മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

ബ്രഹ്മാ സ്വയമ്ഭൂര്ഭഗവാന് ഹസ്തസിദ്ധിഞ്ച കര്മജാമ് । തതഃ പ്രഭൃത്യഥൌഷധ്യഃ കൃഷ്ടപച്യാസ്തു ജജ്ഞിരേ॥൪൯.

സ്വയംഭൂമായ ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ കൈകൊണ്ടുള്ള പരിശ്രമം സ്ഥാപിച്ചു. അതിനുശേഷം കൃഷിയിലൂടെ വളരുന്ന ഔഷധികൾ ജനിച്ചു.

സംസിദ്ധായാന്തു വാര്തായാം തതസ്താസാം സ്വയം പ്രഭുഃ । മര്യാദാം സ്ഥാപയാമാസ യഥാന്യായം യഥാഗുണമ്॥൪൯.

കൃഷി പൂർണ്ണമായി വിജയിച്ചപ്പോൾ, അന്നവർ അവയ്ക്ക് യുക്തമായ രീതിയിലും ഗുണം അനുസരിച്ചും അതിന്റെ പരിധികൾ സ്ഥാപിച്ചു.

വര്ണാനാമാശ്രമാണാഞ്ച ധര്മാന് ധര്മഭൃതാംവര । ലോകാനാം സര്വവര്ണാനാം സമ്യഗ്ധര്മാര്ഥപാലിനാമ്॥൪൯.

സകല ലോകങ്ങളിലും എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങൾക്കും, ധർമ്മവും സമ്പത്തും സംരക്ഷിക്കുന്നവർക്കും, വർണ്ണങ്ങൾക്കും ആശ്രമങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള കർത്തവ്യങ്ങൾ അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചു.

പ്രാജാപത്യം ബ്രാഹ്മണാനാം സ്മൃതം സ്ഥാനം ക്രിയാവതാമ് । സ്ഥാനമൈന്ദ്രം ക്ഷത്രിയാണാം സംഗ്രാമേഷ്വപലായിനാമ്॥൪൯.

കർമ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ സ്ഥാനം പ്രജാപത്യമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. യുദ്ധത്തിൽ പിൻവാങ്ങാത്ത ക്ഷത്രിയന്മാരുടെ സ്ഥാനം ഇന്ദ്രന്റെതാണ്.

വൈശ്യാനാം മാരുതം സ്ഥാനം സ്വധര്മമനുവര്തതാമ് । ഗാന്ധര്വം ശൂദ്രജാതീനാം പരിചര്യാനുവര്തതാമ്॥൪൯.

സ്വധർമ്മം അനുസരിക്കുന്ന വൈശ്യന്മാരുടെ സ്ഥാനം മാർുതം. സേവനത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന ശൂദ്രജാതികളുടെ സ്ഥാനം ഗാന്ധർവം.

അഷ്ടാശീതിസഹസ്രാണാമൃഷീണാമൂര്ധ്വരേതസാമ് । സ്മൃതം തേഷാന്തു യത് സ്ഥാനം തദേവ ഗുരുവാസിനാമ്॥൪൯.

അശീത്യെട്ടായിരം ഉർദ്ധ്വരേതസ്സന്മാരായ ഋഷിമാരുടെ സ്ഥാനം ഗുരുവിനോടൊപ്പം താമസിക്കുന്നവരുടെതുമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

സപ്തര്ഷോണാന്തു യത് സ്ഥാനം സ്മൃതം തദ്വൈ വനൌകസാമ് । പ്രാജാപത്യം ഗൃഹസ്ഥാനാം ന്യാസിനാം ബ്രഹ്മണഃ ക്ഷയമ് । യോഗിനാമമൃതം സ്ഥാനമിതി വൈ സ്ഥാനകല്പനാ॥൪൯.

ഏഴു മഹർഷിമാരുടെ സ്ഥാനം വനവാസികളുടേതാണ്. ഗൃഹസ്ഥന്മാർക്ക് പ്രജാപത്യസ്ഥാനം, സന്യാസികൾക്ക് ബ്രഹ്മലോകം, യോഗികൾക്ക് അമൃതസ്ഥാനം — ഇങ്ങനെ സ്ഥാനം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.

