മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

തതോ ദ്വന്ദ്വാന്യജായന്തേ ശീതോഷ്ണക്ഷുന്മുഖാനി വൈ । താസ്തദ്ദ്വന്ദ്വോപഘാതാര്ഥം ചക്രുഃ പൂര്വം പുരാണി തു॥൪൯.

അതിനുശേഷം, തണുപ്പ്-ചൂട്, വിശപ്പ് തുടങ്ങിയ ദ്വന്ദങ്ങൾ ഉണ്ടായി; ആ ദ്വന്ദങ്ങൾ മാറ്റാൻ അവർ ആദ്യം വീടുകൾ പണിതു.

മരുധന്വഷു ദുര്ഗേഷു പര്വതേഷു ദരീഷു ച । സംശ്രയന്തി ച ദുര്ഗാണി വാര്ക്ഷം പാര്വതമൌദകമ്॥൪൯.

മരുഭൂമികളിലും കഠിനമായ കാവുകളിലും പർവതങ്ങളിലും ഗുഹകളിലും അവർ അഭയം തേടുന്നു. മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞതോ, പർവതങ്ങളിലോ, വെള്ളം ചുറ്റിയതോ ആയ കാവുകളിലും അവർ ഒളിച്ചിരിക്കുന്നു.

കൃത്രിമഞ്ച തഥാ ദുര്ഗം മിത്വാ മിത്വാത്മനോ।ങ്ഗുലൈഃ । മാനാര്ഥാനി പ്രമാണാനി താസ്തു പൂര്വം പ്രചക്രിരേ॥൪൯.

അവർ കൃത്രിമമായ കാവുകളും നിർമിച്ചു, സ്വന്തം വിരലുകൾ കൊണ്ട് അളന്ന്, ഉപയുക്തമായ അളവുകൾ മുൻപുപോലെ തന്നെ നിശ്ചയിച്ചു.

പരമാണുഃ പരം സൂക്ഷ്മം ത്രഷരേണുര്മഹീരജഃ । ബാലാഗ്രഞ്ചൈവ ലിക്ഷാം ച യൂകാം ചാഥ യവോദരമ്॥൪൯.

പരമാണു എന്നത് ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ കണമാണ്; അതിനുശേഷം പൊടിക്കണം, ഭൂമിയിലെ പൊടി, കുട്ടിയുടെ മുടിയിഴയുടെ അറ്റം, പുഴു, പുഴുവിന്റെ മുട്ട, ഉലവിന്റെ അളവ് എന്നിവയാണ്.

ക്രമാദഷ്ടഗുണാന്യാഹുര്യവാനഷ്ടൌ തഥാങ്ഗുലമ് । ഷഡങ്ഗുലം പദം തച്ച വിതസ്തിര്ദ്വിഗുണം സ്മൃതമ്॥൪൯.

ഓരോ അളവും മുൻപത്തേതിനേക്കാൾ എട്ടുഗുണം വലിയതാണെന്ന് പറയുന്നു. എട്ട് ഉലവുകൾ ചേർന്നാൽ ഒരു വിരലിന്റെ വീതിയും, ആറു വിരലുകൾ ചേർന്നാൽ ഒരു പാദവും, അതിന്റെ ഇരട്ടിയാണു വിറ്റസ്തി എന്ന അളവും.

ദ്വേ വിതസ്തീ തഥാ ഹസ്തോ ബ്രാഹ്മ്യതീര്ഥാദിവേഷ്ടനഃ । ചതുര്ഹസ്തം ധനുര്ദണ്ഡോ നാഡികാര്യുഗമേവ ച॥൪൯.

രണ്ട് വിറ്റസ്തികൾ ചേർന്നാൽ ഒരു ഹസ്തം, അത് കൈവിരലിന്റെ അറ്റത്തിൽ നിന്ന് കൈമുട്ടുവരെ അളക്കുന്നു. നാല് ഹസ്തം ചേർന്നാൽ ഒരു വില്ലിന്റെ നീളവും, ഒരു ദണ്ഡവും, ഒരു നാളികയും ആകുന്നു.

ധനുഷാം ദ്വേ സഹസ്രേ തു ഗവ്യൂതിസ്തച്ചതുര്ഗുണമ് । പ്രോക്തഞ്ച യോജവനം പ്രാജ്ഞൈഃ സംഖ്യാനാര്ഥമിദം പരമ്॥൪൯.

