ്ടാക്കി.
യാഃ ശാഖാഃ കല്പവൃക്ഷാണാം പൂര്വമാസന് ദ്വിജോത്തമ । താ ഏവ ശാഖാ ഗേഹാനാം ശാലാത്വം തേന താസു തത്॥൪൯.
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, മുമ്പ് കല്പവൃക്ഷങ്ങളുടെ ശാഖകൾ ആയിരുന്നവ വീടുകളുടെ ശാലകൾ ആയി മാറി; അതുകൊണ്ട് ആ ശാഖകൾ വീടിന്റെ മേൽക്കൂരയായി.
കൃത്വാ ദ്വന്ദ്വോപഘാതന്തേ വാര്തോപായമചിന്തയന് । നഷ്ടേഷു മധുനാ സാര്ധം കല്പവൃക്ഷേഷ്വശേഷതഃ॥൪൯.
ഇരട്ടികളെ നശിപ്പിച്ച ശേഷം, അവർ ജീവിക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങൾ ചിന്തിച്ചു; കാരണം, കല്പവൃക്ഷങ്ങളും അവയുടെ തേനും എല്ലാം അപ്രത്യക്ഷമായി.
വിഷാദവ്യാകുലാസ്താ വൈ പ്രജാസ്തൃഷ്ണാക്ഷുധാര്ദിതാഃ । തതഃ പ്രാദുര്ബഭൌ താസാം സിദ്ധിസ്ത്രേതാമുഖേ തദാ॥൪൯.
ദു:ഖത്തിൽ ആകുലരായി, ദാഹവും വിശപ്പും അനുഭവിച്ച ആ ജനങ്ങൾ, ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, വിജയത്തെ കൈവരിച്ചു.
വാര്താസ്വസാധിതാ ഹ്യന്യാ വൃഷ്ടിസ്താസാം നികാമതഃ । താസാം വൃഷ്ട്യുദകാനീഹ യാനി നിമ്നഗതാനി വൈ॥൪൯.
മറ്റു ഉപജീവന മാർഗ്ഗങ്ങൾ ലഭിക്കാതിരുന്നപ്പോൾ, അവർക്കായി ധാരാളം മഴ പെയ്തു; ആ മഴയാൽ താഴ്ന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ വെള്ളം നിറഞ്ഞു.
വൃഷ്ട്യാവരുദ്ധൈരഭവത് സ്ത്രോതഃ ഖാതാനി നിമ്നഗാഃ । യേ പുരസ്താദപാം സ്തോകാ ആപന്നാഃ പൃഥിവീതലേ॥൪൯.
മഴകൊണ്ട്, ഒഴുക്കുകളും കുഴികളും നദികളും രൂപപ്പെട്ടു; മുമ്പ് ഭൂമിയിൽ എത്തിച്ച ചെറിയ വെള്ളം അപ്പോൾ കൂടുതലായി.
തതോ ഭൂമേശ്ച സംയോഗാദോഷധ്യസ്താസ്തദാ ഭവന് । അഫാലകൃഷ്ടാശ്ചാനുപ്താ ഗ്രാമ്യാരണ്യാശ്ചതുര്ദശ॥൪൯.
അപ്പോൾ ഭൂമിയും വെള്ളവും ചേർന്ന്, കൃഷിയോ വിതച്ചതോ ഇല്ലാതെ, ഗ്രാമ്യവും കാട്ടുമുള്ള പതിനാലു വിധത്തിലുള്ള ഔഷധികൾ ഉണ്ടായി.
ഋതുപുഷ്പഫലാശ്ചൈവ വൃക്ഷാ ഗുല്മാശ്ച ജജ്ഞിരേ । പ്രാദുര്ഭാവസ്തു ത്രേതായാമാദ്യോഽയമൌഷധസ്യ തു॥൪൯.
കാലാനുസൃതമായി പൂവും പഴവും കായുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും കുരുമുളകളും ജനിച്ചു; ഔഷധികളുടെ ഈ ആദ്യ ഉദ്ഭവം ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ആയിരുന്നു.
തേനൌഷധേന വര്തന്തേ പ്രജാസ്ത്രേതായുഗേ മുനേ । രാഗലോഭൌ സമാസാദ്യ പ്രജാശ്ചാകസ്മികൌ തദാ॥൪൯.
ആ ഔഷധികൾ കൊണ്ടാണ് ത്രേതായുഗത്തിൽ ജനങ്ങൾ ജീവിച്ചത്, മഹർഷേ; എന്നാൽ അപ്പോൾ ആ ജനങ്ങളിൽ ആസക്തിയും ലോഭവും അപ്രത്യക്ഷമായി ഉദിച്ചു.
തതസ്താഃ പര്യഗ്വഹ്ണന്ത നദീക്ഷേത്രാണി പര്വതാന് । വൃക്ഷഗുല്മൌഷധീശ്ചൈവമാത്മന്യായാദ്യഥാബലമ്॥൪൯.
അതിനുശേഷം, അവർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ശക്തിക്കും നീതിക്കും അനുസരിച്ച് നദികൾ, വയലുകൾ, പർവതങ്ങൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, കുരുമുളകുകൾ, ഔഷധികൾ എന്നിവ സ്വന്തമാക്കി.
തേന ദോഷേണ താ നേശുരൌഷധ്യോ മിഷതാം ദ്വിജ । അഗ്രസദ് ഭൂര്യുഗപത്താസ്തദൌഷധ്യോ മഹാമതേ॥൪൯.
