ശോഭനാശോഭനാകാരം തം മന്യേത പ്രജാപതിമ് । അനിത്യം ഹി സ്ഥിതോ യസ്മാത്തസ്മാദതിഥിരുച്യതേ ॥ ൨൯.
അവൻ സുന്ദരനോ അല്ലാതെയോ ആയിരിക്കട്ടെ, അവനെ പ്രജാപതിയായി കണക്കാക്കണം; കാരണം, അതിഥി എന്നത് സ്ഥിരമല്ലാത്തവനാണ്.
തസ്മിംസ്തൃപ്തേ നൃയജ്ഞോത്ഥാദൃണാന്മുച്യേദ്ഗൃഹാശ്രമീ । തസ്മാദദത്ത്വാ യോ ഭുങ്ക്തേ സ്വയം കില്വിഷഭുങ്നരഃ ॥ ൨൯.
അവൻ തൃപ്തനായാൽ, മനുഷ്യയാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കടം ഗൃഹസ്ഥന് ഒഴിവാകും; എന്നാൽ കൊടുക്കാതെ താനേ ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ പാപം അനുഭവിക്കും.
സ പാപം കേവലം ഭുങ്ക്തേ പുരീഷഞ്ചാന്യജന്മനി । അതിഥിര്യസ്യ ഭഗ്നാശോ ഗൃഹാത്പ്രതിനിവര്തതേ ॥ ൨൯.
അതിഥി നിരാശയോടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് മടങ്ങുകയാണെങ്കിൽ, ആ ഗൃഹസ്ഥൻ പാപം മാത്രം അനുഭവിക്കും; അടുത്ത ജന്മത്തിൽ അവൻ മലഭക്ഷണം ചെയ്യേണ്ടിവരും.
സ ദത്ത്വാ ദുഷ്കൃതം തസ്മൈ പുണ്യമാദായ ഗച്ഛതി । അപ്യമ്ബുശാകദാനേന യദ്വാപ്യശ്നാതി സ സ്വയമ് ॥ ൨൯.
വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പച്ചക്കറി പോലും കൊടുത്താൽ, അതിനാൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം അതിഥിക്ക് കിട്ടും; പാപം ഗൃഹസ്ഥനിൽ തന്നെ ശേഷിക്കും.
പൂജയേത്തു നരഃ ശക്ത്യാ തേനൈവാതിഥിമാദരാത് । കുര്യാച്ചാഹരഹഃ ശ്രാദ്ധമന്നാദ്യേനോദകേന ച ॥ ൨൯.
അതിനാൽ, ഒരുവൻ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് അതിഥിയെ ആദരവോടെ സ്വീകരിക്കണം; അന്നവും വെള്ളവും നൽകി പ്രതിദിനം ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
പിതൄനുദ്ദിശ്യ വിപ്രാംശ്ച ഭോജയേദ്വിപ്രമേവ വാ । അന്നസ്യാഗ്രം തദുദ്ധൃത്യ ബ്രാഹ്മണായോപപാദയേത് ॥ ൨൯.
പിതാക്കന്മാരെ സ്മരിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ, അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞപക്ഷം ഒരുപാട് ബ്രാഹ്മണനെ, അന്നത്തിന്റെ മികച്ച ഭാഗം എടുത്ത് ആദ്യം ഭക്ഷിപ്പിക്കണം.
ഭിക്ഷാഞ്ച യാചതാം ദദ്യാത്പരിവ്രാഡ്ബ്രഹ്മചാരിണാമ് । ഗ്രാസപ്രമാണാ ഭിക്ഷാ സ്യാദഗ്രം ഗ്രാസചതുഷ്ടയമ് ॥ ൨൯.
ഭിക്ഷയടക്കാനെത്തുന്ന പരിവ്രാജകരെയും ബ്രഹ്മചാരികളെയും ഭിക്ഷ നൽകണം; ഭിക്ഷയുടെ അളവ് നാലു കവിള് അളവാണ്, അതിൽ ആദ്യഭാഗം നൽകണം.
അഗ്രം ചതുര്ഗുണം പ്രാഹുര്ഹന്തകാരം ദ്വിജോത്തമാഃ । ഭോജനം ഹന്തകാരം വാ അഗ്രം ഭിക്ഷാമഥാപി വാ ॥ ൨൯.
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർ പറയുന്നു: ആദ്യഭാഗം നാലുമടങ്ങ് ഫലപ്രദമാണ്; ഭക്ഷണമായാലും ഭിക്ഷയായാലും ആദ്യഭാഗം ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്.