രണ്ടായിരം വില്ലിന്റെ അളവാണ് ഒരു ഗവ്യൂതി, അതിന്റെ നാലുഗുണം ഒരു യോജനമാണ്. അളവിന് ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ പരിഗണനയെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.

ചതുര്ണാമഥ ദുര്ഗാണാം സ്വസമുത്ഥാനി ത്രീണി തു । ചതുര്ഥം കൃത്രിമം ദുര്ഗം തേ ചക്രുര്യത്നതസ്തു വൈ॥൪൯.

നാലു തരത്തിലുള്ള കാവുകളിൽ മൂന്നു സ്വാഭാവികമായാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്; നാലാമത്തേതായ കൃത്രിമ കാവു അവർ വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ നിർമ്മിച്ചു.

പുരഞ്ച ഖേടകഞ്ചൈവ തദ്വദ് ദ്രോണീമുഖം ദ്വിജ । ശാഖാനഗരകഞ്ചാപി തഥാ കര്വടകം ദ്രമീ॥൪൯.

നഗരം, ചെറിയ കോട്ട, അതുപോലെ ഉരുളയുടെ ആകൃതിയിലുള്ള കുടിയിരിപ്പ്, ശാഖാനഗരം, കൂടാതെ ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമം എന്നിവയും പറയപ്പെടുന്നു.

ഗ്രാമം സഘോഷവിന്യാസം തേഷു ചാവസഥാന് പൃഥക് । സോത്സേധവപ്രകാരഞ്ച സര്വതഃ പരിഖാവൃതമ്॥൪൯.

പശുക്കളെ കെട്ടിയിടാനുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഗ്രാമം, അവയിൽ വേറിട്ട വീടുകൾ, ഉയർന്ന മണ്ണ് മതിലുകളും ചുറ്റും കുഴി കുത്തിയതുമാണ്.

യോജനാര്ധാര്ധവിഷ്കമ്ഭമഷ്ടഭാഗായതം പുരമ് । പ്രാഗുദക്പ്രവണം ശസ്തം ശുദ്ധവംശബഹിര്ഗമമ്॥൪൯.

ഒരു നഗരം അര യോജന വീതിയുള്ളതും, അതിന്റെ എട്ടിൽ ഒരു ഭാഗം വീതിയുള്ളതും, കിഴക്കോട്ടോ വടക്കോട്ടോ ചായുന്നതും, ശുദ്ധമായ മുളകയറ്റങ്ങളുള്ളതുമാകണം.

തദര്ധേന തഥാ ഖേടം തത്പാദേന ച കര്വടമ് । ന്യൂനം ദ്രോണീമുഖം തസ്മാദന്തഭാഗേന ചോച്യതേ॥൪൯.

അതിന്റെ പാതിയാണ് ചെറിയ കോട്ടയുടെ അളവ്, അതിന്റെ നാലിലൊന്നാണ് ചെറിയ ഗ്രാമം, അതിലും കുറവാണ് ഉരുളയുടെ ആകൃതിയിലുള്ള കുടിയിരിപ്പ്; അതിന്റെ അറ്റം അളവാണ് അതിന്.

പ്രാകാരപരിഖാഹീനാം പുരം ഖര്വടമുച്യതേ । ശാഖാനഗരകഞ്ചാന്യന്മന്ത്രിസാമന്തഭുക്തിമത്॥൪൯.

മതിലും കുഴിയും ഇല്ലാത്ത നഗരം അല്ലെങ്കിൽ ചെറിയ ഗ്രാമം ഖർവടം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. മന്ത്രിമാരും സാമന്തന്മാരും ഭൂമിയുടമകളും താമസിക്കുന്നതാണു ശാഖാനഗരം.

തഥാ ശൂദ്രജനപ്രായാഃ സ്വസമൃദ്ധികൃഷീബലാഃ । ക്ഷേത്രോപഭോഗ്യഭൂമധ്യേ വസതിര്ഗ്രാമസംജ്ഞിതാ॥൪൯.

അതു പോലെ തന്നെ, പ്രധാനമായും ശൂദ്രർ താമസിക്കുന്ന, സ്വയം സമൃദ്ധിയും കൃഷിയിൽ പ്രാവീണ്യവും ഉള്ളതും, കൃഷിയോഗ്യമായ ഭൂമിയുടെ നടുവിലാണ് ഗ്രാമം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.

അന്യസ്മാന്നഗരാദേര്യാ കാര്യമുദ്ദിശ്യ മാനവൈഃ । ക്രിയതേ വസതിഃ സാ വൈ വിജ്ഞേയാ വസതിര്നരൈഃ॥൪൯.