അത് കൊണ്ടു, ആ പിഴവിന്റെ ഫലമായി, ദ്വിജന്മാരുടെ കണ്ണിന് മുന്നിൽ ഔഷധികൾ അപ്രത്യക്ഷമായി; പലതും ഒരുമിച്ച് നശിച്ചു, മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, അങ്ങനെ ഔഷധികൾ ഇല്ലാതായി.
പുനസ്താസു പ്രണഷ്ടാസു വിഭ്രാന്താസ്താഃ പുനഃ പ്രജാഃ । ബ്രഹ്മാണം ശരണം ജഗ്മുഃ ക്ഷുധാര്താഃ പരമേഷ്ഠിനമ്॥൪൯.
അങ്ങനെ ഔഷധികൾ നഷ്ടമായപ്പോൾ, ജനങ്ങൾ ആശങ്കയിൽ ആകി, വീണ്ടും വിശപ്പാൽ വലയ്ന്ന് പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവിനെ അഭയം തേടി.
സ ചാപി തത്ത്വതോ ജ്ഞാത്വാ തദാ ഗ്രസ്താം വസുന്ധരാമ് । വത്സം കൃത്വാ സുമേരുന്തു ദുദോഹ ഭഗവാന് വിഭുഃ॥൪൯.
അപ്പോൾ, ഭൂമി മുഴുവൻ വിഴുങ്ങപ്പെട്ടതായി യഥാർത്ഥത്തിൽ മനസ്സിലാക്കി, ഭഗവാൻ സുമേരു പർവ്വതത്തെ ഒരു കാളക്കുട്ടിയായി മാറ്റി ഭൂമിയെ പാൽകറി.
ദുഗ്ധേയം ഗൌസ്തദാ തേന ശസ്യാനി പൃഥിവീതലേ । ജജ്ഞിരേ താനി ബീജാനി ഗ്രാമ്യാരണ്യാസ്തു താഃ പുനഃ॥൪൯.
അപ്പോൾ ഭൂമി ഇങ്ങനെ പാൽകരിയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഭൂതലത്തിൽ ധാന്യങ്ങൾ ഉദിച്ചുവന്നു; ആ വിത്തുകൾ, കൃഷിഭൂമിയിലും കാട്ടിലും വളരുന്നവ, വീണ്ടും ജനിച്ചു.
ഓഷധ്യഃ ഫലപാകാന്താ ഗണാഃ സപ്തദശാ സ്മൃതാഃ । വ്രീഹയശ്ച യവാശ്ചൈവ ഗോധൂമാ അണവസ്തിലാഃ॥൪൯.
ഫലം പാകം ചെയ്യുന്ന ഔഷധികളുടെ വിഭാഗങ്ങൾ പതിനേഴു എന്നു പറയുന്നു: നെല്ല്, യവം, ഗോതമ്പ്, ചെറുപയറ്, എള്ള് എന്നിവ.
പ്രിയങ്ഗവോ ഹ്യുദാരാശ്ച കോരദൂഷാഃ സചീനകാഃ । മാഷാ മുദ്ഗാ മസൂരാശ്ച നിഷ്പാവാഃ സകുലത്ഥകാഃ॥൪൯.
പ്രിയംഗു, ഉദാര, കോരദൂഷ, ചീനകം, മാഷ്, മുട്ഗ, മസൂർ, നിഷ്പാവം, കൂടാതെ കുലത്തക്ക എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.
ആഢകാശ്ചണകാശ്ചൈവ ഗണാഃ സപ്തദശ സ്മൃതാഃ । ഇത്യേതാ ഓഷധീനാന്തു ഗ്രാമ്യാണാം ജാതയഃ പുരാ॥൪൯.
അടകം, ചണകം എന്നിവയും ഈ പതിനേഴു വിഭാഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു; ഇതാണ് പുരാതനകാലത്ത് കൃഷിഭൂമിയിൽ വളർന്നിരുന്ന ഔഷധികളുടെ ജാതികൾ.
ഓഷധ്യോ ജജ്ഞിയാശ്ചൈവ ഗ്രാമ്യാരണ്യാശ്ചതുര്ദശ । വ്രീഹയശ്ച യവാശ്ചൈവ ഗോധൂമാ അണവസ്തിലാഃ॥൪൯.
കൃഷിഭൂമിയിലും കാട്ടിലും വളരേണ്ട ഔഷധികൾ പതിനാലാണ്: നെല്ല്, യവം, ഗോതമ്പ്, ചെറുപയറ്, എള്ള് എന്നിവ.
പ്രിയങ്ഗുസപ്തമാ ഹ്യേതേ അഷ്ടമാസ്തു കുലത്ഥകാഃ । ശ്യാമാകാസ്ത്വഥ നീവാരാ യത്തിലാ സഗവേധുകാഃ॥൪൯.
പ്രിയംഗു ഏഴാമത്തേതും, കുലത്തക്ക എട്ടാമത്തേതും; ശ്യാമക, നീവാര, യത്തില്ല, ഗവേദുക എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.
കുരുവിന്ദാ മര്കടകാസ്തഥാ വേണുയവാശ്ച യേ । ഗ്രാമ്യാരണ്യാഃ സ്മൃതാ ഹ്യേതാ ഓഷധ്യശ്ച ചതുര്ദശ॥൪൯.
കുരുവിന്ദ, മർക്കടകം, കൂടാതെ വേണുയവം എന്നിവയും; ഇവയാണ് കൃഷിഭൂമിയിലും കാട്ടിലും വളരുന്ന പതിനാലു ഔഷധികൾ.