അദത്ത്വാ തു ന ഭോക്തവ്യം യഥാവിഭവമാത്മനഃ । പൂജയിത്വാതിഥീനിഷ്ടാന് ജ്ഞാതീന് ബന്ധൂംസ്തഥാര്ഥിനഃ ॥ ൨൯.
സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് അതിഥികളെ, ഗൃഹദേവതകളെയും, ബന്ധുക്കളെയും, ദാനാർത്ഥികളെയും ആദരിച്ച് ഭക്ഷണം കൊടുത്തശേഷം മാത്രം താനേ ഭക്ഷിക്കണം.
വികലാന് ബാലവൃദ്ധാംശ്ച ഭോജയേച്ചാതുരാംസ്തഥാ । വാഞ്ഛതേ ക്ഷുത്പരീതാത്മാ യച്ചാന്യോഽന്നമകിഞ്ചനഃ ॥ ൨൯.
ശാരീരികമായി വൈകല്യമുള്ളവരെയും, കുട്ടികളെയും, വയോധികരെയും, ബുദ്ധിശാലികളെയും, വിശപ്പാൽ പീഡിതരായി അന്നം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മറ്റാരെയും ഭക്ഷിപ്പിക്കണം.
കുടുമ്ബിനാ ഭോജനീയഃ സമര്ഥേ വിഭവേ സതി । ശ്രീമന്തം ജ്ഞാതിമാസാദ്യ യോ ജ്ഞാതിരവസീദതി ॥ ൨൯.
സാമർത്ഥ്യവും സമ്പത്തും ഉള്ള ഗൃഹസ്ഥൻ തന്റെ ബന്ധുക്കളെ ഭക്ഷിപ്പിക്കണം; സമ്പന്നനായ ബന്ധു, ദുരിതത്തിൽ ആയ മറ്റൊരു ബന്ധുവിനെ കണ്ടാൽ അവനെ സഹായിക്കണം.
സീദതാ യദ്കൃതം തേന തത്പാപം സ സമശ്നുതേ । സായം ചൈവ വിധിഃ കാര്യഃ സൂര്യോഢം തത്ര ചാതിഥിമ് ॥ ൨൯.
ദുരിതത്തിൽ ആയവൻ ചെയ്ത പാപം സമ്പന്നനായ ബന്ധുവും അനുഭവിക്കും; വൈകുന്നേരം സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചശേഷം അതിഥിയെ നിയമപ്രകാരം ആദരിക്കണം.
പൂജയീത യഥാശക്തി ശയനാസനഭോജനൈഃ । ഏവമുദ്ദവഹതസ്താത ! ഗാര്ഹസ്ഥ്യം ഭാരമാഹിതമ് ॥ ൨൯.
ശക്തിയനുസരിച്ച് കിടക്ക, ഇരിപ്പിടം, ഭക്ഷണം എന്നിവ നൽകി അതിഥിയെ ആദരിക്കണം; ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, പ്രിയനായവനേ, ഗൃഹസ്ഥജീവിതത്തിന്റെ ഭാരമൊക്കെയും ശരിയായി വഹിക്കാം.
സ്കന്ധേ വിധാതാ ദേവാശ്ച പിതരശ്ച മഹര്ഷയഃ । ശ്രേയോഽഭിവര്ഷിണഃ സര്വേ തഥൈവാതിഥിബാന്ധവാഃ ॥ ൨൯.
അവന്റെ ഭാരം ചുമക്കുന്നവനിൽ, സ്രഷ്ടാവും ദേവന്മാരും പിതാക്കന്മാരും മഹർഷിമാരും, ക്ഷേമം നൽകുന്നവരും അതിഥികളും ബന്ധുക്കളും ഉണ്ടാകുന്നു.
പശുപക്ഷിഗണാസ്തൃപ്താ യേ ചാന്യേ സൂക്ഷ്മകീടകാഃ । ഗാഥാശ്ചാത്ര മഹാഭാഗ ! സ്വയമത്രിരഗായത ॥ ൨൯.
മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും മറ്റ് ചെറു ജീവികളും തൃപ്തരാകുന്നു; മഹാഭാഗനേ, ഇവിടെ അത്രിമഹർഷി സ്വയം ഗാഥകൾ രചിച്ചു.
താ ശൃണുഷ്വ മഹാഭാഗ ! ഗൃഹസ്ഥാശ്രമസംസ്ഥിതാഃ । ദേവാന് പിതൄംശ്ചാതിഥീംശ്ച തദ്വത്സമ്പൂജ്യ ബാന്ധവാന് ॥ ൨൯.