നഗരം മുതലായവയ്ക്ക് പുറമെ, മനുഷ്യർ പ്രത്യേക ആവശ്യത്തിനായി സ്ഥാപിച്ച മറ്റേതെങ്കിലും താമസസ്ഥലം വാസസ്ഥലം എന്നറിയണം.

ദുഷ്ടപ്രായോ വിനാ ക്ഷേത്രൈഃ പരഭൂമിചരോ ബലീ । ഗ്രാമ ഏവ ദ്രമീസംജ്ഞോ രാജവല്ലഭസംശ്രയഃ॥൪൯.

വളരെ അധികം നിയമം പാലിക്കാത്തവരും, കൃഷിയില്ലാത്തതും, അന്യഭൂമിയിൽ ശക്തരായവർ താമസിക്കുന്നതുമായ കുടിയിരിപ്പ് ഡ്രമി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു; രാജാവിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവർക്ക് അഭയം നൽകുന്ന സ്ഥലമാണത്.

ശകടാരൂഢഭാണ്ഡൈശ്ച ഗോപാലൈര്വിപണം വിനാ । ഗോസമൂഹൈസ്തഥാ ഘോഷോ യത്രേച്ഛാഭൂമികേതനഃ॥൪൯.

കാർട്ടുകളിൽ സാധനങ്ങൾ കയറ്റിയുള്ള പശുപാലകർ, വിപണിയില്ലാതെ, പശുക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങളോടുകൂടി, ഇഷ്ടമുള്ള സ്ഥലത്ത് താമസിക്കുന്നതാണു ഘോഷം.

ത ഏവം നഗരാദീംസ്തു കൃത്വാ വാസാര്ഥമാത്മനഃ । നികേതനാനി ദ്വന്ദ്വാനാം ചക്രുരാവസഥായ വൈ॥൪൯.

അങ്ങനെ, അവർ നഗരങ്ങൾ മുതലായവ സ്വയം താമസിക്കാൻ നിർമ്മിച്ചു; കൂടാതെ, രണ്ട് കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ വീടുകളും അവർ പണിതു.

ഗൃഹാകാരാ യഥാ പൂര്വം തേഷാമാസന്നഹീരുഹാഃ । തഥാ സംസ്മൃത്യ തത്സര്വം ചക്രുര്വേശ്മാനി താഃ പ്രജാഃ॥൪൯.

മുൻപുപോലെ, അവരുടെ വീടുകൾ വൃക്ഷങ്ങൾക്കു സമീപം ആയിരുന്നു. അതെല്ലാം ഓർത്ത്, ആ ജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ വീടുകൾ അങ്ങനെ പണിതു.

വൃക്ഷസ്യൈവങ്ഗതാഃ ശാഖാസ്തഥൈവഞ്ചാപരീ ഗതാഃ । നതാശ്ചൈവോന്നതാശ്ചൈവ തദ്വച്ഛാഖാഃ പ്രചക്രിരേ॥൪൯.

ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ ശാഖകൾ പല ദിശകളിലേക്കും വളരുന്നതുപോലെ, ചിലത് താഴോട്ടും ചിലത് മുകളിലേക്കും വളരുന്നുവെന്നതുപോലെ, അവിടെ പറഞ്ഞ ശാഖകളും അങ്ങനെ തന്നെ ആയിരുന്നു.

യാഃ ശാഖാഃ കല്പവൃക്ഷാണാം പൂര്വമാസന് ദ്വിജോത്തമ । താ ഏവ ശാഖാ ഗേഹാനാം ശാലാത്വം തേന താസു തത്॥൪൯.

മഹാനുഭാവനായ ദ്വിജന്മാരേ, മുമ്പ് കല്പവൃക്ഷങ്ങൾക്ക് ഉണ്ടായിരുന്ന ശാഖകൾ തന്നെയാണ് പിന്നീട് വീടുകളുടെ ഭാഗങ്ങളായി മാറിയത്. അതിനാൽ അവയ്ക്ക് മരത്തിന്റെ സ്വഭാവം ലഭിച്ചു.

കൃത്വാ ദ്വന്ദ്വോപഘാതന്തേ വാര്തോപായമചിന്തയന് । നഷ്ടേഷു മധുനാ സാര്ധം കല്പവൃക്ഷേഷ്വശേഷതഃ॥൪൯.

