ദദ്യാദ്ധാത്രേ വിധാത്രേ ബലിം ദ്വാരേ ഗൃഹസ്യ തു । അര്യമ്ണേഽഥ ബഹിര്ദദ്യാദ്ഗൃഹേഭ്യശ്ച സമന്തതഃ ॥ ൨൯.
വീട്ടിന്റെ വാതിലിൽ ധാതാവിനും വിധാതാവിനും Bali നൽകണം; പുറത്തു അര്യാമനു; വീട്ടിലെ ദേവതകൾക്ക് ചുറ്റും Bali അർപ്പിക്കണം.
നക്തഞ്ചരേഭ്യോ ഭൂതേഭ്യോ ബലിമാകാശതോ ഹരേത് । പിതൄണാം നിര്വപേച്ചൈവ ദക്ഷിണാഭിമുഖസ്ഥിതഃ ॥ ൨൯.
രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഭൂതങ്ങൾക്കും Bali തുറന്ന സ്ഥലത്ത് വയ്ക്കണം; പിതാക്കന്മാർക്കു ദക്ഷിണാഭിമുഖമായി നിന്ന് Bali അർപ്പിക്കണം.
ഗൃഹസ്ഥസ്തത്പരോ ഭൂത്വാ സുസമാഹിതമാനസഃ । തതസ്തോയമുപാദായ തേഷ്വേവാചമനായ വൈ ॥ ൨൯.
ഗൃഹസ്ഥൻ മനസ്സോടെ ശ്രദ്ധയോടെ ഈ Baliകൾ അർപ്പിച്ച ശേഷം, അവർക്കായി വെള്ളം എടുത്ത് ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം.
സ്ഥാനേഷു നിക്ഷിപേത്പ്രാജ്ഞസ്താസ്താ ഉദ്ദിശ്യ ദേവതാഃ । ഏവം ഗൃഹബലിം കൃത്വാ ഗൃഹേ ഹൃഹപതിഃ ശുചിഃ ॥ ൨൯.
വിദ്വാൻ ആ Baliകൾ ഓരോ ദേവതയെ ഉദ്ധിഷ്ടിച്ച് യോജിച്ച സ്ഥലങ്ങളിൽ വയ്ക്കണം; ഇങ്ങനെ Bali അർപ്പിച്ച ശേഷം ഗൃഹസ്ഥൻ ശുദ്ധനായി തുടരുന്നു.
ആപ്യായനായ ഭൂതാനാം കുര്യാദുത്സര്ഗമാദരാത് । ശ്വഭ്യശ്ച ശ്വപചേഭ്യശ്ച വയോഭ്യശ്ചാവപേദ്ഭുവി ॥ ൨൯.
ജീവികൾക്ക് പോഷണം ലഭിക്കാനായി ആദരപൂർവ്വം Bali അർപ്പിക്കണം; നായ്ക്കൾക്കും ചണ്ഡാളന്മാർക്കും പക്ഷികൾക്കും ഭൂമിയിൽ ഭക്ഷണം വിതറണം.
വൈശ്വദേവം ഹി നാമൈതത്സായം പ്രാതരുദാഹൃതമ് । ആചമ്യ ച തതഃ കുര്യാത്പ്രാജ്ഞോ ദ്വാരാവലോകനമ് ॥ ൨൯.
ഇതിനെ 'വൈശ്വദേവം' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്; ഇത് വൈകുന്നേരത്തിലും രാവിലെയും ചെയ്യണം. ശുദ്ധിയോടെ, പിന്നെ വാതിൽ നോക്കണം.
മുഹൂര്തസ്യാഷ്ടമം ഭാഗമുദീക്ഷ്യോഽപ്യതിഥിര്ഭവേത് । അതിഥിം തത്ര സമ്പ്രാപ്തമന്നാദ്യേനോദകേന ച ॥ ൨൯.
ഒരു മുഹൂർത്തത്തിന്റെ എട്ടാം ഭാഗം കാത്തിരിക്കണം; അതിനിടെ അതിഥി വന്നാൽ, അവനു അന്നവും വെള്ളവും നൽകി ആദരിക്കണം.
സമ്പൂജയേദ്യഥാശക്തി ഗന്ധപുഷ്പാദിഭിസ്തഥാ । ന മിത്രമതിഥിം കുര്യാന്നൈകഗ്രാമനിവാസിനമ് ॥ ൨൯.
ശക്തിയനുസരിച്ച് സുഗന്ധവും പുഷ്പവും ഉപയോഗിച്ച് അതിഥിയെ ആദരിക്കണം; സുഹൃത്ത് അല്ലെങ്കിൽ അതേ ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്നവനെ അതിഥിയായി കാണരുത്.