46(43) ഷട്ചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ ക്രൌഷ്ടുകിരുവാച ഭഗവംസ്ത്വണ്ഡസമ്ഭൂതിര്യഥാവത് കഥിതാ മമ । ബ്രഹ്മാണ്ഡേ ബ്രഹ്മണോ ജന്മ തഥാ ചോക്തം മഹാത്മനഃ॥൪൬.

ക്രൗഷ്ടുകി ചോദിച്ചു: ഭഗവൻ, അണ്ടത്തിൽ നിന്നുള്ള സൃഷ്ടിയെപ്പറ്റിയും, ആ മഹാത്മാവായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ജനനത്തെപ്പറ്റിയും നിങ്ങൾ എനിക്ക് വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു.

ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും ത്വത്തോ ഭൃഗുകുലോദ്ഭവ । യദാന സൃഷ്ടിര്ഭൂതാനാമസ്തി കിന്നു ന ചാസ്തി വാ । കാലേ വൈ പ്രലയസ്യാന്തേ സര്വസ്മിന്നുപസംഹൃതേ॥൪൬.

ഭൃഗുകുലത്തിൽ ജനിച്ചവനേ, പ്രളയത്തിന്റെ അവസാനം എല്ലാം ലയിച്ചപ്പോൾ, ജീവികളുടെ സൃഷ്ടി ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്ന് ഞാൻ നിങ്ങളിൽ നിന്ന് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച യദാ തു പ്രകൃതൌ യാതി ലയം വിശ്വമിദം ജഗത് । തദോച്യതേ പ്രാകൃതോഽയം വിദ്വദ്ഭിഃ പ്രതിസഞ്ചരഃ॥൪൬.

മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: ഈ മുഴുവൻ ലോകവും പ്രകൃതിയിൽ ലയിക്കുമ്പോൾ, അതിനെ പണ്ഡിതന്മാർ പ്രകൃതിപ്രളയം എന്നു വിളിക്കുന്നു.

സ്വാത്മന്യവസ്ഥിതേവ്യക്തേ വികാരേ പ്രതിസംഹൃതേ । പ്രകൃതിഃ പുരുഷശ്ചൈവ സാധര്മ്യേണാവതിഷ്ഠതഃ॥൪൬.

അപ്രകൃതവും അതിന്റെ രൂപഭേദങ്ങളും സ്വഭാവത്തിൽ ലയിച്ചപ്പോൾ, പ്രകൃതിയും പുരുഷനും തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

തദാ തമശ്ച സത്ത്വഞ്ച സമത്വേന വ്യവസ്ഥിതൌ । അനുദ്രിക്താവനൂനൌ ച തത്പ്രോതൌ ച പരസ്പരമ്॥൪൬.

അപ്പോൾ തമസ്സും സത്ത്വവും സമത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അതിലധികമോ കുറവോ ഇല്ലാതെ, പരസ്പരം ചേർന്ന് ഇരിക്കുന്നു.

തിലേഷു വാ യഥാ തൈലം ഘൃതം പയസി വാ സ്ഥിതമ് । തഥാ തമസി സത്ത്വേ ച രജോഽപ്യനുസൃതം സ്ഥിതമ്॥൪൬.

എങ്ങിനെ എള്ളിൽ എണ്ണയും പാലിൽ നെയ്യും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ തമസ്സിലും സത്ത്വത്തിലും രാജസും ഒപ്പം നിലകൊള്ളുന്നു.

ഉത്പത്തിര്ബ്രഹ്മണോ യാവദായുഷോ ദ്വിപരാര്ധികമ് । താവദ്ദിനം പരേശസ്യ തത്സമാ സംയമേ നിശാ॥൪൬.

ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആയുസ്സ് രണ്ടു പരാർദ്ധം വരെ നീളുമ്പോൾ, അത്രയും കാലം പരമേശ്വരന്റെ ഒരു പകലാണ്; അതിനതുല്യമായ ഒരു രാത്രി പ്രളയകാലമാണ്.

അഹര്മുഖേ പ്രബുദ്ധസ്തു ജഗദാദിരനാദിമാന് । സര്വഹേതുരചിന്ത്യാത്മാ പരഃ കോഽപ്യപരക്രിയഃ॥൪൬.

പകലിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, ആദിമില്ലാത്ത ഈ സൃഷ്ടിയുടെ മൂലകാരണം ഉണരുന്നു; എല്ലാറ്റിനും കാരണം, അതിന്റെ സ്വഭാവം മനസ്സിൽ പിടികൂടാൻ കഴിയാത്തത്, പരമമായത്, മറ്റൊരാളുടെ സഹായമില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നതുമാണ്.

പ്രകൃതിം പുരുഷഞ്ചൈവ പ്രാവിശ്യാശു ജഗത്പതിഃ । ക്ഷോഭയാമാസ യോഗേന പരേണ പരമേശ്വരഃ॥൪൬.

പ്രകൃതിയിലും പുരുഷനിലും അതിവേഗം പ്രവേശിച്ച ലോകനാഥൻ, പരമമായ യോഗശക്തിയാൽ അവരെ ഉണർത്തി ചലിപ്പിച്ചു.

യഥാ മദോ നവസ്ത്രീണാം യഥാ വാ മാധവാനിലഃ । അനുപ്രവിഷ്ടഃ ക്ഷോഭായ തഥാസൌ യോഗമൂര്തിമാന്॥൪൬.

പുതിയ യുവതികളിൽ മദം പ്രവേശിക്കുന്നതുപോലെയും, വസന്തകാലത്തിലെ കാറ്റ് കടന്നു കയറി ഉണർത്തുന്നതുപോലെയും, യോഗരൂപിയായ അവൻ അവരിൽ പ്രവേശിച്ച് ചലനം സൃഷ്ടിച്ചു.

പ്രധാനേ ക്ഷോഭ്യമാനേ തു സ ദേവോ ബ്രഹ്മസംജ്ഞിതഃ । സമുത്പന്നോഽണ്ഡകോഷസ്ഥോ യഥാ തേ കഥിതം മയാ॥൪൬.

പ്രധാനം ഇങ്ങനെ ഉണർന്നപ്പോൾ, ബ്രഹ്മ എന്ന പേരിൽ ആ ദൈവം അണ്ടകോശത്തിനുള്ളിൽ ഉദിച്ചുവന്നു, ഞാൻ നേരത്തെ പറഞ്ഞതുപോലെ.

സ ഏവ ക്ഷോഭകഃ പൂര്വം സ ക്ഷോഭ്യഃ പ്രകൃതേഃ പതിഃ । സ സങ്കോചവികാശാഭ്യാം പ്രധാനത്വേഽപി ച സ്ഥിതഃ॥൪൬.

മുന്‍പ് ഉണർത്തിയവനും, പ്രകൃതിയുടെ അധിപനുമായ അവൻ, സംകോചത്തിലും വികസത്തിലും പ്രധാനാവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

അത്പന്നഃ സ ജഗദ്യോനിരഗുണോഽപി രജോഗുണമ് । ഭുഞ്ജന് പ്രവര്തതേ സര്ഗേ ബ്രഹ്മത്വം സമുപാശ്രിതഃ॥൪൬.

ഗുണങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവനായ ലോകത്തിന്റെ ഉറവിടം, രജോഗുണം സ്വീകരിച്ച് സൃഷ്ടിയിൽ ഏർപ്പെടുന്നു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്ഥാനം സ്വീകരിച്ചാണ് അവൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

ബ്രഹ്മത്വേ സ പ്രജാഃ സൃഷ്ട്വാ തതഃ സത്ത്വാതിരേകവാന് । വിഷ്ണുത്വമേത്യ ധര്മേണ കുരുതേ പരിപാലനമ്॥൪൬.

ബ്രഹ്മാവിന്റെ രൂപത്തിൽ സൃഷ്ടികളെ സൃഷ്ടിച്ചശേഷം, സത്ത്വഗുണം അധികമായി ലഭിച്ച്, വിഷ്ണുവിന്റെ സ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്തു, ധർമ്മപാലനത്തിലൂടെ സംരക്ഷണം നടത്തുന്നു.

തതസ്തമോഗുണോദ്രിക്തോ രുദ്രത്വേ ചാഖിലം ജഗത് । ഉപസംഹൃത്യ വൈ ശേതേ ത്രൈലോക്യം ത്രിഗുണോഽഗുണഃ॥൪൬.

പിന്നീട് തമോഗുണം അധികമായി, രുദ്രനായി, മുഴുവൻ ലോകവും പിൻവലിച്ച്, മൂന്നു ഗുണങ്ങളോടും അതീതനായി, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വിശ്രമിക്കുന്നു.