പരസ്പരം തകർന്ന് പോയശേഷം, അവർ ജീവിക്കാനുള്ള മാർഗങ്ങൾ ആലോചിച്ചു. തേൻ ഇല്ലാതായപ്പോൾ, കല്പവൃക്ഷങ്ങൾ മുഴുവനായും നശിച്ചു പോയി.

വിഷാദവ്യാകുലാസ്താ വൈ പ്രജാസ്തൃഷ്ണാക്ഷുധാര്ദിതാഃ । തതഃ പ്രാദുര്ബഭൌ താസാം സിദ്ധിസ്ത്രേതാമുഖേ തദാ॥൪൯.

വ്യസനത്താൽ ഉലക്കപ്പെട്ട ജനങ്ങൾ ദാഹവും വിശപ്പും കൊണ്ട് ബുദ്ധിമുട്ടി. അപ്പോൾ തന്നെ, ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ അവർക്കു സൗഭാഗ്യം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

വാര്താസ്വസാധിതാ ഹ്യന്യാ വൃഷ്ടിസ്താസാം നികാമതഃ । താസാം വൃഷ്ട്യുദകാനീഹ യാനി നിമ്നഗതാനി വൈ॥൪൯.

മറ്റു ഉപജീവന മാർഗങ്ങൾ സാധിക്കാതായപ്പോൾ, അവർക്കായി ധാരാളം മഴ പെയ്തു. ആ മഴയാൽ താഴ്ന്നിടങ്ങളിലേക്ക് വെള്ളം ഒഴുകി എത്തി.

വൃഷ്ട്യാവരുദ്ധൈരഭവത് സ്ത്രോതഃ ഖാതാനി നിമ്നഗാഃ । യേ പുരസ്താദപാം സ്തോകാ ആപന്നാഃ പൃഥിവീതലേ॥൪൯.

മഴ കൊണ്ടു ഒഴുകുന്ന വെള്ളം തടയപ്പെട്ടപ്പോൾ, താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ചാലുകൾ രൂപപ്പെട്ടു. മുമ്പ് ഭൂമിയിലെത്തിയിരുന്ന ചെറിയ വെള്ളം അവിടെയുണ്ടായി.

തതോ ഭൂമേശ്ച സംയോഗാദോഷധ്യസ്താസ്തദാ ഭവന് । അഫാലകൃഷ്ടാശ്ചാനുപ്താ ഗ്രാമ്യാരണ്യാശ്ചതുര്ദശ॥൪൯.

അതിനുശേഷം, ഭൂമിയുമായി ചേർന്ന് ഔഷധികൾ ഉദിച്ചുവന്നു; വിതറാതെയും ഉഴുതാതെയും ഗ്രാമത്തിലും കാടിലും പതിനാലു തരത്തിൽ ഔഷധികൾ വളർന്നു.

ഋതുപുഷ്പഫലാശ്ചൈവ വൃക്ഷാ ഗുല്മാശ്ച ജജ്ഞിരേ । പ്രാദുര്ഭാവസ്തു ത്രേതായാമാദ്യോഽയമൌഷധസ്യ തു॥൪൯.

ഋതുക്കൾക്കനുസരിച്ച് പൂവും പഴവും കായുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും കുറ്റികളും ഉദിച്ചു. ത്രേതായുഗത്തിൽ ഇതായിരുന്നു ഔഷധികളുടെ ആദ്യ പ്രത്യക്ഷത.

തേനൌഷധേന വര്തന്തേ പ്രജാസ്ത്രേതായുഗേ മുനേ । രാഗലോഭൌ സമാസാദ്യ പ്രജാശ്ചാകസ്മികൌ തദാ॥൪൯.

അവ ഔഷധികൾ കൊണ്ടാണ് ത്രേതായുഗത്തിൽ ജനങ്ങൾ ജീവിച്ചത്, മഹർഷേ. എന്നാൽ അപ്പോൾ അപ്രതീക്ഷിതമായി ആസക്തിയും ലാഭലോഭവും ജനങ്ങളിൽ ഉദിച്ചു.

തതസ്താഃ പര്യഗ്വഹ്ണന്ത നദീക്ഷേത്രാണി പര്വതാന് । വൃക്ഷഗുല്മൌഷധീശ്ചൈവമാത്മന്യായാദ്യഥാബലമ്॥൪൯.

അതിനാൽ, അവരവരുടെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച്, നദികൾ, വയലുകൾ, പർവതങ്ങൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, കുറ്റികൾ, ഔഷധികൾ എന്നിവ ഓരോരുത്തരും സ്വന്തമാക്കി.