അജ്ഞാതകുലനാമാനം തത്കാലസമുപസ്ഥിതമ് । ബുഭുക്ഷുമാഗതം ശ്രാന്തം യാചമാനമകിഞ്ചനമ് ॥ ൨൯.
ആ സമയത്ത്, ആരുടെയും കുടുംബം അല്ലെങ്കിൽ പേര് അറിയപ്പെടാത്ത, വിശപ്പും ക്ഷീണവും അനുഭവിച്ച്, ഒന്നുമില്ലാതെ ഭിക്ഷയടക്കാനെത്തുന്ന ഒരാളാണ്...
ബ്രാഹ്മണം പ്രാഹുരതിഥിം സ പൂജ്യഃ ശക്തിതോ ബുധൈഃ । ന പൃച്ഛേദ്ഗോത്രചരണം സ്വാധ്യായഞ്ചാപി പണ്ഡിതഃ ॥ ൨൯.
അത്തരം ഒരാൾ ബ്രാഹ്മണാതിഥിയാണെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു; അവനെ കഴിയുന്നത്ര ആദരവോടെ ആദരിക്കണം. അവന്റെ വംശം, ആചാരങ്ങൾ, പഠനം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഒരു പണ്ഡിതനും ചോദിക്കരുത്.
ശോഭനാശോഭനാകാരം തം മന്യേത പ്രജാപതിമ് । അനിത്യം ഹി സ്ഥിതോ യസ്മാത്തസ്മാദതിഥിരുച്യതേ ॥ ൨൯.
അവൻ സുന്ദരനോ അല്ലാതെയോ ആയിരിക്കട്ടെ, അവനെ പ്രജാപതിയായി കണക്കാക്കണം; കാരണം, അതിഥി എന്നത് സ്ഥിരമല്ലാത്തവനാണ്.
തസ്മിംസ്തൃപ്തേ നൃയജ്ഞോത്ഥാദൃണാന്മുച്യേദ്ഗൃഹാശ്രമീ । തസ്മാദദത്ത്വാ യോ ഭുങ്ക്തേ സ്വയം കില്വിഷഭുങ്നരഃ ॥ ൨൯.
അവൻ തൃപ്തനായാൽ, മനുഷ്യയാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കടം ഗൃഹസ്ഥന് ഒഴിവാകും; എന്നാൽ കൊടുക്കാതെ താനേ ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ പാപം അനുഭവിക്കും.
സ പാപം കേവലം ഭുങ്ക്തേ പുരീഷഞ്ചാന്യജന്മനി । അതിഥിര്യസ്യ ഭഗ്നാശോ ഗൃഹാത്പ്രതിനിവര്തതേ ॥ ൨൯.
അതിഥി നിരാശയോടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് മടങ്ങുകയാണെങ്കിൽ, ആ ഗൃഹസ്ഥൻ പാപം മാത്രം അനുഭവിക്കും; അടുത്ത ജന്മത്തിൽ അവൻ മലഭക്ഷണം ചെയ്യേണ്ടിവരും.
സ ദത്ത്വാ ദുഷ്കൃതം തസ്മൈ പുണ്യമാദായ ഗച്ഛതി । അപ്യമ്ബുശാകദാനേന യദ്വാപ്യശ്നാതി സ സ്വയമ് ॥ ൨൯.
വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പച്ചക്കറി പോലും കൊടുത്താൽ, അതിനാൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം അതിഥിക്ക് കിട്ടും; പാപം ഗൃഹസ്ഥനിൽ തന്നെ ശേഷിക്കും.
പൂജയേത്തു നരഃ ശക്ത്യാ തേനൈവാതിഥിമാദരാത് । കുര്യാച്ചാഹരഹഃ ശ്രാദ്ധമന്നാദ്യേനോദകേന ച ॥ ൨൯.
അതിനാൽ, ഒരുവൻ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് അതിഥിയെ ആദരവോടെ സ്വീകരിക്കണം; അന്നവും വെള്ളവും നൽകി പ്രതിദിനം ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.
പിതൄനുദ്ദിശ്യ വിപ്രാംശ്ച ഭോജയേദ്വിപ്രമേവ വാ । അന്നസ്യാഗ്രം തദുദ്ധൃത്യ ബ്രാഹ്മണായോപപാദയേത് ॥ ൨൯.