യഥാ പ്രാഗ്വ്യാപകഃ ക്ഷേത്രീ പാലകോ ലാവകസ്തഥാ । യഥാ സ സംജ്ഞാമായാതി ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വീശകാരിണീമ്॥൪൬.

ഒരു കൃഷിക്കാരൻ നിലം പരത്തുന്നവൻ, സംരക്ഷിക്കുന്നവൻ, വിളവെടുക്കുന്നവൻ എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത പേരുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ ബ്രഹ്മ, വിഷ്ണു, ഈശ്വരൻ എന്നീ പേരുകളും പ്രവർത്തികളും ഏറ്റെടുക്കുന്നു.

ബ്രഹ്മത്വേ സൃജതേ ലോകാന് രുദ്രത്വേ സംഹരത്യപി । വിഷ്ണുത്വേ ചാപ്യുദാസീനസ്തിസ്ത്രോഽവസ്ഥാഃ സ്വയമ്ഭുവഃ॥൪൬.

ബ്രഹ്മാവിന്റെ രൂപത്തിൽ ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; രുദ്രനായി സംഹാരവും ചെയ്യുന്നു; വിഷ്ണുവായി നിലനിൽക്കുന്നു—സ്വയംഭുവിന്റെ ഈ മൂന്ന് നിലകളാണ്.

രജോ ബ്രഹ്മാ തമോ രുദ്രോ വിഷ്ണുഃ സത്ത്വം ജഗത്പതിഃ । ഏത ഏവ ത്രയോ ദേവാ ഏത ഏവ ത്രയോ ഗുണാഃ॥൪൬.

രജസ് ബ്രഹ്മാവാണ്, തമസ് രുദ്രനാണ്, സത്ത്വം വിഷ്ണുവാണ്—ലോകനാഥൻ. ഇവരാണ് മൂന്നു ദേവതകളും, ഇവരാണ് മൂന്നു ഗുണങ്ങളും.

അന്യോന്യമിഥുനാ ഹ്യേതേ അന്യോന്യാശ്രയിണസ്തഥാ । ക്ഷണം വിയോഗോ നഹ്യേഷാം ന ത്യജന്തി പരസ്പരമ്॥൪൬.

ഇവ പരസ്പരം കൂട്ടുകാർ, പരസ്പരം ആശ്രയിച്ചവരാണ്; ഒരു നിമിഷം പോലും ഇവർ വേർപെടുന്നില്ല, ഒരിക്കലും പരസ്പരം വിട്ടുനിൽക്കുന്നില്ല.

ഏവം ബ്രഹ്മാ ജഗത്പൂര്വോ ദേവദേവശ്ചതുര്മുഖഃ । രജോഗുണം സമാശ്രിത്യ സ്ത്രഷ്ട്ടത്വേ സ വ്യവസ്ഥിതഃ॥൪൬.

ഇങ്ങനെ, ലോകത്തിന്റെ ആദിയായ, ദേവദേവനായ, നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവ്, രജോഗുണം ആശ്രയിച്ച് സൃഷ്ടിയുടെ സ്ഥാനത്ത് നിലകൊള്ളുന്നു.

ഹിരണ്യഗര്ഭോ ദേവാദിരനാദിരുപചാരതഃ । ഭൂപദ്മകര്ണികാസംസ്ഥോ ബ്രഹ്മാഗ്രേ സമജായത॥൪൬.

ഹിരണ്യഗർഭൻ, ദേവന്മാരിൽ ആദിയായവൻ, ഉപമയാൽ ആദിയില്ലാത്തവൻ, ഭൂമിയിൽ നിന്നുയർന്ന താമരയുടെ കർണികയിൽ സ്ഥാപിതനായി ആദിയിൽ ജനിച്ചു.

തസ്യ വര്ഷശതം ത്വേകം പരമായുര്മഹാത്മനഃ । ബ്രഹ്മ്യേണൈവ ഹി മാനേന തസ്യ സംഖ്യാം നിബോധ മേ॥൪൬.

അവന്റെ ആയുസ്സ്, മഹാത്മാവേ, നൂറു വർഷമാണ്; ബ്രഹ്മാവിന്റെ അളവുപ്രകാരം അതിന്റെ കണക്കു ഞാൻ പറയാം.