മഹാഭാഗനേ, അത്രിമഹർഷി ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ ഉള്ളവർക്കായി രചിച്ച ആ ഗാഥകൾ ഇപ്പോൾ കേൾക്കു; ദേവന്മാരെയും പിതാക്കന്മാരെയും അതിഥികളെയും ബന്ധുക്കളെയും ആദരിച്ച്...
ജാമയശ്ച ഗുരുഞ്ചൈവ ഗൃഹസ്ഥോ വിഭവേ സതി । ശ്വഭ്യശ്ച ശ്വപചേഭ്യശ്ച വയോഭ്യശ്ചാവപേദ്ഭുവി ॥ ൨൯.
ഗൃഹസ്ഥന് സമ്പത്ത് ഉണ്ടെങ്കില്, ഭാര്യമാര്ക്കും ഗുരുവിനും നായ്ക്കള്ക്കും ചണ്ഡാളന്മാര്ക്കും പക്ഷികള്ക്കും നിലത്തിരുത്തി ഭക്ഷണം കൊടുക്കണം.
വൈശ്വദേവം ഹി നാമൈതത്കുര്യാത്സായം തഥാ ദിനേ । മാംസമന്നം തഥാ ശാകം ഗൃഹേ യച്ചോപസാധിതമ് । ന ച തത്സ്വയമശ്നീയാദ്വിധിവദ്യന്ന നിര്വപേത് ॥ ൨൯.
വൈശ്വദേവം എന്ന ചടങ്ങ് ഓരോ ദിവസവും വൈകുന്നേരവും ചെയ്യണം. വീട്ടില് തയ്യാറാക്കിയ മാംസം, അന്നം, പച്ചക്കറി എന്നിവയും മറ്റും അർപ്പിച്ചശേഷം മാത്രം, വിധിപ്രകാരം, താനവയിൽ ഒന്നും കഴിക്കരുത്.
; ക്രൌഷ്ടുകിരുവാച അര്വാക്സ്ത്രോതസ്തു കഥിതോ ഭവതാ യസ്തു മാനുഷഃ । ബ്രഹ്മന് ! വിസ്തരതോ ബ്രൂഹി ബ്രഹ്മാ സമസൃജദ്യഥാ॥൪൯.
ക്രൗഷ്ടുകി ചോദിച്ചു: മനുഷ്യരൂപത്തിലുള്ള സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ച് നീ പറഞ്ഞതുപോലെ, ബ്രഹ്മാവ് എങ്ങനെ സൃഷ്ടി നടത്തി, എങ്ങനെ വിവിധ ജീവികളെ ഉണ്ടാക്കി എന്ന് വിശദമായി പറയൂ, മഹർഷേ.
യഥാ ച വര്ണാനസൃജദ്യദ് ഗുണാശ്ച മഹാമതേ । യച്ച യേഷാം സ്മൃതം കര്മ വിപ്രാദീനാം വദസ്വ തത്॥൪൯.
അവൻ എങ്ങനെ വർണ്ണങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു, അവയുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്നു പറഞ്ഞുതരൂ. ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും കര്മ്മങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്നും പറയണം.
; മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച ബ്രഹ്മണഃ സൃജതഃ പൂര്വം സത്യാഭിധ്യായിനസ്തഥാ । മിഥുനാനാം സഹസ്രന്തു മുഖാത് സോഽഥാസൃജന്മുനേ॥൪൯.
മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: ആദിയിൽ, സത്യത്തിൽ മനസ്സു കേന്ദ്രീകരിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടി നടത്തുമ്പോൾ, അവൻ തന്റെ വായിൽ നിന്ന് ആയിരം ദമ്പതികളെ സൃഷ്ടിച്ചു.
ജാതാസ്തേ ഹ്യു പപദ്യന്തേ സത്ത്വോദ്രിക്താഃ സ്വതേജസഃ । സഹസ്രമന്യദ്വക്ഷസ്തോ മിഥുനാനാം സസര്ജ ഹ॥൪൯.
അവരെല്ലാവരും സത്ത്വം കൂടുതലുള്ളവരും സ്വതന്ത്രമായ പ്രകാശമുള്ളവരുമായിരുന്നു. പിന്നെ അവൻ തന്റെ നെഞ്ചിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ആയിരം ദമ്പതികളെ സൃഷ്ടിച്ചു.
തേ സര്വേ രജസോദ്രിക്താഃ ശുഷ്മിണശ്ചാപ്യമര്ഷിണഃ । സസര്ജാന്യതേ സഹസ്രന്തു ദ്വന്ദ്വാനാമൂരുതഃ പുനഃ॥൪൯.