പിതാക്കന്മാരെ സ്മരിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ, അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞപക്ഷം ഒരുപാട് ബ്രാഹ്മണനെ, അന്നത്തിന്റെ മികച്ച ഭാഗം എടുത്ത് ആദ്യം ഭക്ഷിപ്പിക്കണം.
ഭിക്ഷാഞ്ച യാചതാം ദദ്യാത്പരിവ്രാഡ്ബ്രഹ്മചാരിണാമ് । ഗ്രാസപ്രമാണാ ഭിക്ഷാ സ്യാദഗ്രം ഗ്രാസചതുഷ്ടയമ് ॥ ൨൯.
ഭിക്ഷയടക്കാനെത്തുന്ന പരിവ്രാജകരെയും ബ്രഹ്മചാരികളെയും ഭിക്ഷ നൽകണം; ഭിക്ഷയുടെ അളവ് നാലു കവിള് അളവാണ്, അതിൽ ആദ്യഭാഗം നൽകണം.
അഗ്രം ചതുര്ഗുണം പ്രാഹുര്ഹന്തകാരം ദ്വിജോത്തമാഃ । ഭോജനം ഹന്തകാരം വാ അഗ്രം ഭിക്ഷാമഥാപി വാ ॥ ൨൯.
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർ പറയുന്നു: ആദ്യഭാഗം നാലുമടങ്ങ് ഫലപ്രദമാണ്; ഭക്ഷണമായാലും ഭിക്ഷയായാലും ആദ്യഭാഗം ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്.
അദത്ത്വാ തു ന ഭോക്തവ്യം യഥാവിഭവമാത്മനഃ । പൂജയിത്വാതിഥീനിഷ്ടാന് ജ്ഞാതീന് ബന്ധൂംസ്തഥാര്ഥിനഃ ॥ ൨൯.
സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് അതിഥികളെ, ഗൃഹദേവതകളെയും, ബന്ധുക്കളെയും, ദാനാർത്ഥികളെയും ആദരിച്ച് ഭക്ഷണം കൊടുത്തശേഷം മാത്രം താനേ ഭക്ഷിക്കണം.
വികലാന് ബാലവൃദ്ധാംശ്ച ഭോജയേച്ചാതുരാംസ്തഥാ । വാഞ്ഛതേ ക്ഷുത്പരീതാത്മാ യച്ചാന്യോഽന്നമകിഞ്ചനഃ ॥ ൨൯.
ശാരീരികമായി വൈകല്യമുള്ളവരെയും, കുട്ടികളെയും, വയോധികരെയും, ബുദ്ധിശാലികളെയും, വിശപ്പാൽ പീഡിതരായി അന്നം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മറ്റാരെയും ഭക്ഷിപ്പിക്കണം.
കുടുമ്ബിനാ ഭോജനീയഃ സമര്ഥേ വിഭവേ സതി । ശ്രീമന്തം ജ്ഞാതിമാസാദ്യ യോ ജ്ഞാതിരവസീദതി ॥ ൨൯.
സാമർത്ഥ്യവും സമ്പത്തും ഉള്ള ഗൃഹസ്ഥൻ തന്റെ ബന്ധുക്കളെ ഭക്ഷിപ്പിക്കണം; സമ്പന്നനായ ബന്ധു, ദുരിതത്തിൽ ആയ മറ്റൊരു ബന്ധുവിനെ കണ്ടാൽ അവനെ സഹായിക്കണം.
സീദതാ യദ്കൃതം തേന തത്പാപം സ സമശ്നുതേ । സായം ചൈവ വിധിഃ കാര്യഃ സൂര്യോഢം തത്ര ചാതിഥിമ് ॥ ൨൯.
ദുരിതത്തിൽ ആയവൻ ചെയ്ത പാപം സമ്പന്നനായ ബന്ധുവും അനുഭവിക്കും; വൈകുന്നേരം സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചശേഷം അതിഥിയെ നിയമപ്രകാരം ആദരിക്കണം.
പൂജയീത യഥാശക്തി ശയനാസനഭോജനൈഃ । ഏവമുദ്ദവഹതസ്താത ! ഗാര്ഹസ്ഥ്യം ഭാരമാഹിതമ് ॥ ൨൯.
ശക്തിയനുസരിച്ച് കിടക്ക, ഇരിപ്പിടം, ഭക്ഷണം എന്നിവ നൽകി അതിഥിയെ ആദരിക്കണം; ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, പ്രിയനായവനേ, ഗൃഹസ്ഥജീവിതത്തിന്റെ ഭാരമൊക്കെയും ശരിയായി വഹിക്കാം.