അവരെല്ലാവരും രാജസ്സു കൂടുതലുള്ളവരും ഉത്സാഹമുള്ളവരും ക്ഷമയില്ലാത്തവരുമായിരുന്നു. പിന്നെ അവൻ തണ്ടുകളിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ആയിരം ദമ്പതികളെ സൃഷ്ടിച്ചു.
രജസ്തമോഭ്യാമുദ്രിക്താ ഈഹാശീലാസ്തു തേ സ്മൃതാഃ । പദ്ഭ്യാം സഹസ്രമന്യച്ച മിഥുനാനാം സസര്ജ ഹ॥൪൯.
അവർക്കു രാജസ്സും തമസ്സും ഇരുവരുടെയും സ്വാധീനമുണ്ടായിരുന്നു; ആഗ്രഹം കൂടുതലുള്ളവരായി അവർ അറിയപ്പെടുന്നു. പിന്നെ അവൻ കാലുകളിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ആയിരം ദമ്പതികളെ സൃഷ്ടിച്ചു.
ഉദ്രിക്താസ്തമസാ സര്വേ നിഃ ശ്രീകാ ഹ്യല്പചേതസഃ । തതഃ സംഹര്ഷമാണാസ്തേ ദ്വന്ദ്വോത്പന്നാസ്തു പ്രാണിനഃ॥൪൯.
അവരെല്ലാവരും തമസ്സു കൂടുതലുള്ളവരും ഐശ്വര്യമില്ലാത്തവരും ബുദ്ധി കുറവുള്ളവരുമായിരുന്നു. അവരിൽ ആവേശം ഉയർന്നപ്പോൾ, ജീവികൾ ദമ്പതികളായി ജനിച്ചു.
അന്യോന്യഹൃര്ച്ഛ്യാവിഷ്ടാ മൈഥുനായോപചക്രമുഃ । തതഃ പ്രഭൃതി കല്പേഽസ്മിന് മിഥുനാനാം ഹി സമ്ഭവഃ॥൪൯.
ഒരുമുത്തശേഷം, പരസ്പര ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞ അവർ ലൈംഗികമായി ഒന്നിച്ചു. അന്നുമുതൽ, ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ, ദമ്പതികളായി ജീവികളുടെ ജനനം ആരംഭിച്ചു.
മാസി മാസ്യാര്തവം യത് തു ന തദാസീത്തു യോഷിതാമ് । തസ്മാത്തദാ ന സുഷുവുഃ സേവിതൈരപി മൈഥുനൈഃ॥൪൯.
അന്നത്തെ സ്ത്രീകൾക്ക് മാസവൃത്ചം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട്, ലൈംഗികബന്ധം ഉണ്ടായാലും അവർ ഗർഭം ധരിച്ചില്ല.
ആയുഷോഽന്തേ പ്രസൂയന്തേ മിഥുനാന്യേവ താഃ സകൃത് । തതഃ പ്രഭൃതി കല്പേഽസ്മിന് മിഥുനാനാം ഹി സമ്ഭവഃ॥൪൯.
ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനം, അവർക്ക് ഒരിക്കൽ മാത്രം സന്താനങ്ങൾ ജനിച്ചു. അന്നുമുതൽ, ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ, ദമ്പതികളായി ജീവികൾ ജനിക്കുന്നു.
ധ്യാനേന മനസാ താസാം പ്രജാനാം ജായതേ സകൃത് । ശബ്ദാദിര്വിഷയഃ ശുദ്ധഃ പ്രത്യേകം പഞ്ചലക്ഷണഃ॥൪൯.
ധ്യാനത്താൽ മനസ്സുകൊണ്ട്, അവർക്ക് ഒരുമിച്ച് സന്താനങ്ങൾ ജനിച്ചു. ഓരോരുത്തർക്കും ശുദ്ധമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അഞ്ചു ലക്ഷണങ്ങൾ ഉള്ളവയായിരുന്നു.
ഇത്യേഷാ മാനുഷീ സൃഷ്ടിര്യാ പൂര്വം വൈ പ്രജാപതേഃ । തസ്യാന്വവായസമ്ഭൂതാ യൈരിദം പൂരിതം ജഗത്॥൪൯.
ഇതാണ് ആദിയിൽ പ്രജാപതിയുടെ മനുഷ്യസൃഷ്ടി. അവരുടെ സന്തതികളാൽ ഈ ലോകം നിറഞ്ഞു.