സ്കന്ധേ വിധാതാ ദേവാശ്ച പിതരശ്ച മഹര്ഷയഃ । ശ്രേയോഽഭിവര്ഷിണഃ സര്വേ തഥൈവാതിഥിബാന്ധവാഃ ॥ ൨൯.
അവന്റെ ഭാരം ചുമക്കുന്നവനിൽ, സ്രഷ്ടാവും ദേവന്മാരും പിതാക്കന്മാരും മഹർഷിമാരും, ക്ഷേമം നൽകുന്നവരും അതിഥികളും ബന്ധുക്കളും ഉണ്ടാകുന്നു.
പശുപക്ഷിഗണാസ്തൃപ്താ യേ ചാന്യേ സൂക്ഷ്മകീടകാഃ । ഗാഥാശ്ചാത്ര മഹാഭാഗ ! സ്വയമത്രിരഗായത ॥ ൨൯.
മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും മറ്റ് ചെറു ജീവികളും തൃപ്തരാകുന്നു; മഹാഭാഗനേ, ഇവിടെ അത്രിമഹർഷി സ്വയം ഗാഥകൾ രചിച്ചു.
താ ശൃണുഷ്വ മഹാഭാഗ ! ഗൃഹസ്ഥാശ്രമസംസ്ഥിതാഃ । ദേവാന് പിതൄംശ്ചാതിഥീംശ്ച തദ്വത്സമ്പൂജ്യ ബാന്ധവാന് ॥ ൨൯.
മഹാഭാഗനേ, അത്രിമഹർഷി ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ ഉള്ളവർക്കായി രചിച്ച ആ ഗാഥകൾ ഇപ്പോൾ കേൾക്കു; ദേവന്മാരെയും പിതാക്കന്മാരെയും അതിഥികളെയും ബന്ധുക്കളെയും ആദരിച്ച്...
ജാമയശ്ച ഗുരുഞ്ചൈവ ഗൃഹസ്ഥോ വിഭവേ സതി । ശ്വഭ്യശ്ച ശ്വപചേഭ്യശ്ച വയോഭ്യശ്ചാവപേദ്ഭുവി ॥ ൨൯.
ഗൃഹസ്ഥന് സമ്പത്ത് ഉണ്ടെങ്കില്, ഭാര്യമാര്ക്കും ഗുരുവിനും നായ്ക്കള്ക്കും ചണ്ഡാളന്മാര്ക്കും പക്ഷികള്ക്കും നിലത്തിരുത്തി ഭക്ഷണം കൊടുക്കണം.
വൈശ്വദേവം ഹി നാമൈതത്കുര്യാത്സായം തഥാ ദിനേ । മാംസമന്നം തഥാ ശാകം ഗൃഹേ യച്ചോപസാധിതമ് । ന ച തത്സ്വയമശ്നീയാദ്വിധിവദ്യന്ന നിര്വപേത് ॥ ൨൯.
വൈശ്വദേവം എന്ന ചടങ്ങ് ഓരോ ദിവസവും വൈകുന്നേരവും ചെയ്യണം. വീട്ടില് തയ്യാറാക്കിയ മാംസം, അന്നം, പച്ചക്കറി എന്നിവയും മറ്റും അർപ്പിച്ചശേഷം മാത്രം, വിധിപ്രകാരം, താനവയിൽ ഒന്നും കഴിക്കരുത്.
; ക്രൌഷ്ടുകിരുവാച അര്വാക്സ്ത്രോതസ്തു കഥിതോ ഭവതാ യസ്തു മാനുഷഃ । ബ്രഹ്മന് ! വിസ്തരതോ ബ്രൂഹി ബ്രഹ്മാ സമസൃജദ്യഥാ॥൪൯.
ക്രൗഷ്ടുകി ചോദിച്ചു: മനുഷ്യരൂപത്തിലുള്ള സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ച് നീ പറഞ്ഞതുപോലെ, ബ്രഹ്മാവ് എങ്ങനെ സൃഷ്ടി നടത്തി, എങ്ങനെ വിവിധ ജീവികളെ ഉണ്ടാക്കി എന്ന് വിശദമായി പറയൂ, മഹർഷേ.
യഥാ ച വര്ണാനസൃജദ്യദ് ഗുണാശ്ച മഹാമതേ । യച്ച യേഷാം സ്മൃതം കര്മ വിപ്രാദീനാം വദസ്വ തത്॥൪൯.
അവൻ എങ്ങനെ വർണ്ണങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു, അവയുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്നു പറഞ്ഞുതരൂ. ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും കര്മ്മങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്നും പറയണം.